Kosten en baten van oorlog(svoorbereiding) versus diplomatie (Rusland-Europa)

Analyse dossier

Nederland verhoogt de defensie-uitgaven van EUR 27,7 mld (2,02% bbp) in 2026 naar 3,5% bbp vanaf 2035: structureel EUR 19,3 mld per jaar extra (CPB/PBL/SCP). De NAVO motiveert dit met de langetermijndreiging van Rusland, dat in 2025 naar schatting 7,5% van zijn bbp aan defensie besteedde. Het CPB schat de economische multiplier voor Nederland dicht bij nul; de planbureaus zien verdringing, risico op onderuitputting en prijsopdrijving, druk op personeel (minimaal 122.000 mensen) en ruimte, en ombuigingen op zorg, sociale zekerheid en ontwikkelingssamenwerking in hetzelfde pakket. Tegelijk ontbreekt een Europese diplomatieke strategie voor oorlog en vrede met Rusland (Clingendael, AIV). De oorlog in Oekraine kostte tot eind 2025 USD 195 mld aan directe schade en USD 667 mld aan verliezen (RDNA5).

Grondoorzaak

(1) Sturen op een inputnorm (percentage bbp) in plaats van op benodigde capaciteit en doelmatigheid; het kabinet wil de norm wettelijk verankeren. (2) Een veiligheidsdilemma: wederzijdse bewapening vergroot kosten en escalatierisico, terwijl wapenbeheersing en vertrouwenwekkende maatregelen grotendeels stilliggen. (3) Europa laat het diplomatieke initiatief aan Oekraine, de VS en Rusland (Clingendael 2026); onderhandelings- en verificatie-infrastructuur is onderontwikkeld. (4) Beperkte transparantie over besteding en fiscale onzichtbaarheid van militaire emissies en brandstofvrijstellingen (ana:32). Rusland is en blijft de agressor; afschrikking is volgens NAVO, AIV en Clingendael een voorwaarde voor geloofwaardige diplomatie.

Sociale schade
9 /10
Complexiteit
9 /10
Escalatierisico
8 /10

Effecten van de huidige situatie

Effecten van de situatie zonder nieuw beleid, in € miljoen per jaar met 1 decimaal. Negatief is een nadelig effect. Lage impact is de grens die het dichtst bij 0 ligt, hoge impact de grens die het verst van 0 ligt, voor positieve en negatieve effecten. Financiële effecten zijn begrotingsuitgaven, begrotingsinkomsten en gemiste belastinginkomsten; maatschappelijke effecten zijn welvaartseffecten; risico's staan als jaarlijkse bufferpremie, kans maal schade. Onderaan staat het totaal.

EffectLage impact
€ mln/jaar		Midden
€ mln/jaar		Hoge impact
€ mln/jaar		HoeveelheidBron
Financiële effecten (begroting en gemiste inkomsten)
Begrotingsuitgaven (huidige situatie)-28.923,8-28.923,8-28.923,8–
peiljaar 2027		dp:1607 src:1625
Begrotingsuitgaven huidige situatie, ontwerpbegroting 2027. Hfdst X Defensie alle artikelen 14.792,1 mln en Hfdst K Defensiematerieelbegrotingsfonds alle artikelen 14.131,6 mln. Hergebruik budgetitem 134. Sluit aan op budgetitem 134, Defensie-uitgaven 2027 28,9 mld incl. Oekrainesteun. Niet ook bij analyse 32 opgenomen om dubbeltelling te voorkomen. dp:1607, Bron src:1625. Prijspeil en begrotingsjaar 2027; de bron geeft een puntraming, dus laag, midden en hoog gelijk. Uitgave, dus negatief.
Begrotingsinkomsten (huidige situatie)405,9405,9405,9–
peiljaar 2027		dp:1608 src:1625
Begrotingsinkomsten huidige situatie, ontwerpbegroting 2027. Hfdst X Defensie ontvangsten 242,5 mln en Hfdst K Defensiematerieelbegrotingsfonds ontvangsten 163,4 mln. dp:1608, Bron src:1625. Prijspeil en begrotingsjaar 2027; de bron geeft een puntraming, dus laag, midden en hoog gelijk. Inkomst, dus positief.
Subtotaal financiële effecten-28.517,9-28.517,9-28.517,9
Maatschappelijke effecten (welvaart)
Opportuniteitskosten arbeid (eigen schatting)-175,7-365,9-710,5–
peiljaar 2025		src:1229
Opportuniteitskosten arbeid boven loon van pol:314, overgenomen uit referentie-effect pe 242: 175,7 / 365,9 / 710,5 mln euro per jaar, contant-equivalent jaarbedrag over 30 jaar vanaf 2026, prijspeil 2025, kengetal ES-OPPKOST-ARBEID-BOVEN-LOON. Arbeidsregels Bron src:1229. Eigen berekening via v_policy_labour_cost. Kosten, dus negatief.
Subtotaal maatschappelijke effecten-175,7-365,9-710,5
Risico's (jaarlijkse bufferpremie)
Rampenrisico (jaarlijkse premie) (eigen schatting)-35,0-398,0-4.684,00,01 (0,00 tot 0,04)
peiljaar 2026		dp:912 src:435 src:999
Rampenrisico direct militair conflict Rusland-NAVO. Formule: jaarkans x bbp-schade NL in een oorlogsjaar. Jaarkans 1 procent, band 0,25-4 procent, is een aangenomen kengetal 44, nog te valideren door CE Delft; ankers Metaculus 4,2 procent voor 2027, dp:1650, Bron src:1639, geen officiele bron, en MIVD dp:889. Schade dp:912: 14,0 mld Bloomberg EU jaar 1, 39,8 mld CPB-energieschok, 117,1 mld Kiel buurland, Bron src:435 en Bron src:999. Midden 0,01 x 39.800 = 398 mln; laag 0,04 x 117.100 = 4.684; hoog 0,0025 x 14.000 = 35. Duur een jaar aangenomen; staartscenario 351 mld niet meegenomen. Risico, dus negatief.
Subtotaal risico's-35,0-398,0-4.684,0
Totaal effect huidig beleid-28.728,6-29.281,8-33.912,4financiële effecten + maatschappelijke effecten + risico's
waarvan eigen schatting: -210,7 / -763,9 / -5.394,5 € mln per jaar (lage impact / midden / hoge impact)

Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.

Correctie of aanvulling voorstellen
Video / media

Analyse

Kern

Deze analyse zet de kosten van oorlogsvoorbereiding en van escalatie naast de baten van diplomatie, voor de verhouding Rusland-Europa. Toon: feitelijk. Rusland is de agressor in Oekraine; afschrikking is nodig. De vraag is niet of Nederland zich verdedigt, maar of het geld, personeel en ruimte doelmatig worden ingezet en of diplomatie dezelfde ernst krijgt. Mandaat 17 (Vrede & Ontspanning) is gekozen omdat het expliciet de-escalatie naast erkende afschrikking plaatst en vraagt de volledige kosten van militarisering mee te wegen; dit sluit aan bij ana:32, ana:33 en ana:57 onder hetzelfde mandaat.

