Toeslagenstelsel: voorschot, terugvordering en uitvoeringslast

Brede welvaartseffecten per maatregel

Per maatregel het welvaartssaldo (vóór overlapcorrectie) en daaronder elke effectregel: bandbreedte, klasse, thema, rekenregel en bron. Overdrachten en begrotingsposten staan erbij, maar tellen niet in het welvaartssaldo.

• Zorgtoeslag afschaffen met compensatie via lagere nominale premie of WML/AHKWelvaartssaldo € 0 mln per jaar (midden € 0 mln)telt volledig mee
  • Sectoraal effect gebruikers en producentenPM

    PM: nog niet becijferd

    Effecttype

    Financieel - Bedrijfsleven

    Thema brede welvaart

    nog niet gekoppeld

    Maatregel

    Zorgtoeslag afschaffen met compensatie via lagere nominale premie of WML/AHK

    Rekenregel

    Nog niet becijferd (placeholder): telt niet mee in de bedragen.

    Bron

    IBO Toekomst toeslagenstelsel - Eindrapport Interdepartementaal Beleidsonderzoek (Financien/SZW/VWS/BZK), 2023 Nog niet geverifieerd; IBO Toekomst toeslagenstelsel, Bijlage 2 Uitgewerkte beleidsopties (opties 8, 11, 12) Interdepartementaal beleidsonderzoek (Ministerie van Financien e.a.), 2024 Nog niet geverifieerd

    Correctie voorstellen
  • SubsidiesPM

    PM: nog niet becijferd

    Effecttype

    Financieel - Overheid

    Thema brede welvaart

    nog niet gekoppeld

    Maatregel

    Zorgtoeslag afschaffen met compensatie via lagere nominale premie of WML/AHK

    Rekenregel

    Nog niet becijferd (placeholder): telt niet mee in de bedragen.

    Bron

    Budgettaire Tabellen Rijksbegroting 2023-2027 (OWB, suppletoir, JV; detailniveau en meerjarencijfers) via Import.ingest Ministerie van Financien (Rijksfinancien.nl open data), 2026 Nog niet geverifieerd; IBO Toekomst toeslagenstelsel, Bijlage 2 Uitgewerkte beleidsopties (opties 8, 11, 12) Interdepartementaal beleidsonderzoek (Ministerie van Financien e.a.), 2024 Nog niet geverifieerd

    Correctie voorstellen

  Begrotingsposten (apart, niet in het welvaartssaldo)

  • Zorgtoeslag uitgaven 2025Begroting: telt niet in het welvaartssaldo

    Uitgaven −€ 8,1 mld per jaar

    afschaffen vanaf 2028

    Basis OWB 2027 (XVI.8 detail 10.5.1 Zorgtoeslag): 2028 8.050,1 / 2029 8.261,1 / 2030 8.560,8 mln (source 316; geverifieerd in Budgettaire_Tabellen_2027_OW en v_begroting_raming). Gekozen conform voorstel.md sectie 3 (basis = meest recente ontwerpbegroting); OWB 2026 gaf 9.032,2 voor 2028. Jaarrijen in policy_budgetitem_year sluiten aan. DefaultValue (-6,54 mld) = toeslagjaar 2025 uit bi 18, niet de begrotingsbasis. Zonder compensatie is dit een schijnbesparing: zie pb 25 (bi 89).

