Staat van de Nederlandse natuur: herstel in zoetwater, verlies op het land

Analyse dossier

De Nederlandse Living Planet Index (LPI), berekend door het CBS op basis van het Netwerk Ecologische Monitoring, laat een gemengd beeld zien: landelijk is de index sinds 1990 met 13% toegenomen, maar dat herstel is zeer ongelijk verdeeld. Zoetwaterdieren namen met bijna 60% toe, terwijl dierpopulaties in open natuurgebieden, agrarisch gebied en vennen/hoogvenen juist zijn afgenomen (vennen/hoogveen sinds 2010 bijna gehalveerd).

Grondoorzaak

De toename in zoetwater volgt op verbeterde waterkwaliteit (Kaderrichtlijn Water-maatregelen, minder lozingen). De achteruitgang op het land hangt samen met landbouwintensivering, stikstofdepositie en versnippering van leefgebieden - factoren die niet zijn weggenomen ondanks decennia van natuurbeleid. Een landelijk gemiddelde van +13% verhult dus zowel een succes (water) als een aanhoudend probleem (land) - een gemiddelde dat als geheel te positief oogt voor beleidsdoeleinden.

Sociale schade
7 /10
Complexiteit
7 /10
Escalatierisico
6 /10

Effecten van de huidige situatie

Effecten van de situatie zonder nieuw beleid, in € miljoen per jaar met 1 decimaal. Negatief is een nadelig effect. Lage impact is de grens die het dichtst bij 0 ligt, hoge impact de grens die het verst van 0 ligt, voor positieve en negatieve effecten. Financiële effecten zijn begrotingsuitgaven, begrotingsinkomsten en gemiste belastinginkomsten; maatschappelijke effecten zijn welvaartseffecten; risico's staan als jaarlijkse bufferpremie, kans maal schade. Onderaan staat het totaal.

EffectLage impact
€ mln/jaar
Midden
€ mln/jaar
Hoge impact
€ mln/jaar
HoeveelheidBron
Financiële effecten (begroting en gemiste inkomsten)
Begrotingsuitgaven (huidige situatie)-1.286,3-1.286,3-1.286,3–
peiljaar 2027
dp:1614 src:1625
Begrotingsuitgaven huidige situatie, ontwerpbegroting 2027. Hfdst XIV LVVN art. 22 onderdeel Natuur en biodiversiteit 743,2 mln; Hfdst J Deltafonds art. 7 Investeren in waterkwaliteit 516,9 mln; Hfdst XII IenW art. 11 onderdeel Waterkwaliteit 26,1 mln. Natuurherstel uit het Stikstoffonds art. 25 telt bij analyse 51. dp:1614, Bron src:1625. Prijspeil en begrotingsjaar 2027; de bron geeft een puntraming, dus laag, midden en hoog gelijk. Uitgave, dus negatief.
Begrotingsinkomsten (huidige situatie)23,923,923,9–
peiljaar 2027
dp:1615 src:1625
Begrotingsinkomsten huidige situatie, ontwerpbegroting 2027. Hfdst XIV LVVN art. 22 Natuur en biodiversiteit ontvangsten 20,3 mln; Hfdst J Deltafonds art. 7 ontvangsten 3,6 mln. dp:1615, Bron src:1625. Prijspeil en begrotingsjaar 2027; de bron geeft een puntraming, dus laag, midden en hoog gelijk. Inkomst, dus positief.
Subtotaal financiële effecten-1.262,4-1.262,4-1.262,4
Totaal effect huidig beleid-1.262,4-1.262,4-1.262,4financiële effecten + maatschappelijke effecten + risico's

Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.

Correctie of aanvulling voorstellen
Video / media

Analyse

BELEIDSVOLGORDE (RuleId 10, politician 27-09-2026, Action 163). Alle vier opties zijn CONCEPT: het probleem is onderbouwd (LPI, CBS MBW, SEEA), het effect van de maatregelen nog niet (MKBA via Actions 189-193).