Feiten (onderbouwd)

  • Defensie-uitgaven 2026: EUR 27,7 mld = 2,02% bbp (2,24% incl. steun Oekraine 2,7 mld) - dp:506, bi 95, src:417.
  • Pad naar 3,5% bbp vanaf 2035: structureel EUR 19,3 mld/jr extra; onderuitputting ca. 1,4 mld in 2030; geen uitsplitsing per jaar of onderdeel - dp:510, bi 96, src:331.
  • NAVO Den Haag 2025: 3,5% kerndefensie + tot 1,5% weerbaarheid in 2035, herziening 2029, motivering: langetermijndreiging Rusland - dp:512, src:419.
  • CPB: multiplier voor NL dicht bij nul, mogelijk negatief bij financiering; invoeraandeel investeringen 61% - dp:511, src:416.
  • SIPRI 2025 (lopende dollars, geen koopkrachtcorrectie): Europese NAVO-leden USD 559 mld, Rusland USD 190 mld (7,5% bbp) - dp:509; Nederland USD 28,9 mld = 2,2% bbp, reeel +14% t.o.v. 2024 en +133% t.o.v. 2016 (geverifieerd, Table 1 p.2) - dp:538, src:418. Het SIPRI-percentage wijkt af van het NAVO-percentage door een andere definitie en bbp-basis.
  • Wapenbeheersing: Rusland trok zich per 7-11-2023 terug uit het CFE-verdrag en Nederland schortte met de bondgenoten de werking op (omkeerbaar); New START is in februari 2026 verlopen, waarmee limieten en verificatie van strategische kernwapens VS-Rusland zijn weggevallen; de NPV-toetsingsconferentie 2026 eindigde zonder consensusdocument - dp:540, src:438 en src:439.
  • Kosten van escalatie (Oekraine, niet-NL): schade USD 195,1 mld, verliezen 666,7 mld, herstelbehoefte 587,7 mld (RDNA5) - dp:513, src:423; klimaat: 311 Mt CO2e in 48 maanden - dp:54. Voor Nederland bestaat geen officiele raming van de kosten van een escalatie Rusland-NAVO. Het dichtstbijzijnde is het CPB-scenario uit 2022 voor de economische doorwerking van de Oekraine-oorlog: bbp-groei 1,9% in 2022 (basis 3,6%) en nihil in 2023 (basis 1,7%), koopkracht 2022 -5,1% - dp:539 (weight 0,5), src:435. Dat is een ordegrootte voor een energie- en handelsschok, geen raming van militaire escalatie.
  • Diplomatie-instrumenten in de begroting 2026: bijdrage OVSE 6,0 mln (bi 107), wapenbeheersing 11,7 mln (vooral contributies IAEA/OPCW/CTBTO, bi 105), Stabiliteitsfonds 63,7 mln (bi 106), inclusieve vredes- en politieke processen (BHO) 53,7 mln (bi 104) - src:436 en src:437. Samen ca. 135 mln, ca. 0,5% van de defensie-uitgaven 2026 (eigen optelling en berekening).
  • Baten diplomatie/preventie: alleen mondiaal en modelmatig (VN/Wereldbank netto 5-70 mld USD/jr, dp:469; IEP 1:16 denktank, dp:470). IOB: NL gaf 2,7 mld uit aan stabiliteit in fragiele contexten (2015-2021) met lokale resultaten, maar geweldscirkels niet doorbroken (dp:471). Een NL- of EU-kosten-batenstudie van diplomatie bestaat niet (Action 257).

Maatregelen in volgorde (RuleId 10)

Stop (bestaand beleid dat het probleem vergroot): pol:188 herijking 3,5%/5%-inputnorm naar capaciteitsdoelen bij de NAVO-herziening 2029, geen wettelijke verankering van een percentage; stop 2 = bestaande pol:114 (accijns- en ETS-vrijstelling militaire brandstof sluiten, schaduwprijs CO2; ana:32) - niet gedupliceerd; het budgettair belang staat niet in de Miljoenennota 2027 (bijlage fiscale regelingen) en loopt via Action 45. Verder pol:170 (wapenexport, ana:55) en 172 (geen regime change zonder mandaat, ana:57).

Bron: pol:189 Europese vredes- en onderhandelingsinfrastructuur (afdwingbare garanties, OVSE-verificatie, langetermijnstrategie Rusland; AIV/Clingendael), met als huidige basis OVSE 6,0 mln, Stabiliteitsfonds 63,7 mln en vredesprocessen 53,7 mln (policy_budgetitem 42, 40, 43); pol:190 wapenbeheersing, vertrouwenwekkende maatregelen en militaire risicobeheersing naast afschrikking, basis 11,7 mln (policy_budgetitem 41). Na het wegvallen van CFE en New START is er geen werkend verdragskader meer voor conventionele en strategische wapens tussen Rusland en het Westen (dp:540). Clingendael noemt wapenbeheersing via het OVSE-instrumentarium als optie, met als nadeel dat het zonder krachtige, door militaire capaciteit ondersteunde Europese positie als zwakte kan worden gezien (src:422, p.11; denktank). Breder: pol:171 (conflictpreventie, ana:55).

Herstel: pol:191 doelmatigheid en transparantie van de extra uitgaven (jaarlijkse brede-welvaartstoets, openbare uitsplitsing, onderuitputting valt vrij); pol:115 groene wederopbouw (ana:33). Dienmodel-waarborgen: pol:186 (hangt nog aan ana:32; zie ticket 240/255).

Alternatieven en opportunitykosten (RuleId 12)

Beslag: EUR 19,3 mld/jr extra vanaf 2035 bovenop 27,7 mld; minimaal 122.000 mensen, vooral uit krappe sectoren (ICT, zorg, techniek, transport); meer ruimte voor oefenterreinen ten koste van o.a. natuur en recreatie, met ruimere afwijking van de Omgevingswet via de Wet op de defensiegereedheid (dp:523, src:331 en src:429). Economische opbrengst per defensie-euro volgens CPB ca. 0; de baat is veiligheid, die niet in euro is uitgedrukt.

