Weigering van een briefadres door gemeenten (C3)

Analyse dossier

Gemeenten weigeren in de praktijk een briefadres aan mensen zonder vast woonadres, terwijl de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens stelt dat een gemeente hiertoe sinds 1 januari 2022 wettelijk verplicht is en geen aanvullende voorwaarden mag stellen naast de Wet BRP. Zonder inschrijving in de BRP is er geen DigiD, uitkering, zorgverzekering of toeslag.

Grondoorzaak

Een uitvoeringspraktijk die verder gaat dan de wet toestaat, met maximale gevolgen voor de betrokkene: één geweigerd briefadres sluit iemand af van vrijwel alle voorzieningen tegelijk. Hoeveel aanvragen daadwerkelijk worden geweigerd, wordt nergens geregistreerd - de grootste onzekerheid in dit dossier.

Sociale schade
9 /10
Complexiteit
2 /10
Escalatierisico
7 /10

Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.

Correctie of aanvulling voorstellen
Video / media

Analyse

Aanname: 8-25% van de dakloze mensen heeft geen briefadres (centraal 15%, circa 4.950 personen, op een CBS-schatting van 33.000 dakloze mensen 18-65 jaar). MKBA-doorrekening (centraal): baten €16 mln/jr (vermeden maatschappelijke opvang à €20.000-35.000 per persoon per jaar en vermeden escalatie naar problematische schulden), kosten €3 mln/jr, saldo +€13 mln/jr, NCW30 +€0,26 mrd (basis) tot +€0,86 mrd (verdelingsgewicht 2,0) (herrekend 30-09-2026, discontovoet 2,8/1,8%, horizon 30 jaar; gevoeligheid 2,25%/30j: +€0,28 mrd resp. +€0,93 mrd; horizon 50 jaar: +€0,35 mrd resp. +€1,16 mrd; horizon 30 jaar gehandhaafd: regelwijziging zonder kapitaalgoed, voortbestaan van het stelsel onzeker) - baten-kostenverhouding circa 5:1, de gunstigste van de vijf maatregelen. Correctie op het projectplan: dit is geen nieuw wetsvoorstel maar een handhavingsvraagstuk.

Betrokken bestuurders

Maatregelen

Herkomst van de bedragen per maatregel

Herkomst van de bedragen

Brede welvaartseffecten per maatregel

Per maatregel het welvaartssaldo (vóór overlapcorrectie) en daaronder elke effectregel: bandbreedte, klasse, thema, rekenregel en bron. Overdrachten en begrotingsposten staan erbij, maar tellen niet in het welvaartssaldo.

  • Weigering van een briefadres door gemeenten beëindigen (C3)Welvaartssaldo € 16 mln per jaar (midden € 16 mln)telt volledig mee
    • Sectoraal effect gebruikers en producentenWelvaart

      € 16 mln per jaar

      Nog geen bandbreedte: één schatting

      Effecttype
      Financieel - Bedrijfsleven
      Thema brede welvaart
      nog niet gekoppeld
      Maatregel
      Weigering van een briefadres door gemeenten beëindigen (C3)
      Rekenregel
      Bedrag rechtstreeks uit de bron; telt mee in het welvaartssaldo
      Bron
      Wat levert het op? Maatschappelijke kosten-batenanalyse van vijf stop-maatregelen bestaanszekerheid Burgerplatform.nl (Patrick Hoop, i.s.m. Claude), 2026 Nog niet geverifieerd; Omvang dakloosheid: CBS-schatting en ETHOS-telling CBS; Kansfonds/Hogeschool Utrecht, 2024 Nog niet geverifieerd
      Correctie voorstellen
    • Belastingeffect (saldo Rijksbegroting)Begroting: telt niet in het welvaartssaldo

      −€ 3 mln per jaar

      Nog geen bandbreedte: één schatting

      Effecttype
      Financieel - Overheid
      Thema brede welvaart
      nog niet gekoppeld
      Maatregel
      Weigering van een briefadres door gemeenten beëindigen (C3)
      Rekenregel
      Bedrag rechtstreeks uit de bron
      Bron
      Wat levert het op? Maatschappelijke kosten-batenanalyse van vijf stop-maatregelen bestaanszekerheid Burgerplatform.nl (Patrick Hoop, i.s.m. Claude), 2026 Nog niet geverifieerd
      Correctie voorstellen
    • Totaal welvaartssaldo (MKBA)saldo: telt niet in het welvaartssaldo

      € 13 mln per jaar

      Nog geen bandbreedte: één schatting

      Effecttype
      Maatschappelijk - Brede Welvaart
      Thema brede welvaart
      nog niet gekoppeld
      Maatregel
      Weigering van een briefadres door gemeenten beëindigen (C3)
      Rekenregel
      Bedrag rechtstreeks uit de bron
      Bron
      Wat levert het op? Maatschappelijke kosten-batenanalyse van vijf stop-maatregelen bestaanszekerheid Burgerplatform.nl (Patrick Hoop, i.s.m. Claude), 2026 Nog niet geverifieerd; Briefadres - wettelijke verplichting gemeenten Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG), 2022 Nog niet geverifieerd
      Correctie voorstellen
Bronnen bij deze analyse
  • Factsheet Brede Welvaart 2026 - Ministerie van Sociale Zaken en WerkgelegenheidonlineCBS 2026
  • Wat levert het op? Maatschappelijke kosten-batenanalyse van vijf stop-maatregelen bestaanszekerheiddocumentonlineBurgerplatform.nl (Patrick Hoop, i.s.m. Claude) 2026
  • Regionale Monitor Brede Welvaart 2025onlineCBS 2025
  • Kabinetsreactie IBO Problematische SchuldenonlineRijksoverheid (kabinet) 2024
  • Omvang dakloosheid: CBS-schatting en ETHOS-tellingonlineCBS; Kansfonds/Hogeschool Utrecht 2024
  • Briefadres - wettelijke verplichting gemeentenonlineRijksdienst voor Identiteitsgegevens (RvIG) 2022
  • Algemene Leidraad voor maatschappelijke kosten-batenanalyse (2013); Werkgroep Discontovoet (2020 en 2025, Kamerstuk 29352 nr. 12); Handboek Milieuprijzen (2023)onlineCPB/PBL; Werkgroep Discontovoet (2020, 2025); Ministerie van Financiën; CE Delft 2013
Datapunten bij deze analyse
  • 51 EUR, NCW 30 jaar Netto contante waarde over 30 jaar (C3 - briefadres)
  • 439 per 10.000 inwoners 18-64 Dakloze mensen (18-64 jaar) per 10.000 inwoners, Nederlandbron
  • 438 % van huishoudens Geregistreerde problematische schulden huishoudens, Nederland (Regionale Monitor BW)bron