(1) STOPMAATREGELEN - de overheid stopt eerst met het zelf vergroten van natuurverlies: pol:176 afbouw biodiversiteitsschadelijke rijksprikkels voor 2030 volgens VN-doel 18 (instrument: wet wijzigen + geldkraan dicht; omvang fossiele subsidies EUR 17,1 mld/jr als deelverzameling, src:5/bi 1/ana:19; inventarisatie WUR 2026-011 nog niet in DB, Action 189); pol:177 landbouwvrijstelling afschaffen met overgangsrecht en opbrengst voorverdelen naar gebiedsfondsen (instrument: fiscale regeling afschaffen; SEO 2024 en budgettair belang nog niet in DB, Action 190). Stop op uitvoeringspraktijk/vergunningen is al belegd in bestaande pol:127 (handhaven is plicht) en 129 (geen vergunning als schild) bij ana:42 - gekoppeld, niet gedupliceerd.

(2) BRONMAATREGELEN: pol:178 Stikstoffonds (bi 49, EUR 20 mld t/m 2035, ana:51) sturen op gemeten emissiereductie per gebied (Actions 191/192). Bestaande bron-policies pesticiden 123 en 146 (ana:40) gelden hier ook.

(3) HERSTEL (pas daarna): pol:179 natuurherstel per leefgebied als wettelijke taak, met LPI per leefgebied en SEEA als sturingsindicatoren (Action 193).

FYSIEKE SAMENHANG (RuleId 8): ruimte/grond (landbouw, natuur, woningbouw concurreren om dezelfde hectares; landvoetafdruk dp:193), water (KRW-herstel zoetwater dp:42, peilbeheer vennen/hoogveen dp:43, fosfaat dp:45), grondstoffen (veevoer, kunstmest, mest; grondstofvoetafdruk dp:195), energie/fossiel (NOx en kunstmest via ana:19). Gekoppelde analyses: 19 (fossiele subsidies), 40 (pesticiden), 42 (handhaving), 51 (stikstoffonds). Mandaat 10 Biosfeer-Integriteit is het integrale mandaat en blijft leidend, omdat het probleem meerdere drukfactoren tegelijk betreft (grondgebruik, vervuiling, klimaat).

INDICATOREN / MKBA-BOUWSTENEN: Deze analyse dient als MKBA-onderbouwing voor natuurlijk-kapitaal/biodiversiteitsindicatoren binnen Burgerplatforms brede-welvaartskader (CBS Monitor Brede Welvaart, LPI, SEEA). Bouwstenen Planetary Happy Index (werktitel): (1) druk/noemer — GFN voetafdruk 6,02 gha/persoon (2022) en biocapaciteit 1,1 gha; CBS landvoetafdruk 0,6 ha, broeikasgasvoetafdruk 12,2 t CO2-eq, grondstofvoetafdruk 28 t per inwoner (2023); (2) teller welzijn — tevredenheid leven 84,9%, vertrouwen mensen ~63%, instituties 60,6% (MBW hier-en-nu 2025); (3) SEEA — GEP 15,1 mld EUR en ecosysteemkapitaal 806 mld EUR (2022). LPI-landelijk +13% sinds 1990 blijft misleidend zonder leefgebied-uitsplitsing.

KADER KUNMING-MONTREAL (RuleId 2, toegevoegd 20-10-2026). Het officiele kader voor deze analyse is het Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework met 23 doelen voor 2030, Bron src:1610. Binnen het brede-welvaartskader valt dit onder het domein levende aarde: flora en fauna en de planetaire grenzen. Bij de start van COP17 in Jerevan, die loopt tot 30-10-2026 (dp:1585), ligt de wereld voor geen van de 23 doelen op koers (dp:1586), Bron src:1609.

Doel 3, 30 procent beschermd: de nationale doelen samen komen op 27,5 procent beschermd land in 2030, tegen 15,7 procent in 2020 (dp:1587), Bron src:1611. Nederland staat op 26 procent van land en binnenwater (dp:1588, dp:1127); de resterende 4 procentpunt is de opgave voor herstelmaatregel pol:179.

Doel 18, schadelijke prikkels met 500 miljard dollar per jaar verminderen, gaat mondiaal het traagst (dp:1590). Finland en Colombia leiden een coalitie om zulke subsidies te schrappen, en ruim 130 bedrijven vragen om hervorming. Doel 18 is het internationale kader voor de stopmaatregelen: pol:176 (afbouw biodiversiteitsschadelijke rijksprikkels), pol:177 (landbouwvrijstelling), pol:217 (fossiele voordelen) en pol:253 (SDE++ voor houtige biomassa).