  • Diplomatie en internationale samenwerking: de diplomatie-instrumenten samen kosten ca. 135 mln per jaar (bi 104-107); de extra 19,3 mld is ca. 140 keer dat bedrag (eigen berekening). De ODA-ombuiging van structureel 2,4 mld is slechts deels teruggedraaid (+257 mln); planbureaus: aannemelijk negatieve effecten op brede welvaart elders (dp:522). Preventiebaten alleen mondiaal (dp:469).
  • Zorg: in hetzelfde pakket een zorgombuiging van 7,9 mld in 2030, waarvan verhoging eigen risico 5,4 mld (dp:208, src:152); hogere drempels vooral voor lage inkomens en chronisch zieken (src:331).
  • Sociale zekerheid en bestaanszekerheid: versobering WW 1,5 mld en WIA 1,2 mld structureel (dp:522); problematische schulden kosten de samenleving minimaal 8,5 mld/jr (dp:18, src:32).
  • Transitie: klimaatdoelen niet op koers, uitstel maakt de opgave groter en duurder (src:331); netcongestie kost volgens BCG 10-40 mld/jr (dp:109, niet-officieel); energietransitie, woningbouw en onderwijs concurreren om hetzelfde personeel (dp:523).

Een officiele vergelijkende doorrekening van de brede-welvaartsopbrengst per euro over domeinen heen bestaat niet (uitgezocht in Action 257/258). De planbureaus beschrijven synergieen en afruilen alleen kwalitatief (src:331, p.35-38; afruil defensie tegenover arbeidsmarkt en ruimte p.37) en de Aanvulling Leidraad MKBA brede welvaart geeft alleen de methode per maatregel (src:400). Deze vergelijking blijft dus kwalitatief; de planbureaus leggen ook geen een-op-een dekkingsrelatie tussen defensie en de genoemde ombuigingen.

Verdrongen dossiers met een hogere of gelijke score (S+E; deze ana:9+ana:8): hoger - 4 Acute armoede-escalatie (10+10), 11 Escalatie door boetestapeling (10+10); gelijk - 3 Zorg-bureaucratie (9+8, zelfde zorgpersoneel), 5 Energie-afhankelijkheid (8+9), 19 Fossiele subsidies (9+8). Relevant maar lager: 46 Netcongestie, 49 Toeslagen, 50 Zorgstelsel, 55 Migratie (ODA). Scores zijn indicatieve expertscores, geen brede-welvaartsrendement.

Fysieke samenhang (RuleId 8)

  • Energie en brandstof: militaire brandstofvrijstellingen en emissies (pol:114, dp:53/dp:55, ana:32); energie-infrastructuur als doelwit (RDNA5); energieprijsschok als belangrijkste economische kanaal (CPB-scenario, dp:539).
  • Ruimte: oefenterreinen, kazernes, laagvliegen en nachtvliegen (Wodg, src:429); concurrentie met natuur, recreatie en woningbouw, en met vrijkomende landbouwgrond in de stikstofzones (ana:61).
  • Industrie: invoeraandeel 61% (CPB); Europese gezamenlijke inkoop; NII (ana:45) concurreert om begrotings- en kapitaalruimte.
  • Kritieke infrastructuur en militaire mobiliteit: spoor, wegen, havens, netten en kabels (1,5%-component NAVO).
  • Arbeidsmarkt: dienstplicht/Dienmodel (ticket 240, pol:186).

Samenhang met andere analyses

32 (klimaatkosten militarisering), 33 (wederopbouw), 55 (migratie, pol:170/pol:171), 57 (regime change, pol:172), 5 (energie-afhankelijkheid), 19 (fossiele subsidies), 45 (NII), 61 (ruimteclaim). Ticket 240 (dienstplicht/3,5%-norm) is verwerkt via dp:510/dp:511/dp:522/dp:523 en pol:188/pol:191; open data uit ticket 148 hergebruikt en geactualiseerd (dp:506 vervangt 22 mld = 2%; dp:509 vervangt de PPP-tabel in subject 125; dp:538 verifieert het SIPRI-cijfer voor Nederland).

Bedragvelden (F_*): herkomst en betrouwbaarheid (06-10-2026)

Alle velden zijn bedragen per jaar in euro (MIO = dezelfde bedragen in miljoenen), niet contant gemaakt en niet kansgewogen, net als in andere analyses (bv. 19, 44, 46). Contant maken (disconto 2,8% tot jaar 35, daarna 1,8%; src:33) is niet gedaan, omdat geen van de reeksen een betrouwbare looptijd of kans heeft.

  • Echte uitgaven (F_Volume_EUR / MIO): 30,2 - 44,8 mld per jaar (30.216 - 44.812 mln). Min = defensie-uitgaven volgens NAVO-definitie in 2027, inclusief militaire steun aan Oekraine: 2,36% bbp (MvT Defensie 2027, tabel p.117; src:998, dp:904). De begrotingen X en K zelf zijn 28,9 mld; het verschil zit in reserveringen op de Aanvullende Post, toerekeningen en de pensioencorrectie. Max = 3,5% bbp op de schaal van 2027 (bbp ca. 1.280 mld, afgeleid uit 30.216 / 2,36%; dp:910). De raming voor 2031 is 43,8 mld (2,96%). Nominaal ligt het bedrag in 2035 hoger door bbp-groei; CPB/PBL rekenen met structureel 19,3 mld per jaar extra vanaf 2035 ten opzichte van het basispad (dp:510). De 1,5%-component voor weerbaarheid (5%-norm) is niet meegeteld: Nederland zit volgens de eigen berekening al op 1,4% en reserveert er geen extra geld voor (src:331). De Nederlandse steun aan Oekraine (25,9 mld over 2022-2031, waarvan 20,7 mld militair; dp:909) zit voor het militaire deel al in deze reeks. Betrouwbaarheid: hoog voor de ondergrens (begroting), middel voor de bovengrens (norm, geen raming).
  • Maatschappelijke kosten (F_Volume_Societal): 45,0 - 199,0 mld per jaar. Kosten van de oorlog in Europa zoals die nu wordt gevoerd: directe schade (min) en schade plus sociaaleconomische verliezen (max) in Oekraine volgens RDNA5, USD 195,1 en 861,8 mld over 46 maanden, omgerekend per jaar tegen 1,13 USD/EUR (src:423 en src:1003; dp:513 en dp:911). Dit is internationaal (Oekraine), niet Nederlands, en exclusief menselijke kosten (doden, gewonden, trauma), Russische verliezen, klimaatschade (311 Mt CO2e, dp:54) en kosten in derde landen; het is dus een ondergrens. Nederlandse maatschappelijke kosten bovenop de begroting zijn klein of niet gekwantificeerd: klimaatkosten van de directe Defensie-uitstoot 26-84 mln per jaar (dp:827; pol:254 en pol:114, die via relatie 56 de klimaatpost leveren voor pol:191), de energieschok van 2022 (inflatie 10%, koopkracht -1,2%; dp:890 en dp:891) en verdringing bij een multiplier dicht bij nul (dp:511). Banen tellen niet als baat (regel 13). Betrouwbaarheid: middel (Wereldbank-raming, omrekening eigen).
  • Risico (F_ExposedRisk): 14,0 - 117,1 mld per jaar, scenario. Bbp-schade voor Nederland bij een oorlog tussen Rusland en de NAVO, als percentage van het bbp van 2025 (1.170,6 mld; dp:906). Min = Bloomberg Economics: EU-bbp -1,2% in het eerste oorlogsjaar (src:1001, secundair; dp:908). Max = Kiel Institute 'The Price of War': ca. -10% output na vijf jaar voor landen in de directe nabijheid van een grote oorlog (src:1000; dp:907). Tussenwaarde: het CPB-scenario uit 2022 (energieschok) geeft ca. -3,4% = 39,8 mld (dp:539). Staart: een oorlog op eigen grondgebied kost historisch ca. 30% = 351 mld per jaar (Kiel); die zit niet in het veld. Niet kansgewogen: er is geen betrouwbare kans op escalatie. De MIVD acht een NAVO-oorlog vrijwel uitgesloten zolang Rusland in Oekraine vecht, maar ziet risico binnen ongeveer een jaar na een stop (dp:889). Exclusief menselijke kosten en directe schade aan Nederlandse infrastructuur (zeehavens 56,5 mld toegevoegde waarde per jaar, dp:882; overstroming dijkring 14 tot 98 mld, dp:883). Betrouwbaarheid: laag (dp:912).