    Bron

    Budgettaire Tabellen Rijksbegroting 2023-2027 (OWB, suppletoir, JV; detailniveau en meerjarencijfers) via Import.ingest Nog niet geverifieerd

  • Nieuwe rijksbijdrage Zvw ter verlaging nominale premie (IBO optie 11)Begroting: telt niet in het welvaartssaldo

    Uitgaven € 8,1 mld per jaar

    nieuw vanaf 2028

    Compensatie, concept-hoofdvariant IBO Toeslagen optie 11 (source 318): nieuwe rijksbijdrage Zvf = zorgtoeslagbudget, nominale premie ca. EUR 471 lager (pp 2024), aanvullend WML +5,0%, AHK +EUR 600, tarief +4,25 pp (budgetneutraal, PM); staatssteunrisico/EC-notificatie. Bedragen = zorgtoeslag OWB 2027 (8.050,1 / 8.261,1 / 8.560,8 mln, source 316). Anker XVI.8 detail 40.4.1 (Rb Zvf 18-, meest verwant; BIKK gaat naar Flz/Wlz, source 321). Alternatieven: (a) IBO optie 8: WML +10,3%, AHK +EUR 750, tarief +3,02 pp, budgetneutraal in invoeringsjaar; extra AHK-reparatie EUR 3,2 mld (source 318); (b) lagere premie via hogere IAB (IBO optie 12; CPB KiK: premie EUR 600, lastenverschuiving naar bedrijven 14,2 mld, bi 60, source 123); (c) CPB KiK: WML +5,7% = +5,3 mld (source 123). SER-conceptadvies (NRC 21-9-2026) niet gepubliceerd, geen bron voor bedragen. Keuze via Action 187 (politician).

    Bron

    IBO Toekomst toeslagenstelsel, Bijlage 2 Uitgewerkte beleidsopties (opties 8, 11, 12) Nog niet geverifieerd

PM-posten (nog niet becijferd)

Deze effecten hebben nog geen bedrag en tellen niet mee in de bedragen hierboven. Klik door naar de effectregel.

• Sectoraal effect gebruikers en producentenZorgtoeslag afschaffen met compensatie via lagere nominale premie of WML/AHK
• SubsidiesZorgtoeslag afschaffen met compensatie via lagere nominale premie of WML/AHK

Bronnen van deze analyse

Voor het rampscenario en de omvang van de geldstroom is nog geen bron per bedrag vastgelegd. Hieronder staan de bronnen en datapunten van de hele analyse.