Doel 19, 200 miljard dollar per jaar aan financiering: gerealiseerd 75 tot 92 miljard dollar per jaar over 2023-2025 volgens de OESO (dp:1589), Bron src:1609; het OESO-rapport zelf is nog niet als bron opgenomen.

Betrokken bestuurders

Maatregelen

Herkomst van de bedragen per maatregel
Bronnen bij deze analyse
  • Beoordeling van de effecten van financiele en fiscale rijksmiddelen op biodiversiteit (WSER-rapport 2026-011) + Kamerbrief Biodiversiteit (Kamerstuk 26 407, nr. 166)documentonlineWageningen Social & Economic Research, CE Delft, Naturalis i.o.v. LVVN; Kamerbrief minister van LVVN 21-05-2026 2026
  • CBS MBW Hier-en-nu: Subjectief welzijn (ervaren regie)onlineCBS 2026
  • Factsheet Brede Welvaart 2026 - Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en NatuuronlineCBS 2026
  • From global ambition to national commitments: national target setting under the Global Biodiversity FrameworkonlinePBL Planbureau voor de Leefomgeving (R. Immerzeel, M. Kok, S. Troost, C. Kruger) 2026
  • Living Planet Index Nederland (CBS) - staat van de natuuronlineCBS 2026
  • Living Planet Report Nederland 2026 - Kansen voor zoetwaternatuuronlineWereld Natuur Fonds & SoortenNL (i.s.m. Sovon, EIS, FLORON, RAVON, Vlinderstichting, Zoogdiervereniging), o.b.v. CBS-trendgegevens 2026
  • Monitor Brede Welvaart - Later, thema Natuurlijk kapitaalonlineCBS 2026
  • National Ecological Footprint and Biocapacity Accounts, Edition 2026 (York/FoDaFo)onlineLo, K. et al. / Ecological Footprint Initiative York University / Footprint Data Foundation 2026
  • Reflectie brede welvaart: Prinsjesdag 2026documentonlineCPB, SCP en PBL 2026
  • Statusrapport Nederlandse Biodiversiteit 2026 (tweede editie)documentonlineNaturalis Biodiversity Center (hoofdredactie M. Beukeboom, K. Biesmeijer, M. van de Kamp-Romijn, V. Merckx, W. Renema); CLO-gegevens gecontroleerd door CBS 2026
  • The Economic Case for Nature-Based Infrastructure: Lessons from 45 projects across 29 countriesdocumentonlineH. Contor, R. Bechauf, J. Schnick - International Institute for Sustainable Development (IISD), NBI Global Resource Centre 2026
  • VN-top over biodiversiteit begint: wat staat er op het spel?onlineMaartje Bakker, de Volkskrant 2026
  • CBS Monitor Brede Welvaart - Elders, milieu en grondstoffen (voetafdrukken)onlineCBS 2025
  • CBS/WUR: De gebruikswaarde van natuur – H3 Ecosysteemdiensten (GEP-splitsing)onlineCBS en WUR 2025
  • CBS/WUR: De gebruikswaarde van natuur in Nederland (GEP/SEEA)onlineCBS en WUR 2025
  • CBS: Nederlandse consument verbruikt 87 kilo grondstoffen per dagonlineCBS 2025
  • Comparing editions – NL Ecological Footprint shift (2025 NFA / Earth Overshoot Day)onlineGlobal Footprint Network / Earth Overshoot Day 2025
  • Ecologische voetafdruk Nederland (Global Footprint Network)onlineGlobal Footprint Network 2025
  • Monitor Brede Welvaart - Hier en nu, subjectief welzijnonlineCBS 2025
  • Release Notes: National Ecological Footprint and Biocapacity Accounts, 2025 EditiononlineLo, K. et al. / York University Ecological Footprint Initiative / FoDaFo 2025
  • Global Footprint Network - Factsheet Nederland (Overshoot Day)onlineGlobal Footprint Network / FoDaFo / York University 2024