Betrouwbaarheidsklasse 3 (niet extern getoetst): de uitgaven zijn onderbouwd, maar de maatschappelijke kosten zijn internationaal en onvolledig en het risico is een scenario met lage betrouwbaarheid.

Wat ontbreekt (na Action 257)

Niet officieel beschikbaar: budgettair belang van de militaire brandstofvrijstellingen (niet in MN2027-bijlage; Action 45); officiele NL-raming van de kosten van een escalatie Rusland-NAVO (alleen CPB-scenario 2022; het risicoveld gebruikt daarom scenario's van Bloomberg Economics en Kiel, zie Bedragvelden); NL/EU-kosten-batenstudie van diplomatie; vergelijkende brede-welvaartsopbrengst per euro over domeinen. Deze punten blijven kwalitatief (besluit in Action 266). Verder onbekend: de benodigde capaciteit (NAVO-capaciteitsdoelen zijn vertrouwelijk) en de omvang van een ophoging voor pol:189/pol:190.

S/C/E ongewijzigd (9/9/8): het wegvallen van CFE en New START bevestigt het stilliggen van de wapenbeheersing dat al in de RootCause en E=8 zat; de nieuwe budget- en scenariocijfers veranderen de ernst of complexiteit niet.

Betrokken bestuurders

Maatregelen

Herkomst van de bedragen per maatregel

Herkomst van de bedragen

Brede welvaartseffecten per maatregel

Per maatregel het welvaartssaldo (vóór overlapcorrectie) en daaronder elke effectregel: bandbreedte, klasse, thema, rekenregel en bron. Overdrachten en begrotingsposten staan erbij, maar tellen niet in het welvaartssaldo.

Bronnen van deze analyse

Voor het rampscenario en de omvang van de geldstroom is nog geen bron per bedrag vastgelegd. Hieronder staan de bronnen en datapunten van de hele analyse.