Bronnen

• Stand van de uitvoering 2026 (Dienst Toeslagen)Dienst Toeslagen, 2026 Nog niet geverifieerd
• Dienst Toeslagen Jaarrapportage 2025Dienst Toeslagen / Ministerie van Financien, 2026 Nog niet geverifieerd
• Jaarverslag Financien (IXB) 2025, artikel 13 ToeslagenMinisterie van Financien (Kamerstuk 36945-IX-1), 2026 Nog niet geverifieerd
• SVB Jaarverslag 2025 - kerncijfersSociale Verzekeringsbank, 2026 Nog niet geverifieerd
• UWV Jaarverslag 2025UWV, 2026 Nog niet geverifieerd
• Kabinet zet belangrijke stap naar nieuwe financieringsstelsel kinderopvangRijksoverheid / Ministerie van SZW, 2026 Nog niet geverifieerd
• Voortgangsrapportage Hersteloperatie Toeslagen jan-jun 2026 (23e VGR), par. 6.5 FinancienStaatssecretaris Herstel en Toeslagen / Ministerie van Financien, 2026 Nog niet geverifieerd
• Jaarverslag VWS 2025 (Kamerstuk 36945-XVI-1): zorgtoeslag ontvangsten en vorderingenMinisterie van VWS, 2026 Nog niet geverifieerd
• Jaarverslag SZW 2025 (Kamerstuk 36945-XV-1): terugontvangsten en vorderingen KOT/KGBMinisterie van SZW, 2026 Nog niet geverifieerd
• Jaarverslag VRO 2025 (Kamerstuk 36945-XXII-1): huurtoeslag ontvangsten en vorderingenMinisterie van VRO (nu BZK), 2026 Nog niet geverifieerd
• Bijlage Marginale druk en gemiddelde druk 2027 (pakket Belastingplan 2027)Ministerie van Financien, 2026 Nog niet geverifieerd
• Kamerbrief Verkenning zeker en actueel toeslagenstelsel (hebben is houden), 2 juli 2026Staatssecretaris van Financiën E. Eerenberg, 2026 Nog niet geverifieerd
• Kamerbrief Bouwstenen nieuwe kindregeling, 18 juni 2026Minister van Werk en Participatie A.A. Aartsen; Staatssecretaris van Financiën E. Eerenberg, 2026 Nog niet geverifieerd
• Monitor Brede Welvaart en de Sustainable Development Goals 2026CBS, 2026 Nog niet geverifieerd
• Reflectie brede welvaart: Prinsjesdag 2026CPB, SCP en PBL, 2026 Nog niet geverifieerd
• Factsheet Brede Welvaart 2026 - Ministerie van Sociale Zaken en WerkgelegenheidCBS, 2026 Nog niet geverifieerd
• Factsheet Brede Welvaart 2026 - Ministerie van FinancienCBS, 2026 Nog niet geverifieerd
• Onbenut recht: een onderzoek naar het niet-gebruik van de huur- en zorgtoeslag en het kindgebonden budgetCPB, 2025 Nog niet geverifieerd
• Kosten hersteloperatie toeslagen: Kamervragen en Miljoenennota 2025 bijlage 21.1Staatssecretaris Herstel en Toeslagen / Ministerie van Financien; Eerste Kamer 36550-IX-E, 2025 Nog niet geverifieerd
• Handreiking herijking gemeentefonds Participatie (normbedrag uitvoeringskosten bijstand)Berenschot / Divosa (o.b.v. AEF 2015/2020), 2025 Nog niet geverifieerd
• CPB Keuzes in Kaart 2027-2030, bijlage GroenLinks-PvdA (maatregelen)Centraal Planbureau, 2025 Nog niet geverifieerd
• CPB Keuzes in Kaart 2027-2030, hoofdstuk GroenLinks-PvdACentraal Planbureau, 2025 Nog niet geverifieerd
• GroenLinks-PvdA verkiezingsprogramma 2025, hoofdstuk ArmoedeGroenLinks-PvdA (sinds 2026 PRO / Progressief Nederland), 2025 Nog niet geverifieerd
• CBS Extra uitvraag bijzondere bijstand 2024 - samenvattingCBS, 2025 Nog niet geverifieerd
• De Toeslagenaffaire: van een miljoenen- naar een miljardenoperatieNOS, 2024 Nog niet geverifieerd
• CBS: personen met bijstand tot AOW-leeftijd (december 2023)CBS, 2024 Nog niet geverifieerd
• Divosa factsheet BUIG-budget 2023Divosa, 2024 Nog niet geverifieerd
• Blind voor mens en recht - parlementaire enquete Fraudebeleid en DienstverleningParlementaire enquetecommissie Fraudebeleid en Dienstverlening (Kamerstuk 36213), 2024 Nog niet geverifieerd
• IBO Toekomst toeslagenstelsel - EindrapportInterdepartementaal Beleidsonderzoek (Financien/SZW/VWS/BZK), 2023 Nog niet geverifieerd
• Lijst van vragen en antwoorden Jaarverslag Financien 2022 (Kamerstuk 36360-IX-7)Minister van Financien / TK commissie Financien, 2023 Nog niet geverifieerd
• Eindrapportage Alternatieven voor het toeslagenstelsel (uitwerking motie Bruins-Van Weyenberg)Ministeries SZW/Financien (interdepartementaal), 2020 Nog niet geverifieerd