  • Koepelrapport tussenevaluatie KRW + Kamerbrief aanbieding (Kamerstuk 27625, nr. 696, 20-12-2024)documentonlineMinisterie van IenW (met waterbeheerders; Bestuurlijk Overleg Water 11-12-2024) 2024
  • Afschaffing fossiele energiesubsidies: eerder een hersenkraker dan een no-braineronlineCorjan Brink (PBL), Arjan Trinks (CPB), Herman Vollebergh (PBL), Peter Zwaneveld (CPB) 2023
  • Kunming-Montreal Global Biodiversity Framework, CBD-besluit 15/4 (CBD/COP/DEC/15/4)onlineConference of the Parties to the Convention on Biological Diversity 2022
Datapunten bij deze analyse
  • 1542 aantal handtekeningen Europees burgerinitiatief Rights for Nature: 34.549 handtekeningen op 19-10-2026, waarvan 6.500 uit Nederlandbron
  • 1585 datum COP17 biodiversiteitstop in Jerevan loopt tot 30-10-2026; 142 landen en de EU leverden een tussentijds rapport
  • 1590 USD KMGBF doel 18: schadelijke prikkels met 500 mld dollar per jaar verminderen in 2030; gaat het traagst; coalitie onder leiding van Finland en Colombia; ruim 130 bedrijven vragen hervorming
  • 1589 USD KMGBF doel 19: 75 tot 92 mld dollar per jaar biodiversiteitsfinanciering (gemiddelde 2023-2025, OESO), doel 200 mld dollar per jaar in 2030
  • 1586 aantal Mondiaal voortgangsrapport KMGBF 2026: de wereld ligt voor geen van de 23 doelen op koers
  • 1588 procent Nederland: 26 procent van land en binnenwater beschermd, doel 30 procent in 2030
  • 1540 aantal handtekeningen Europees burgerinitiatief Rights for Nature: 1 miljoen geldige handtekeningen nodig, met drempel in minstens 7 lidstatenbron
  • 1541 maanden Europees burgerinitiatief Rights for Nature: verzamelperiode 13-10-2026 tot 13-10-2027, 12 maandenbron
  • 1543 aantal gemeenten 17 Nederlandse gemeenten onderzoeken een natuurvoogd of inspraak namens de natuurbron
  • 1539 aantal landen Europees burgerinitiatief Rechten van de Natuur: coalitie uit 16 EU-landenbron
  • 1156 mld USD per jaar (publiek) Internationaal/mondiaal: financiering van natuurgebaseerde oplossingen 2023: 197 mld USD publiek tegenover 23,4 mld USD privaat (UNEP 2026)bron
  • 1153 baten-kostenverhouding (mediaan) Internationaal: bos-NBI (herbebossing, agroforestry, stroomgebieden): mediane BCR 2,87 en hoogste IRR (53%); netto baten 1.800 USD/ha/jr bij CapEx 54 en OpEx 257 USD/ha/jrbron
  • 1152 baten-kostenverhouding (mediaan) Internationaal: kust-NBI (duinen, kustwetlands, mangroven): mediane BCR 2,13, IRR 7,4%; netto baten 7.900 USD/ha/jr, totale baten 16.900 USD/ha/jr; CapEx >7.640 USD/ha/jrbron
  • 1154 baten-kostenverhouding Internationaal: mangroveherstel Senegal: BCR 28,0; herstelkosten ca. 1,7 USD/ha tegenover ca. 47 USD/ha aan ecosysteemdienstenbron
  • 1148 baten-kostenverhouding (mediaan) Internationaal: natuurlijke infrastructuur (45 projecten, 29 landen): mediane baten-kostenverhouding 3,21 (Q1-Q3: 2,21-7,57); mediane IRR 38% (18-66%)bron
  • 1155 procent meer waarde dan grijs (bovengrens) Internationaal: natuurlijke infrastructuur levert tot 30% meer waarde en extra baten dan grijze infrastructuur, vaak bij lagere levensduurkostenbron
  • 1149 USD per ha per jaar (netto, mediaan) Internationaal: natuurlijke infrastructuur: mediane netto baten 1.900 USD/ha/jr (Q1-Q3: 400-6.100) en totale baten 2.900 USD/ha/jr (600-11.800)bron