Bronnen

Datapunten

Bronnen bij deze analyse
  • Aanhangsel Handelingen TK 2025-2026 nr. 698: Tabel 1 internationale Oekrainesteun NL ca. EUR 17,2 mld 2022-2030onlineTweede Kamer 2026
  • BBC Russian / Mediazona named list of Russian military deaths in Ukraine (update early Oct 2026: 266,032 names; estimate 484k-591k)onlineBBC News Russian; Mediazona; volunteers 2026
  • Bulletin of the Atomic Scientists 2026 Doomsday Clock Statement: 85 seconds to midnight (Jan 2026)onlineBulletin of the Atomic Scientists 2026
  • CBS StatLine 85865NED: Opbouw binnenlands product (bbp); nationale rekeningen - bbp 2025* EUR 1.170.579 mln (lopende prijzen)onlineCBS 2026
  • CPB Analyse Coalitieakkoord 2026-2030 (D66-VVD-CDA)onlineCPB 2026
  • Defensie nieuws 15 sept 2026 Prinsjesdag: defensiebegroting EUR 28,9 mld in 2027onlineMinisterie van Defensie 2026
  • DPC/Verian-Validators CEO Weerbaarheid Campagne-effectonderzoek 2025 (maart 2026)onlineDienst Publiek en Communicatie; Verian-Validators; JenV/NCTV 2026
  • ECB-referentiekoers USD per EUR, jaargemiddelde 2025: 1,1300 (via Suomen Pankki / ECB Data Portal EXR.A.USD.EUR.SP00.A)onlineECB 2026
  • Europese garanties voor de veiligheid van Oekraine (briefadvies, ongevraagd)onlineAdviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) 2026
  • Global Risks Report 2026, 21st edition (Global Risks Perception Survey 2025-2026)onlineWorld Economic Forum 2026
  • Ipsos I&O voor NCTV (23 jan 2026): Flitspeiling Denk vooruit campagneonlineIpsos I&O; NCTV 2026
  • Kamerbrief inzet Toetsingsconferentie Non-Proliferatieverdrag 2026 (Kamerstuk 33 783, nr. 53)documentonlineMinister van Buitenlandse Zaken (Berendsen) 2026
  • Metaculus vraag 21548: Will there be a direct conflict between Russia and any NATO member state before 2027?onlineMetaculus (crowd forecast) 2026
  • MIVD Openbaar jaarverslag 2025 (april 2026) – NAVO-oorlog vrijwel uitgesloten zolang Rusland in UA vechtonlineMIVD 2026
  • Reflectie brede welvaart: Prinsjesdag 2026documentonlineCPB, SCP en PBL 2026
  • Resultaten verantwoordingsonderzoek 2025 ministerie van Defensie en Defensiematerieelbegrotingsfonds (Algemene Rekenkamer, 20-5-2026)onlineAlgemene Rekenkamer 2026
  • Rijksoverheid cijfers opvang vluchtelingen uit Oekraine – 138.890 geregistreerd eind juni 2026onlineRijksoverheid 2026
  • SCP Burgerperspectieven 2026|2 De stemming (23 juni 2026): 58% zorgen vs 39% voor oorlogonlineSCP 2026
  • SIPRI Yearbook 2026 press release: world nuclear warheads 12,187 of which 4,012 deployed (Jan 2026)onlineSIPRI 2026
  • The Netherlands' assistance to Ukraine (infographic Rijksoverheid, juni 2026)onlineRijksoverheid 2026
  • Trends in World Military Expenditure, 2025 (SIPRI Fact Sheet) + persbericht 27-04-2026documentonlineStockholm International Peace Research Institute (SIPRI) 2026
  • Ukraine - Fifth Rapid Damage and Needs Assessment (RDNA5), February 2022 - December 2025documentonlineWereldbank, Regering van Oekraine, Europese Commissie, Verenigde Naties 2026
  • Vaststelling begrotingsstaten Ministerie van Defensie (X) 2027 - Memorie van toelichting (Kamerstuk 37 020 X, nr. 2)onlineMinisterie van Defensie 2026
  • VAT and excise-duty exemption for armed forces of a Member State taking part in activities under the CSDP outside of their own Member StateonlineEuropees Parlement - Legislative Train Schedule 2026
  • Wet op de defensiegereedheid (Wodg), wetsvoorstel 36970 + Raad van State-advies 23-3-2026documentonlineMinisterie van Defensie / Tweede Kamer / Raad van State 2026
  • Whatever it takes... to do what? Het gebrek aan een Europese theory of victory in Oekraine (Policy Brief)documentonlineClingendael - Nederlands Instituut voor Internationale Betrekkingen 2026
  • World Economic Outlook april 2026, hoofdstuk 2: Defense Spending: Macroeconomic Consequences and Trade-OffsonlineIMF 2026
  • Bloomberg Economics (juni 2025): Putin's military ramp-up could spark USD 1.5 trillion conflict - scenario oorlog Rusland-NAVOonlineBloomberg Economics 2025
  • Bruegel & Kiel Institute (feb 2025): Defending Europe without the US – 300k troops, EUR 250 mld/yronlineBruegel; Kiel Institute 2025
  • Building a better NATO - speech and Q&A NATO Secretary General Mark Rutte, Chatham House, 9 juni 2025 (transcript)onlineNATO 2025
  • Calculating the Cost-Effectiveness of Russia's Drone Strikes (CSIS Futures Lab, 19 Feb 2025)onlineNeil Hollenbeck et al.; Benjamin Jensen (CSIS) 2025
  • Conflicts to Watch in 2026 - Preventive Priorities Survey 2026onlineCouncil on Foreign Relations, Center for Preventive Action 2025
  • Dreigingsbeeld Statelijke Actoren 2025 (AIVD, MIVD, NCTV)onlineAIVD; MIVD; NCTV 2025
  • Gaza and West Bank Interim Rapid Damage and Needs Assessment (IRDNA), February 2025onlineWorld Bank Group, European Union, United Nations 2025
  • Guns and Growth: The Economic Consequences of Defense Buildups (Kiel Report nr. 2, februari 2025)onlineIlzetzki, E. (Kiel Institute for the World Economy) 2025
  • Kamerstuk 28676 nr. 504 (2025): NAVO-capaciteitsdoelen structureel EUR 16-19 mld/jr extraonlineTweede Kamer / Kabinet 2025
  • Kamerstuk 28676 nr. 519 (2025): Defence Investment Pledge 5% = 3,5% + 1,5%onlineTweede Kamer / Kabinet 2025
  • Macroeconomic impacts of higher defence spending: a model-based assessment (ECB Economic Bulletin 6/2025)onlineBokan, Jacquinot, Lalik, Muller, Priftis, Rigato (ECB) 2025
  • Macro-economische effecten van hogere defensie-uitgavendocumentonlineCPB (Van der Wal, Katz, Kramer) 2025
  • Meer Europa, minder Amerika: herijking van de trans-Atlantische veiligheidsrelatie (briefadvies)documentonlineAdviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) 2025
  • Miljoenennota 2026 §2.7.1 Oekraine – opvang EUR 2,7 mld in 2026onlineMinisterie van Financiën 2025
  • Opdateret vurdering af truslen fra Rusland mod Rigsfaellesskabet (9 februar 2025, dok. nr. 145496)onlineForsvarets Efterretningstjeneste (FE/DDIS), Denemarken 2025