Datapunten

• Niet-gebruik toeslagen Betrouwbaarheid middel (75/100)
• CPB: armoede-effect pakket GL-PvdA/PRO 2030 Betrouwbaarheid hoog (80/100)
• CPB: structurele werkgelegenheid pakket GL-PvdA/PRO Betrouwbaarheid middel (75/100)
• CPB: mediane koopkracht pakket GL-PvdA/PRO Betrouwbaarheid hoog (80/100)
• Huishoudens met toeslag (toeslagjaar 2025) Betrouwbaarheid hoog (90/100)
• Aandeel toeslagontvangers met terugvordering Betrouwbaarheid hoog (85/100)
• Huishoudens met hoge terugvordering (>EUR 500) Betrouwbaarheid hoog (80/100)
• Definitief toegekend zonder terugvordering >EUR 500 Betrouwbaarheid hoog (90/100)
• Werkenden met marginale druk >70% Betrouwbaarheid hoog (80/100)
• Uitvoeringskosten Toeslagen als % van uitkeringen Betrouwbaarheid middel (75/100)
• Uitvoeringskosten UWV als % van uitkeringen Betrouwbaarheid hoog (85/100)
• Uitvoeringskosten SVB AOW als % van uitkeringen Betrouwbaarheid hoog (90/100)
• Uitvoeringskosten SVB Anw als % van uitkeringen Betrouwbaarheid hoog (90/100)
• Uitvoeringskosten kinderbijslag (AKW) als % van uitkeringen Betrouwbaarheid hoog (90/100)
• Uitvoeringskosten SVB AIO als % van uitkeringen Betrouwbaarheid hoog (90/100)
• Uitvoeringskosten SVB-deel kindgebonden budget (niche) Betrouwbaarheid hoog (85/100)
• Uitvoeringskosten bijstand gemeenten (indicatief) Betrouwbaarheid laag (40/100)
• Aandeel uitvoeringskosten hersteloperatie toeslagen Betrouwbaarheid middel (75/100)
• Bezetting Dienst Toeslagen Betrouwbaarheid hoog (90/100)
• Fte Dienst Toeslagen waarvan herstel (UHT) Betrouwbaarheid hoog (80/100)
• IBO: toeslag op vastgesteld inkomen (t-2) en terugvordering Betrouwbaarheid hoog (80/100)
• Verdeling marginale druk werkenden 2027 Betrouwbaarheid hoog (85/100)
• CPB: drivers structurele werkgelegenheid -3,0% GL-PvdA Betrouwbaarheid hoog (85/100)
• Geen CPB-doorrekening mitigerende PRO/GL-PvdA-deelvarianten Betrouwbaarheid hoog (95/100)
• CPB: staatssteunrisico nominale premie EUR 600 via IAB Betrouwbaarheid hoog (90/100)
• Policy 137 Lex: geen euro-doorrekening; proxies T-2/vangnet Betrouwbaarheid middel (70/100)
• Vertrouwen in andere mensen, Nederland Betrouwbaarheid hoog (85/100)
• Verandering marginale druk bij afschaffen zorgtoeslag met compensatie Betrouwbaarheid middel (75/100)
• Armoede-effect afschaffen zorgtoeslag met compensatie Betrouwbaarheid middel (75/100)
• Contact met familie, vrienden of buren (minstens wekelijks), Nederland Betrouwbaarheid hoog (90/100)
• Vrijwilligerswerk, Nederland Betrouwbaarheid hoog (90/100)
• Informele hulp geven, Nederland Betrouwbaarheid hoog (90/100)
• Jongeren tot 35 jaar: lagere brede welvaart op meer gebieden Betrouwbaarheid hoog (85/100)
• Armoede (personen in arm huishouden), Nederland Betrouwbaarheid hoog (90/100)
• Kinderen in armoede, Nederland Betrouwbaarheid hoog (90/100)
• Geregistreerde problematische schulden (huishoudens), Nederland Betrouwbaarheid hoog (90/100)
• Veel zorgen over financiele toekomst (18+), Nederland Betrouwbaarheid hoog (90/100)
• Risico op armoede of sociale uitsluiting, Nederland Betrouwbaarheid hoog (90/100)
• Planbureaus: stapeling negatieve inkomenseffecten bij kwetsbare groepen Betrouwbaarheid hoog (85/100)