  • 1151 baten-kostenverhouding (mediaan) Internationaal: stedelijke natuurlijke infrastructuur (groen, groene daken, bomen, wadi's): mediane BCR 3,35, IRR 16,8%; netto baten 2.600 USD/ha/jr bij CapEx >1.200 USD/ha/jrbron
  • 1150 baten-kostenverhouding (mediaan) Internationaal: wetlands: hoogste rendement van alle NBI-typen, mediane BCR 3,88 en IRR 41,3%; netto baten 395 USD/ha/jr bij CapEx 160 en OpEx 150 USD/ha/jrbron
  • 1615 mln euro per jaar Ontvangsten natuur en waterkwaliteit, ontwerpbegroting 2027: 23,9 mln eurobron
  • 434 kwalitatief Planbureaus: pakket landbouw/natuur/stikstof belangrijke stap, geen einde stikstofslotbron
  • 1614 mln euro per jaar Uitgaven natuur en waterkwaliteit, ontwerpbegroting 2027: 1286,3 mln eurobron
  • 1587 procent KMGBF doel 3 (30 procent beschermd): nationale doelen samen 27,5 procent beschermd land in 2030, tegen 15,7 procent in 2020
  • 43 % verandering sinds 2010 Living Planet Index vennen en hoogvenenbron
  • 42 % verandering sinds 1990 Living Planet Index zoetwaterdierenbron
  • 1119 aantal doelen op rood Nationaal Dashboard Biodiversiteit: van 14 natuurdoelen staan er 7 op rood (buiten bereik), 5 op oranje en geen enkele op groenbron
  • 1117 aantal soorten Nederland telt ruim 48.000 gevestigde eukaryote soorten; slechts 6-7% daarvan is vertegenwoordigd in beleid (Naturalis 2026)bron
  • 1469 index (2007=100) Intrinsieke waarde, stedelijk gebied: index 83 vogelsoorten 84 in 2025 (2007=100)bron
  • 1449 hectare Land van Ons: 400 ha in burgerbezit eind 2025; in 2025 53,3 ha gekocht voor gemiddeld 95.910 euro per habron
  • 1547 aantal opties Eijsden-Margraten: motie Rechten voor de Natuur 7-11-2023; onderzoek levert 5 uitvoeringsopties, rechtspersoonlijkheid vereist wetgevingbron
  • 245 % hoge regie (score ≥4 van 5) Ervaren regie over het eigen leven, Nederlandbron
  • 422 % van areaal beschermd oppervlaktewater Oppervlaktewater van goede biologische kwaliteit, Nederlandbron
  • 47 % tevreden (score 7-10) Tevredenheid met het leven, Nederlandbron
  • 196 % met vertrouwen Vertrouwen in andere mensen, Nederlandbron
  • 197 % met vertrouwen Vertrouwen in instituties, Nederlandbron
  • 1132 procent bevolking 80% van de Nederlanders vindt dat natuur beter beschermd moet worden (CLO nl161903)bron
  • 420 % van landoppervlak Beheerde landnatuur in Natuurnetwerk Nederland, Nederlandbron
  • 1123 procent afname sinds 1992 Bestuivers: graslandvlinders (indicator voor alle bestuivers) zijn sinds 1992 met twee derde afgenomen; ca. 90% van wilde planten en 75% van voedselgewassen hangt van bestuiving afbron
  • 1125 procent soorten op Rode Lijst Bijen: 55% van de ca. 350 wilde bijensoorten op de Rode Lijst (14% verdwenen); zweefvliegen: 46% van 317 soorten bedreigd of verdwenen; Veluwe 80% minder zweefvliegenbron
  • 1126 procent waterlichamen biologisch goed Biologische kwaliteit oppervlaktewater goed in 15% van 741 beoordeelde waterlichamen (2009: 3%); KRW-doel 2027 (alles goed) niet in zichtbron
  • 1131 procent soorten in ongunstige staat Caribisch Nederland (Bonaire, Sint Eustatius, Saba): 61% van de leefgebieden en 71% van de soorten in ongunstige staat; koraalriffen 45 jaar ernstig verslechterdbron