  • RFE/RL investigation March 2025: Ukrainian strikes on Russian energy sector damage estimate (>=60 bn RUB / ~USD 0.71 bn) cited in Belfer/Russia MattersonlineRFE/RL; cited in Belfer Center Russia Matters (Saradzhyan et al., 24 Feb 2026) 2025
  • SCP Burgerperspectieven 2025|2 update: 57%/64% zorgen oorlog; 62% meer defensieonlineSCP 2025
  • Swords of Iron War: Financial and Budgetary Aspects / Bank of Israel war cost estimate NIS ~250 bn 2023-2025 (State Comptroller Israel, 2025 EN summary)onlineState Comptroller of Israel; Bank of Israel 2025
  • Syria Physical Damage and Reconstruction Assessment 2011-2024 (World Bank press release 21 Oct 2025)onlineWorld Bank 2025
  • The Employment Impacts of Cuts to Federal Spending: Not All Cuts Are Created Equal (Costs of War, Brown University, 2 september 2025)onlinePeltier, H. (Watson Institute, Brown University) 2025
  • The Hague Summit Declaration (NAVO-top Den Haag, 25 juni 2025)onlineNAVO - Heads of State and Government, North Atlantic Council 2025
  • Ukraine Support Tracker: Europe Steps Up / 3rd Anniversary Report (Kiel Institute)onlineKiel Institute for the World Economy (Trebesch e.a.) 2025
  • Vaststelling begrotingsstaat Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp (XVII) 2026 - memorie van toelichting (Kamerstuk 36 800 XVII, nr. 2)documentonlineMinisterie van Buitenlandse Zaken (minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingshulp) 2025
  • Vaststelling begrotingsstaat Ministerie van Buitenlandse Zaken (V) 2026 - memorie van toelichting (Kamerstuk 36 800 V, nr. 2)documentonlineMinisterie van Buitenlandse Zaken 2025
  • Vaststelling begrotingsstaten Ministerie van Defensie (X) 2026 - Memorie van toelichting (Kamerstuk 36 800 X, nr. 2)documentonlineMinisterie van Defensie 2025
  • CBS Materiele welvaart in Nederland 2024: koopkracht -1,2% in 2022onlineCBS 2024
  • CBS Overheidsfinancien 2023: prijsplafond energie EUR 4,1 mld; compensatie EUR 190 hh nov-dec 2022 EUR 3,1 mldonlineCBS 2024
  • Haal de kink uit de kabel (BCG) — maatschappelijke kosten netcongestieonlineBoston Consulting Group (Venema e.a.) 2024
  • Havenmonitor 2024 - Economische betekenis Nederlandse zeehavens (Erasmus UPT / IenW; cijfers 2023)onlineErasmus UPT; Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat 2024
  • Kabinetsreactie IBO Problematische SchuldenonlineRijksoverheid (kabinet) 2024
  • The Price of War (Kiel Working Paper 2262; Federle, Meier, Mueller, Mutschler, Schularick)onlineKiel Institute for the World Economy 2024
  • Afschaffing fossiele energiesubsidies: eerder een hersenkraker dan een no-braineronlineCorjan Brink (PBL), Arjan Trinks (CPB), Herman Vollebergh (PBL), Peter Zwaneveld (CPB) 2023
  • Benelux Statement on the suspension of the operation of the CFE Treaty (07-11-2023)documentonlineRegering der Nederlanden (government.nl), met Belgie en Luxemburg 2023
  • CBS nieuws feb 2023: Inflatie 10 procent in 2022; energie +114%; bijdrage 4,6 pponlineCBS 2023
  • Een ongemakkelijke realiteit (Inconvenient realities): Evaluatie Nederlandse bijdrage aan stabiliteit, veiligheid en rechtsorde in fragiele contexten 2015-2022documentonlineIOB (Directie Internationaal Onderzoek en Beleidsevaluatie, BZ) 2023
  • Gottschick et al. (2023): DigiHero mental health Germany first weeks Russo-Ukrainian war (BJPsych Open)onlineGottschick C et al. 2023
  • Problem – The Military Emissions GaponlineConflict and Environment Observatory (CEOBS) 2023
  • Analistennetwerk Nationale Veiligheid (2022), Themarapportage internationale en militaire dreigingen (Rijksbrede Risicoanalyse Nationale Veiligheid 2022)onlineANV (RIVM, TNO, Clingendael, SEO, AIVD, MIVD, WODC) i.o.v. NCTV 2022
  • Centraal Economisch Plan 2022 - Verdieping, hoofdstuk 4: Scenario 'oorlog raakt economie hard'documentonlineCentraal Planbureau (CPB) 2022
  • Hajek, Kretzler & König (2022): Fear of war and mental health in Germany (OR 1.66 anxiety / 1.25 depression)onlineHajek A; Kretzler B; König HH 2022
  • Kamerstuk 36200-XV nr. 4 (2022): koopkrachtpakket Prinsjesdag EUR 17 mld (+ EUR 7 mld maatregelen 2022)onlineTweede Kamer / Kabinet 2022
  • Maatschappelijke kosten-batenanalyse en brede welvaart: een aanvulling op de Algemene MKBA-leidraad (CPB-PBL-notitie, juni 2022)documentonlineCPB en PBL 2022
  • Economic Value of Peace 2021: Measuring the Global Economic Impact of Violence and Conflict (IEP)onlineInstitute for Economics and Peace (IEP) 2021
  • Evaluating the Conflict-Reducing Effect of UN Peacekeeping Operations (Hegre, Hultman en Nygard 2019, Journal of Politics 81(1):215-232)onlineHegre, H., Hultman, L. en Nygard, H.M. (PRIO, Uppsala) 2019
  • Pathways for Peace: Inclusive Approaches to Preventing Violent Conflict (Executive Summary)onlineUnited Nations en World Bank Group (gezamenlijke studie); kosten-batenanalyse Mueller (2017) 2018
  • Measuring Peacebuilding Cost-EffectivenessdocumentonlineInstitute for Economics and Peace (IEP), Sydney 2017
  • Algemene Leidraad voor maatschappelijke kosten-batenanalyse (2013); Werkgroep Discontovoet (2020 en 2025, Kamerstuk 29352 nr. 12); Handboek Milieuprijzen (2023)onlineCPB/PBL; Werkgroep Discontovoet (2020, 2025); Ministerie van Financiën; CE Delft 2013
  • Just part of the game? Arms races, rivalry, and war (Rider, Findley & Diehl 2011, Journal of Peace Research 48(1):85-100)onlineToby J. Rider; Michael G. Findley; Paul F. Diehl 2011
  • Overstromingsschade in Dijkring 14 (MNP/PBL rapport 500072002/2007)onlineMilieu- en Natuurplanbureau (MNP/PBL) 2007
  • Economic consequences of the Iraq-Iran war (Alnasrawi 1986, Third World Quarterly 8(3):869-895)onlineAbbas Alnasrawi 1986
  • Arms Races and Escalation: A Closer Look (Diehl 1983, Journal of Peace Research 20(3):205-212)onlinePaul F. Diehl 1983
