Disproportionele Wahv-verhogingen bij te late betaling (B1)
Automatische verhogingen bij te late betaling van verkeersboetes (Wahv) lopen op tot 300% van het oorspronkelijke bedrag (50% na de eerste, verdubbeling na de tweede aanmaning), ongeacht het vermogen om te betalen. Het CJIB noemt dit in de eigen Stand van de Uitvoering 2025 zelf disproportioneel en uit de pas lopend met straf- en bestuursrecht, en draagt een alternatief aan: eerste verhoging €20, tweede verhoging 20% van het openstaande bedrag.
Door de regel uitgelokte schade: de verhoging is gekoppeld aan het onvermogen om op tijd te betalen, niet aan de ernst van het feit. Een boete van €150 kan zo uitgroeien tot €450 bij precies de groep die het niet kan betalen, waarna de vordering vaak alsnog oninbaar blijkt.
Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.
Correctie of aanvulling voorstellenAnalyse
Rekensom op basis van CJIB-tarieven en -aantallen (1.054.880 eerste en 623.761 tweede verhogingen in 2025): huidig regime €275 mln/jr opgelegde verhogingen, CJIB-variant €38 mln/jr, afname €237 mln/jr waarvan €64 mln/jr officieel gederfde ontvangsten en €173 mln/jr schuld die wordt opgelegd maar de staat nooit bereikt. MKBA-doorrekening (centraal): baten €50 mln/jr, kosten €64 mln/jr (de derving), saldo -€13 mln/jr, NCW30 -€0,28 mrd in de basisvariant maar +€1,01 mrd met verdelingsgewicht 2,0 (herrekend 30-09-2026, discontovoet 2,8/1,8%, horizon 30 jaar; gevoeligheid 2,25%/30j: -€0,30 mrd resp. +€1,09 mrd; horizon 50 jaar: -€0,37 mrd resp. +€1,36 mrd; horizon 30 jaar gehandhaafd: regelwijziging zonder kapitaalgoed, voortbestaan van het stelsel onzeker) (de €64 mln blijft in de portemonnee van huishoudens die de boete niet konden betalen). Een rechtbank heeft prejudiciële vragen aan de Hoge Raad gesteld over strijdigheid met het EVRM.
Betrokken bestuurders
Maatregelen
Herkomst van de bedragen per maatregel
Herkomst van de bedragen
Brede welvaartseffecten per maatregel
Per maatregel het welvaartssaldo (vóór overlapcorrectie) en daaronder elke effectregel: bandbreedte, klasse, thema, rekenregel en bron. Overdrachten en begrotingsposten staan erbij, maar tellen niet in het welvaartssaldo.
- Wahv-verhogingen maximeren volgens het eigen alternatief van het CJIB (B1)Welvaartssaldo € 19 mln tot € 83,8 mln per jaar (midden € 50,3 mln)telt volledig mee
- Sectoraal effect gebruikers en producentenWelvaart
€ 19 mln tot € 83 mln per jaar
Middenwaarde € 50 mln
Correctie voorstellen - Klimaateffecten (CO2-emissies, gemonetariseerd)Welvaart
€ 0 mln tot € 0,8 mln per jaar
Middenwaarde € 0,3 mln
Correctie voorstellen - Belastingeffect (saldo Rijksbegroting)Begroting: telt niet in het welvaartssaldo
−€ 64 mln per jaar
Nog geen bandbreedte: één schatting
Correctie voorstellen - Totaal welvaartssaldo (MKBA)saldo: telt niet in het welvaartssaldo
€ 50,3 mln per jaar
Nog geen bandbreedte: één schatting
Correctie voorstellen
Bronnen van deze analyse
Voor het rampscenario en de omvang van de geldstroom is nog geen bron per bedrag vastgelegd. Hieronder staan de bronnen en datapunten van de hele analyse.
Bronnen
- Wat levert het op? Maatschappelijke kosten-batenanalyse van vijf stop-maatregelen bestaanszekerheidBurgerplatform.nl (Patrick Hoop, i.s.m. Claude), 2026 Nog niet geverifieerd
- Stand van de Uitvoering 2025 (CJIB)CJIB, 2026 Nog niet geverifieerd
- Bedragen verhogingen (tarieven) en beantwoording Kamervragen evaluatie Wahv (8 juni 2026)CJIB / ministerie van Justitie en Veiligheid, 2026 Nog niet geverifieerd
- Kabinetsreactie IBO Problematische SchuldenRijksoverheid (kabinet), 2024 Nog niet geverifieerd
- Algemene Leidraad voor maatschappelijke kosten-batenanalyse (2013); Werkgroep Discontovoet (2020 en 2025, Kamerstuk 29352 nr. 12); Handboek Milieuprijzen (2023)CPB/PBL; Werkgroep Discontovoet (2020, 2025); Ministerie van Financiën; CE Delft, 2013 Nog niet geverifieerd
Bronnen bij deze analyse
- Bedragen verhogingen (tarieven) en beantwoording Kamervragen evaluatie Wahv (8 juni 2026)online
- Stand van de Uitvoering 2025 (CJIB)online
- Wat levert het op? Maatschappelijke kosten-batenanalyse van vijf stop-maatregelen bestaanszekerheiddocumentonline
- Kabinetsreactie IBO Problematische Schuldenonline
- Algemene Leidraad voor maatschappelijke kosten-batenanalyse (2013); Werkgroep Discontovoet (2020 en 2025, Kamerstuk 29352 nr. 12); Handboek Milieuprijzen (2023)online