  • 1124 procent afname populatie 1992-2024 Dagvlinders: populatie -56% tussen 1992 en 2024 (54 soorten); minstens 84% minder vlinders dan eind 19e eeuw; 62% van de dagvlinders bedreigd of verdwenenbron
  • 1121 aantal habitattypen in goede staat (van 52) Habitattypen: slechts 6 van 52 bedreigde habitattypen in goede staat; van 46 slechte typen verbeterden er 3 en verslechterden er 28 (2019-2024)bron
  • 1128 aantal broedvogelsoorten in afname (van 190) Intensieve landbouw en verlies van leefgebied zijn de grootste stressfactoren; afname 1990-2023 bij 14 van 81 habitatrichtlijnsoorten, 48 van 190 broedvogels en 21 van 81 niet-broedvogelsbron
  • 1454 index (1990=100) Intrinsieke waarde, agrarisch gebied: fauna-index kenmerkende soorten 50 in 2024 (1990=100), halvering sinds 1990bron
  • 1467 index (1990=100) Intrinsieke waarde, beken en rivieren: fauna-index 141 in 2024 (1990=100), dalend sinds 2015bron
  • 1465 index (1990=100) Intrinsieke waarde, bos: fauna-index kenmerkende bossoorten 91 in 2024 (1990=100), stijgend sinds 2001bron
  • 1458 index (1990=100) Intrinsieke waarde, open natuur (heide, hoogveen, duin, extensief grasland): fauna-index 37 in 2024 (1990=100)bron
  • 1466 index (1990=100) Intrinsieke waarde, plassen en moerassen: fauna-index 129 in 2024 (1990=100)bron
  • 1122 index (1990=100) Living Planet Index NL (land en zoetwater) staat in 2024 op het niveau van 1990: zoetwater en moeras stijgen, landfauna daalt; laatste 12 jaar stabielbron
  • 1127 hectare extra natuur gerealiseerd (van 80.000) Natuurpact: 50.000 van de afgesproken 80.000 ha extra natuur gerealiseerd (doel 2027 niet haalbaar); bos en natuur slechts 14% van het landoppervlak; beschermd 26%bron
  • 1470 index (1995=100) Rode Lijst Indicator NL (mate van bedreiging) 94,0 in 2024 (1995=100); aantal soorten op Rode Lijst 101bron
  • 1118 procent soorten bedreigd of verdwenen Rode Lijsten NL: 45% van 7.954 beoordeelde soorten is bedreigd (39%, 3.100) of verdwenen (6%, 462); wereldwijd ca. 28%bron
  • 1450 hectare Staatsbosbeheer verpacht 40.194 ha natuurgrond aan ruim 3.000 boeren; natuurinclusieve pachters krijgen korting en twaalfjarige contractenbron
  • 1120 procent soorten met gunstige SvI VHR 2019-2024: gunstige staat van instandhouding bij slechts 22% van de habitatrichtlijnsoorten, 63% van de broedvogels en 60% van de niet-broedvogelsbron
  • 1130 aantal vissoorten onder norm (van 16) Zoute wateren: in de Waddenzee doen 15 van 16 indicator-vissoorten het slechter dan de norm; Noordzee: goede milieutoestand voor biodiversiteit niet bereikt, milieudoelen 2030 niet gehaaldbron
  • 589 grondwaterlichamen in goede toestand (van 23) KRW: slechts 4 van 23 grondwaterlichamen in goede toestand (incl. drinkwaterwinningen); 135 van 216 winningen met kwaliteitsprobleembron
  • 41 Index (1990=100), % verandering Living Planet Index Nederland, landelijk gemiddeldebron
  • 1546 aantal magistraten Tribunal Constitucional 20-11-2024: Ley 19/2022 Mar Menor grondwettig, beroep integraal afgewezen; 5 van 12 magistraten afwijkendbron
  • 421 kg N per ha cultuurgrond Stikstofoverschot per hectare cultuurgrond, Nederlandbron
  • 419 index (1990=100) Trend fauna van het land (index 1990=100), Nederlandbron
  • 1426 euro per ha per jaar CBS natuurlijk kapitaal 2023: agrarisch grasland levert circa 1.160 euro per ha per jaar aan ecosysteemdienstenbron