  • Arms Races and Escalation: Some New Evidence (Wallace 1979, Journal of Conflict Resolution 23(1):3-16)onlineMichael D. Wallace 1979
Datapunten bij deze analyse
  • 1650 % kans (crowd forecast) Metaculus crowd forecast: 4,2 procent kans op direct conflict Rusland en een NAVO-lidstaat voor 2027 (163 voorspellers, geraadpleegd 20-10-2026)bron
  • 827 mln EUR per jaar Klimaatkosten van directe Defensie-uitstoot die buiten doelen en budgetten vallen: 26 / 68 / 84 mln euro per jaarbron
  • 880 aantal KIA (namen - raming) BBC/Mediazona okt 2026: 266.032 bevestigde namen RU militaire doden; raming 484k-591kbron
  • 910 mln EUR per jaar AFGELEID: echte uitgaven oorlogsvoorbereiding NL EUR 30,2 mld/jr (2027) tot 44,8 mld/jr (3,5% bbp op schaal 2027)bron
  • 522 EUR structureel (ombuiging) Afruil kabinetsbeleid: defensie grootste extra uitgave; ombuigingen zorg 7,9 mld (2030), WW 1,5 en WIA 1,2 mld, ODA structureel 2,4 mldbron
  • 510 % bbp defensie (2022 -> 2035) Defensie naar 3,5% bbp: structureel EUR 19,3 mld/jr extra vanaf 2035 (CPB/PBL)bron
  • 904 mln EUR per jaar (NAVO-definitie) Defensie-uitgaven NL (NAVO-definitie, incl. steun Oekraine) OB2027: EUR 30,2 mld (2,36% bbp) in 2027 naar 43,8 mld (2,96%) in 2031bron
  • 1608 mln euro per jaar Ontvangsten Defensie Hfdst X en Hfdst K, ontwerpbegroting 2027: 405,9 mln eurobron
  • 523 aantal mensen (krijgsmacht, minimum) Uitbreiding krijgsmacht naar minimaal 122.000 mensen: druk op krappe sectoren (ICT, zorg, techniek, transport) en op ruimtebron
  • 1607 mln euro per jaar Uitgaven Defensie Hfdst X en Defensiematerieelbegrotingsfonds Hfdst K, ontwerpbegroting 2027: 28923,8 mln eurobron
  • 902 aantal geregistreerde personen Rijksoverheid: 138.890 geregistreerde Oekraiense ontheemden in NL eind juni 2026bron
  • 909 mld EUR (2022-2031, nominaal) NL-steun aan Oekraine 2022-2031: EUR 25,9 mld, waarvan militair 20,7 mld (9,1 gerealiseerd t/m 2025)bron
  • 1232 EUR Rekenkamer VO 2025: DMF EUR 4,3 mld fouten en onzekerheden (3,6 mld onderbouwing uitzonderingsprocedures); 9 onvolkomenheden Defensiebron
  • 540 jaartal (CFE-opschorting - New START-einde) Stand wapenbeheersing Rusland-Westen: CFE opgeschort (nov. 2023), New START verlopen (feb. 2026)bron
  • 1229 multiplier (bbp per extra euro) IMF WEO apr 2026: defensie-multiplier gemiddeld ca. 1; schuld +7 procentpunt bbp binnen 3 jaar na opbouw (oorlog +14)bron
  • 889 kwalitatief (1=MIVD-stelling) MIVD 2025 p.7: conventionele NAVO-oorlog vrijwel uitgesloten zolang RU in UA vecht; risico binnen ~1 jr na stopbron
  • 896 % respondenten met zorgen SCP COB 2026|2: 58% zorgen internationale situatie (vs 39% voor oorlog)bron
  • 899 % respondenten campagne-evaluatie Campagne-effectonderzoek maart 2026: 24% vindt Denk vooruit beangstigend; 40% nietbron
  • 54 Mt CO2e Totale oorlogsgerelateerde CO2e-uitstoot Oekraine-oorlog (48 maanden)bron
  • 208 euro per jaar CPB 2026: verhogen ER naar 460/520 ombuiging 5,4 mldbron
  • 898 % lezers (self-report) Ipsos I&O NCTV jan 2026: 29% meer angst; 54% weet beter wat te doen; 41% meer vertrouwen; 14% begrijpt nietbron
  • 506 % bbp (NAVO-norm) Defensie-uitgaven NL 2026: EUR 27,7 mld = 2,02% bbp (2,24% incl. militaire steun Oekraine)bron
  • 894 seconden tot middernacht Doomsday Clock jan 2026: 85 seconden voor middernacht (kortste stand ooit)bron
  • 18 Currency Maatschappelijke kosten schuldenproblematiek (totaal)bron
  • 893 aantal kernkoppen SIPRI Yearbook 2026: 12.187 kernkoppen wereldwijd; 4.012 deployed (jan 2026)bron
  • 57 USD Totale geschatte wederopbouwbehoefte Oekrainebron
  • 912 mln EUR per jaar (scenario) AFGELEID scenario: bbp-schade NL bij oorlog Rusland-NAVO EUR 14 mld/jr (EU-gemiddelde jaar 1) tot 117 mld/jr (buurland-oorlog); staart 351 mldbron
  • 886 x schade per euro aanval (indicatief) AFGELEID: indicatieve schade-hefboom (schade per euro aanval) NL hoog vs RU lager door concentratiebron
  • 911 mln EUR per jaar AFGELEID: maatschappelijke kosten oorlog in Europa (Oekraine) ca. EUR 45 mld/jr directe schade tot 199 mld/jr schade plus verliezenbron
  • 874 EUR per EUR 100.000 milex (afgeleid) AFGELEID: Oekraine directe schade ca. EUR 24.600 per EUR 100.000 milex Rusland+Oekraine 2022-2025bron
  • 872 EUR per EUR 100.000 milex (afgeleid) AFGELEID: Oekraine directe schade ca. EUR 36.500 per EUR 100.000 Russische milex 2022-2025bron
  • 873 EUR per EUR 100.000 milex (afgeleid) AFGELEID: Oekraine herstelbehoefte ca. EUR 110.000 per EUR 100.000 Russische milex 2022-2025bron
  • 906 mln EUR (2025, lopende prijzen) Bbp Nederland 2025 (voorlopig): EUR 1.170,6 mld in lopende prijzen (CBS)bron
  • 867 mld EUR militaire steun (allocaties) Kiel UST: militaire steun Oekraine Europa+VS ca. EUR 126 mld t/m 2024; 2025 ca. EUR 29 mld (cum. ordegrootte EUR 155 mld)bron
  • 513 USD Kosten oorlog Oekraine t/m 2025 (RDNA5): schade USD 195 mld, verliezen 667 mld, herstelbehoefte 588 mldbron
  • 509 mld USD (2025, lopende prijzen) Militaire uitgaven 2025: Europese NAVO-leden USD 559 mld, Rusland USD 190 mld (7,5% bbp)bron
  • 538 mld USD (2025, lopende prijzen) Militaire uitgaven Nederland 2025: USD 28,9 mld, 2,2% bbp (SIPRI, geverifieerd)bron
  • 892 mld USD (2025, lopend) SIPRI apr 2026: wereldwijde milex 2025 USD 2.887 mld; Europa USD 864 mld (+14%)bron
  • 866 mld USD (lopend, som 2022-2025) SIPRI: cumulatieve militaire uitgaven Oekraine 2022-2025 ca. USD 258 mld (excl. wapensteun donoren)bron
  • 865 mld USD (lopend, som 2022-2025) SIPRI: cumulatieve militaire uitgaven Rusland 2022-2025 ca. USD 534 mld (eigen optelling jaartotalen)bron
  • 869 mld USD per kalenderjaar (SIPRI) SIPRI: militaire uitgaven Israel USD 27,5 mld (2023), 46,5 mld (2024), 48,3 mld (2025)bron
  • 1656 categorie kans (expert survey) CFR Preventive Priorities Survey 2026, kans: gewapende botsingen Rusland en NAVO-lidstaat(en) Tier I, moderate likelihood (even chance in 2026), high impactbron
