Kostendelersnorm als belemmering voor woningdelen - gerichte uitzondering (C2)
De kostendelersnorm verlaagt de bijstandsuitkering naarmate er meer volwassenen op één adres wonen, waardoor het financieel ongunstig is om iemand in huis te nemen - ook wanneer dat maatschappelijk juist gewenst is (mantelzorg, tijdelijke opvang, uitstroom uit dakloosheid). De norm raakt 42.697 huishoudens (36.210 in de algemene bijstand, 4.054 in de AIO, 2.083 in de Anw, 350 in de IOAW/IOAZ); het inkomensverlies bij twee kostendelers bedraagt circa €4.805 per jaar.
Door de regel uitgelokt ongewenst gedrag in een tijd van woningnood. De verkenning van Significant APE (februari 2026) laat zien dat het onder de huidige norm financieel beter blijft om alleen te wonen. Volledige afschaffing is echter ondoelmatig als woningdelen-instrument (€32.000-125.000 per vrijgespeelde woning per jaar, meer dan nieuwbouwkosten); een gerichte uitzondering voor deelgroepen (variant 4) is door Significant APE als enige niet doorgerekend - dat is de eigen opgave van dit dossier.
Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.
Correctie of aanvulling voorstellenAnalyse
MKBA-doorrekening van de gerichte uitzondering (centraal scenario): baten €17 mln/jr, milieubaat €3,0 mln/jr (vermeden nieuwbouw door circa 460 extra woningdelen, CO2-schaduwprijs Handboek Milieuprijzen 2023), kosten €25 mln/jr, saldo -€4 mln/jr, NCW30 -€0,09 mrd (basisvariant) tot +€0,40 mrd (verdelingsgewicht 2,0) (herrekend 30-09-2026, discontovoet 2,8/1,8%, horizon 30 jaar; gevoeligheid 2,25%/30j: -€0,10 mrd resp. +€0,43 mrd; horizon 50 jaar: -€0,12 mrd resp. +€0,54 mrd; horizon 30 jaar gehandhaafd: regelwijziging zonder kapitaalgoed, voortbestaan van het stelsel onzeker). Twintig keer goedkoper dan volledige afschaffing (€489 mln/jr structureel) voor de groep waar het maatschappelijk het meest knelt. Enige van de vijf maatregelen met een noemenswaardig milieueffect, al berust de CO2 per woning (35-70 ton, centraal 50) op een eigen schatting zonder Nederlandse bron.
Betrokken bestuurders
Maatregelen
Herkomst van de bedragen per maatregel
Herkomst van de bedragen
Brede welvaartseffecten per maatregel
Per maatregel het welvaartssaldo (vóór overlapcorrectie) en daaronder elke effectregel: bandbreedte, klasse, thema, rekenregel en bron. Overdrachten en begrotingsposten staan erbij, maar tellen niet in het welvaartssaldo.
- Kostendelersnorm: gerichte uitzondering voor mantelzorg en kwetsbare groepen (C2)Welvaartssaldo € 4,3 mln tot € 65,8 mln per jaar (midden € 20 mln)telt volledig mee
- Sectoraal effect gebruikers en producentenWelvaart
€ 4 mln tot € 55 mln per jaar
Middenwaarde € 17 mln
Correctie voorstellen - Klimaateffecten (CO2-emissies, gemonetariseerd)Welvaart
€ 0,3 mln tot € 10,8 mln per jaar
Middenwaarde € 3 mln
Correctie voorstellen - Belastingeffect (saldo Rijksbegroting)Begroting: telt niet in het welvaartssaldo
−€ 37 mln tot −€ 16 mln per jaar
Middenwaarde −€ 25 mln
Correctie voorstellen - Totaal welvaartssaldo (MKBA)saldo: telt niet in het welvaartssaldo
€ 20 mln per jaar
Nog geen bandbreedte: één schatting
Correctie voorstellen
Bronnen van deze analyse
Voor het rampscenario en de omvang van de geldstroom is nog geen bron per bedrag vastgelegd. Hieronder staan de bronnen en datapunten van de hele analyse.
Bronnen
- Wat levert het op? Maatschappelijke kosten-batenanalyse van vijf stop-maatregelen bestaanszekerheidBurgerplatform.nl (Patrick Hoop, i.s.m. Claude), 2026 Nog niet geverifieerd
- Verkenning varianten kostendelersnorm en het effect op woningdelenSignificant APE, 2026 Nog niet geverifieerd
- Regionale Monitor Brede Welvaart 2025CBS, 2025 Nog niet geverifieerd
- Algemene Leidraad voor maatschappelijke kosten-batenanalyse (2013); Werkgroep Discontovoet (2020 en 2025, Kamerstuk 29352 nr. 12); Handboek Milieuprijzen (2023)CPB/PBL; Werkgroep Discontovoet (2020, 2025); Ministerie van Financiën; CE Delft, 2013 Nog niet geverifieerd
Datapunten
- Geregistreerde problematische schulden huishoudens, Nederland (Regionale Monitor BW) Betrouwbaarheid hoog (90/100)
Bronnen bij deze analyse
- Verkenning varianten kostendelersnorm en het effect op woningdelenonline
- Wat levert het op? Maatschappelijke kosten-batenanalyse van vijf stop-maatregelen bestaanszekerheiddocumentonline
- Regionale Monitor Brede Welvaart 2025online
- Algemene Leidraad voor maatschappelijke kosten-batenanalyse (2013); Werkgroep Discontovoet (2020 en 2025, Kamerstuk 29352 nr. 12); Handboek Milieuprijzen (2023)online