  • 1432 euro per ha per jaar CBS natuurlijk kapitaal 2023: bebouwde omgeving levert circa 210 euro per ha per jaar aan ecosysteemdiensten, stedelijk groen circa 10.200bron
  • 1429 euro per ha per jaar CBS natuurlijk kapitaal 2023: bos levert circa 9.590 euro per ha per jaar aan ecosysteemdienstenbron
  • 1427 euro per ha per jaar CBS natuurlijk kapitaal 2023: eenjarig akker- en tuinbouwgebied levert circa 1.240 euro per ha per jaar aan ecosysteemdienstenbron
  • 1434 euro per ha per jaar CBS natuurlijk kapitaal 2023: gemiddelde ecosysteemdiensten Nederland circa 2.770 euro per ha per jaarbron
  • 1431 euro per ha per jaar CBS natuurlijk kapitaal 2023: heide en inlandig zand levert circa 7.340 euro per ha per jaar aan ecosysteemdienstenbron
  • 1430 euro per ha per jaar CBS natuurlijk kapitaal 2023: moeras- en veengebied levert circa 8.540 euro per ha per jaar aan ecosysteemdienstenbron
  • 1428 euro per ha per jaar CBS natuurlijk kapitaal 2023: natuurlijk en semi-natuurlijk grasland levert circa 8.470 euro per ha per jaar aan ecosysteemdienstenbron
  • 1433 euro per ha per jaar CBS natuurlijk kapitaal 2023: zoet en zout water levert 440 tot 5.060 euro per ha per jaar aan ecosysteemdienstenbron
  • 1439 ton CO2 per ha per jaar Voedselbos: netto koolstofopslag minimaal 6 ton CO2 per ha per jaar, 180 tot 550 ton per ha na 30 jaarbron
  • 429 % stikstofgevoelige natuur onder norm Aandeel stikstofgevoelige natuur dat voldoet aan wettelijke norm, Nederlandbron
  • 250 gha per persoon Biocapaciteit NL per persoon (NEFBA 2026)bron
  • 194 ton CO2-eq per inwoner CBS broeikasgasvoetafdruk NL per inwonerbron
  • 195 ton per inwoner CBS grondstofvoetafdruk NL per inwonerbron
  • 193 hectare per inwoner CBS landvoetafdruk NL per inwonerbron
  • 253 gha per persoon (productie) Ecologische voetafdruk PRODUCTIE NL per persoon (NEFBA 2026)bron
  • 45 Rangorde (1=hoogste van 18) Fosforoverschot (CBS Monitor Brede Welvaart, EU-vergelijking)bron
  • 254 mln gha (carbon exports approx) NL carbon footprint trade-balans 2023 (2025-methode)bron
  • 418 % van landnatuur Stikstofdepositie en landnatuurbron
  • 44 Rangorde (18=laagste van 18) Stikstofoverschot (CBS Monitor Brede Welvaart, EU-vergelijking)bron
  • 1420 hectare Agrarisch terrein Nederland 2022: 2.159.516 ha, 52 procent van land en waterbron
  • 1421 procent van landoppervlakte Agrarisch terrein Nederland 2022: 64,2 procent van de landoppervlaktebron
  • 1424 procent van landoppervlakte Bebouwd terrein Nederland 2022: 392.557 ha, 11,7 procent van de landoppervlaktebron
  • 1468 EKR (0-1, natuurlijk=1) Intrinsieke waarde, zoet oppervlaktewater: ecologische kwaliteitsratio 0,40 in 2022 (natuurlijke referentie=1)bron
  • 1435 euro per ha per jaar Maatschappelijke kosten huidige landbouw circa 10.300 euro per ha per jaar, afgeleid uit Deloitte 2025bron
  • 1436 euro per ha per jaar Maatschappelijke kosten landbouw bij 100 procent biologisch circa 6.100 euro per ha per jaar, afgeleid uit Deloitte 2025bron
  • 1425 hectare Natuurlijk terrein Nederland 2022: 548.689 ha, 16,3 procent van de landoppervlaktebron
  • 1544 km2 Mar Menor rechtspersoon sinds 3-10-2022: lagune 135 km2, stroomgebied circa 1.600 km2bron