  • 511 multiplier (bbp per extra euro) Multiplier extra defensie-uitgaven NL: dicht bij nul (CPB), mogelijk negatief bij financieringbron
  • 888 % import aandeel defensie-investeringen CPB nov 2025: 61% van NL defensie-investeringen wordt ingevoerd (importlek)bron
  • 1657 % respondenten (perceptie) WEF Global Risks Report 2026, perceptie: state-based armed conflict nr. 2 van mondiale crisisrisico's voor 2026 (14 procent van ruim 1.300 experts; 2025 nr. 1)bron
  • 1231 banen per USD 1 mln Peltier 2025 (VS): banen per USD 1 mln: defensie 4,83; zorg 8,87; onderwijs 13,16; energiebesparing 7,90; wind 6,45bron
  • 1230 multiplier (bbp per extra euro) ECB 2025: bbp-multiplier extra defensie 0,93 na 2 jaar (modellen 0,42 tot 1,13); militair gemiddeld lager dan overige overheidsuitgavenbron
  • 881 kwalitatief (1=voorstelbaar) DBSA 2025: Rusland brengt NL Noordzee-infra in kaart; fysieke sabotage voorstelbaar (kwalitatief)bron
  • 512 % bbp (norm 2035) NAVO-norm Den Haag 2025: 5% bbp in 2035 (min. 3,5% kerndefensie + tot 1,5% veiligheid/weerbaarheid)bron
  • 908 % bbp-verlies jaar 1 Bloomberg Economics 2025: oorlog Rusland-NAVO kost in jaar 1 EU-bbp -1,2%, wereld -1,3% (USD 1,5 bln), Baltische staten -43%bron
  • 1655 jaren (capaciteit, geen kans) NAVO SG Rutte juni 2025, capaciteit: Rusland kan binnen vijf jaar klaar zijn om militair geweld tegen de NAVO te gebruiken; nu geen succesvolle aanval mogelijk, over 3-5 jaar mogelijk welbron
  • 887 EUR per EUR 100.000 milex (afgeleid) AFGELEID: Russische energie-infra schade ca. EUR 130 per EUR 100.000 eigen milex 2022-2025bron
  • 884 USD per eenheid / per treffer CSIS 2025: Shahed ~USD 35.000/stuk; ~USD 350.000 per treffer; Patriot-interceptor >USD 3 mlnbron
  • 875 EUR per EUR 100.000 milex (afgeleid) AFGELEID: Gaza directe schade ca. EUR 40.400 per EUR 100.000 Israel milex 2023-24 (band tot ca. EUR 101.000)bron
  • 868 mld USD (schade-verliezen-behoefte) Gaza/West Bank IRDNA feb 2025: schade USD 29,9 mld, verliezen 19,1 mld, herstelbehoefte 53,2 mldbron
  • 1228 multiplier (bbp per extra euro) Kiel 2025: korte termijn defensie-multiplier 0,6 tot 1,5; Europa +0,9 tot 1,5% bbp bij 2 naar 3,5% bbp, mits Europese productie en schuldfinancieringbron
  • 1654 jaren (capaciteit, geen kans) DDIS (Denemarken) feb 2025, capaciteit: na stop of bevriezing oorlog Oekraine kan Rusland binnen ca. 6 mnd lokale oorlog, ca. 2 jaar regionale oorlog Oostzee, ca. 5 jaar grootschalige oorlog Europabron
  • 895 militairen / mld EUR per jaar Bruegel/Kiel feb 2025: Europa zonder VS ca. 300.000 extra militairen en minstens EUR 250 mld/jrbron
  • 55 factor (x) Emissie-intensiteit defensiesector t.o.v. economie als geheelbron
  • 897 % respondenten SCP COB 2025|2: 57% zorgen veiligheid NL; 64% voor eigen leven; 62% meer defensiebron
  • 197 % met vertrouwen Vertrouwen in instituties, Nederlandbron
  • 903 mld EUR/jr extra (eigen berekening) AFGELEID: van 2,0% naar 3,5% bbp ca. EUR 15 mld/jr extra (prijspeil 2024, eigen berekening)bron
  • 870 mld USD (schade / wederopbouw) Wereldbank Syrie: fysieke schade USD 108 mld; wederopbouw USD 216 mld (band 140-345), 2011-2024bron
  • 109 EUR/jaar maatschappelijk Maatschappelijke kosten netcongestie (EUR/jaar)bron
  • 879 mld NIS (oorlogskosten 2023-25) Bank of Israel (via Comptroller): totale oorlogskosten Israel 2023-2025 ca. NIS 250 mld (~USD 67 mld)bron
  • 907 % outputverlies t.o.v. trend na 5 jaar Kiel 'Price of War': grote oorlog kost het land zelf ca. 30% output na 5 jaar; directe buurlanden ca. 10%bron
  • 882 mld EUR toegevoegde waarde (2023) Havenmonitor 2024: Rotterdam directe TW EUR 16,5 mld; NL-zeehavens totaal EUR 56,5 mld (2023)bron
  • 890 % / procentpunt (2022) CBS: inflatie 2022 10,0%; energie +114%; energie droeg 4,6 procentpunt bijbron
  • 891 % koopkrachtmutatie (2022) CBS: koopkracht NL daalde 1,2% in 2022 (eerste daling sinds 2014)bron
  • 53 % Aandeel wereldwijde krijgsmachten in mondiale broeikasgasuitstootbron
  • 539 % bbp-groei NL in scenario (2023-2022) CPB-scenario 'oorlog raakt economie hard' (2022): bbp-groei 1,9% (2022) en nihil (2023)bron
  • 901 GAD-7 punten per oorlogsvrees-punt Gottschick 2023 DigiHero (DE, n=19444): +1 punt oorlogsvrees = +2,5 GAD-7-puntenbron
  • 900 odds ratio (angst / depressie) Hajek 2022 (DE, n=3091): oorlogsangst OR 1,66 waarschijnlijke angst; OR 1,25 depressiebron
  • 471 EUR totaal 2015-2021 NL-uitgaven stabiliteit, veiligheid en rechtsorde fragiele contexten 2015-2021 (IOB)bron
  • 871 biljoen USD PPP (2019) IEP EVP 2021: wereldwijde geweldskosten USD 14,4 T PPP (2019); milex 5,9 T PPP = 40,8%bron
  • 1233 procent minder grote conflicten Hegre e.a. 2019: VN-vredesmissies met sterk mandaat (ca. USD 17 mld/jr) tot twee derde minder grote conflicten; ca. 150.000 doden voorkomen 2001-2013bron
  • 469 USD/jaar netto besparing mondiaal Netto besparing opgeschaald conflictpreventiesysteem, mondiaal (VN/Wereldbank Pathways for Peace)bron
  • 470 ratio baten per dollar (x:1) Kosteneffectiviteitsratio vredesopbouw 1:16 (IEP, denktank)bron
  • 877 % verandering war-kans t.o.v. baseline Rider/Findley/Diehl 2011: arms race in mature rivalry +222% war-kans; adolescent +68%; infant -78%bron
  • 455 EUR (totaal missie) / aantal doden ISAF Uruzgan 2006-2010: totale uitgaven Defensie+BZ en omgekomen NL-militairenbron
  • 883 mld EUR overstromingsschade (ca. 2005-07) MNP/PBL 2007: dijkring 14 max schade top EUR 37 mld; jackpot-scenario EUR 98 mld (prijspeil ~2005-07)bron
  • 885 mld USD (kosten t/m 1985) Alnasrawi 1986: Iran-Irak oorlogskosten t/m 1985 Iran USD 240,5 mld; Irak USD 175,7 mldbron
  • 878 % disputen met buildup -> oorlog Diehl 1983: slechts ~25% van disputen met wederzijdse militaire opbouw escaleerde naar oorlogbron
  • 876 aandeel disputen->oorlog (ratio) Wallace 1979: disputen na wapenwedloop escaleerden 23/28 naar oorlog; zonder 3/71 (~19x)bron
Onderwerp
17
Terug naar alle analyses