Analyse
Het financieel systeem: geldschepping via krediet, onderpand en publieke risico's
Het meeste geld ontstaat als giraal geld bij kredietverlening door banken (src:480; BoE 2014). Krediet is in Nederland sterk gekoppeld aan woningonderpand (hypotheekschuld circa 890 mld EUR, dp:464; bijna 45% aflossingsvrij, dp:580). Onderpand circuleert tussen banken, pensioenfondsen, CCP's en de Staat (marges pensioenfondsen H1 2022: 82 mld EUR, DNB). Gevolgen: systeemrisico met hoge publieke kosten bij crises (NL 2008: outputverlies 26,1% bbp, Laeven en Valencia 2018; netto kosten interventies 19,0 mld EUR, AR 2020), een impliciete subsidie aan systeembanken (eurozone 90-300 mld USD, IMF 2014), procycliciteit op de woningmarkt en beperkte transparantie en toegang (Wwft-de-risking, DNB 2022).
Financieel lek: €