  • 1545 aantal zetels Mar Menor voogdij: Comite de Representantes van 13 leden, waarvan 7 burgers, 3 Rijk en 3 regiobron
  • 192 gha per persoon Biocapaciteit NL per persoon (GFN)bron
  • 249 gha per persoon Biocapaciteit NL per persoon (NEFBA 2026)bron
  • 191 gha per persoon Ecologische voetafdruk NL per persoon (GFN 2022)bron
  • 252 gha per persoon (productie) Ecologische voetafdruk PRODUCTIE NL per persoon (NEFBA 2026)bron
  • 202 mld EUR kapitaalvoorraad Ecosysteemkapitaal NL (SEEA EA)bron
  • 246 mld EUR gebruikswaarde GEP culturele ecosysteemdiensten NLbron
  • 248 mld EUR gebruikswaarde GEP producerende ecosysteemdiensten NLbron
  • 247 mld EUR gebruikswaarde GEP regulerende ecosysteemdiensten NLbron
  • 198 mld EUR gebruikswaarde Gross Ecosystem Product NL (SEEA EA)bron
  • 1473 aantal soorten per voedselbos Intrinsieke waarde, voedselbos: gemiddeld 27 vogelsoorten per voedselbos (20 bossen, broedseizoen 2021)bron
  • 1472 aantal soorten per voedselbos Intrinsieke waarde, voedselbos: gemiddeld 22 houtige en 17 kruidachtige plantensoorten per voedselbos (21 bossen, 2020)bron
  • 1129 mln EUR per jaar Subsidie agrarisch weidevogelbeheer steeg van 4,2 mln EUR (2001) naar 33,4 mln EUR (2020), terwijl de broedende gruttoparen halveerden van ca. 60.000 naar 30.000bron
  • 1438 euro per ha per jaar Meerkosten biodiversiteitsmaatregelen: melkvee 417 euro per ha per jaar, akkerbouw 185 tot 324 euro per habron
  • 1471 procent verschil soortenrijkdom Intrinsieke waarde, biologisch versus gangbaar grasland: circa 30% meer plantensoorten per perceel (45 percelen)bron
  • 251 gha per persoon Biocapaciteit NL per persoon (NEFBA 2026, hist. 2017)bron
  • 46 gha per persoon Ecologische voetafdruk Nederland per persoonbron
  • 1463 index (intact ecosysteem=100) Intrinsieke waarde, bos: natuurkwaliteit 34 (intact ecosysteem=100), trend 2016bron
  • 1459 index (intact ecosysteem=100) Intrinsieke waarde, halfnatuurlijk grasland: natuurkwaliteit 32 (intact ecosysteem=100), trend 2016bron
  • 1460 index (intact ecosysteem=100) Intrinsieke waarde, heide: natuurkwaliteit 33 (intact ecosysteem=100), trend 2016bron
  • 1464 index (intact ecosysteem=100) Intrinsieke waarde, landnatuur gemiddeld: natuurkwaliteit 37 (intact ecosysteem=100), trend 2016; daling sinds 2005 gestoptbron
  • 1462 index (intact ecosysteem=100) Intrinsieke waarde, moeras: natuurkwaliteit 47 (intact ecosysteem=100), trend 2016bron
  • 1461 index (intact ecosysteem=100) Intrinsieke waarde, open duin: natuurkwaliteit 42 (intact ecosysteem=100), trend 2016, nog dalendbron
  • 1455 procent MSA (ongestoord=100) Intrinsieke waarde, intensief agrarisch gebied en agrarisch grasland: MSA aangenomen op 10% van ongestoorde natuurbron
  • 1456 procent MSA (ongestoord=100) Intrinsieke waarde, stedelijk gebied: MSA-bijdrage op nul gesteld in MSA-NL (circa 0,5% landelijk volgens GLOBIO)bron
  • 1457 procent MSA (ongestoord=100) Intrinsieke waarde, Nederland totaal: Mean Species Abundance circa 15% (0,14 in 1990-2010), rond 1900 ruim 40%bron
  • 1453 kwalitatief Ostrom: acht ontwerpprincipes voor duurzaam collectief beheer van commonsbron
  • 1452 hectare Historische marken: in 1886 nog circa 36.000 ha onverdeelde markegrond, waarvan in 1893 circa 15.000 ha verdeeldbron