Energie-afhankelijkheid

Analyse dossier

Miljarden weglekken naar buitenlandse aandeelhouders van energiebedrijven terwijl burgers energiearmoede lijden.

Grondoorzaak

Privatisering van vitale infrastructuur zonder behoud van publieke sturing.

Sociale schade
8 /10
Complexiteit
6 /10
Escalatierisico
9 /10

Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.

Correctie of aanvulling voorstellen
Video / media

Analyse

Kapitaal-extractie door geprivatiseerde nutsbedrijven leidt tot energiearmoede en verlies van nationale sturing.

Netcongestie, officiele cijfers (Action 206, src:373): Netbeheer Nederland, Stand van de Uitvoering 2025 (stand eind 2025): wachtlijst invoeding regionale netbeheerders 5.027 MW, TenneT 27,6 GW; wachtlijst afname regionaal 9.305 MW, TenneT 35,0 GW (dp:461). Het eerder gebruikte cijfer van 10,5 GW (dp:11) komt met geen enkel officieel cijfer overeen en is gemarkeerd als niet-officieel (waarde niet gewijzigd). De 3,5 mld weglek naar buitenlandse aandeelhouders is nog niet onderbouwd (Action 210).

Betrokken bestuurders

Maatregelen

Herkomst van de bedragen per maatregel

Herkomst van de bedragen

Bronnen van deze analyse

Voor het rampscenario en de omvang van de geldstroom is nog geen bron per bedrag vastgelegd. Hieronder staan de bronnen en datapunten van de hele analyse.

Bronnen

Datapunten

Bronnen bij deze analyse
  • CBS StatLine 82610NED Hernieuwbare elektriciteit; productie en vermogen (gewijzigd 19-6-2026)onlineCentraal Bureau voor de Statistiek (CBS) 2026
  • Eerst programmeren, dan prioriteren - democratische zeggenschap over het stroomnet van morgen (advies netcongestie)documentonlineRaad voor het Openbaar Bestuur (ROB) 2026
  • Stand van de Uitvoering 2025 - Netuitbreiding op recordtempo, toch groeit vraag sneller (LAN-voortgang; wachtlijsten netcapaciteit)onlineNetbeheer Nederland (i.s.m. Landelijk Actieprogramma Netcongestie) 2026
Datapunten bij deze analyse
  • 1157 kwalitatief Landelijke capaciteitskaart kleurt vrijwel volledig rood (ROB 2026); netcapaciteit is een schaars goed en verdeling is een politiek verdelingsvraagstuk gewordenbron
  • 7 Percentage Aandeel Hernieuwbare Elektriciteitbron
  • 11 Decimal Netcongestie Wachtlijst (Capaciteit)bron
  • 1162 aantal lidstaten Internationaal: minstens 15 EU-lidstaten hebben wachtrijen voor netaansluiting; meeste hanteren first come, first served met uitzonderingenbron
  • 461 MW Netcongestie wachtlijst invoeding eind 2025 (officieel: regionaal / TenneT)bron
  • 1787 sterfgevallen per jaar Hitte-gerelateerde extra sterfte NL: gemiddeld 346 per jaar (95%-CI 44-558), 2010-2019bron
  • 1786 sterfgevallen per jaar Koude-gerelateerde extra sterfte NL: gemiddeld 11.988 per jaar (95%-CI 7.554-15.609), 2010-2019bron
  • 1788 % van extra wintersterfte UK: 21,5% van de extra wintersterfte toe te rekenen aan het koudste kwart van de woningen (Engeland/Wales 1986-1996)bron