Acute armoede-escalatie

Analyse dossier

Kleine schulden escaleren door incassokosten en boetes tot onbeheersbare maatschappelijke kosten.

Grondoorzaak

Rigide handhaving zonder oog voor de menselijke maat aan de onderkant van Maslow.

Sociale schade
10 /10
Complexiteit
7 /10
Escalatierisico
10 /10

Effecten van de huidige situatie

Effecten van de situatie zonder nieuw beleid, in € miljoen per jaar met 1 decimaal. Negatief is een nadelig effect. Lage impact is de grens die het dichtst bij 0 ligt, hoge impact de grens die het verst van 0 ligt, voor positieve en negatieve effecten. Financiële effecten zijn begrotingsuitgaven, begrotingsinkomsten en gemiste belastinginkomsten; maatschappelijke effecten zijn welvaartseffecten; risico's staan als jaarlijkse bufferpremie, kans maal schade. Onderaan staat het totaal.

EffectLage impact
€ mln/jaar
Midden
€ mln/jaar
Hoge impact
€ mln/jaar
HoeveelheidBron
Maatschappelijke effecten (welvaart)
Financiele kwetsbaarheid en schulden huishoudens (eigen schatting)-12.320,0-15.810,0-19.300,0–
peiljaar 2026
dp:1269 src:1260
Maatschappelijke kosten van financiele kwetsbaarheid, Ecorys 2026: 13.220 tot 19.980 mln euro per jaar, minimaal plus PM-posten, Bron src:1260, dp:1269. Eigen bewerking: sociale zekerheid 680 tot 900 mln is grotendeels overdracht en eruit gehaald: hoog -13.220 + 900 = -12.320, laag -19.980 + 680 = -19.300, midden het gemiddelde -15.810. Correlatie, geen causaliteit. Niet optellen bij dp:18. Verlies, dus negatief.
Subtotaal maatschappelijke effecten-12.320,0-15.810,0-19.300,0
Totaal effect huidig beleid-12.320,0-15.810,0-19.300,0financiële effecten + maatschappelijke effecten + risico's
waarvan eigen schatting: -12.320,0 / -15.810,0 / -19.300,0 € mln per jaar (lage impact / midden / hoge impact)

Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.

Correctie of aanvulling voorstellen
Video / media

Analyse

https://archive.ph/Z6nJ3

Bronstatus (scientist, 2026-09-27, Action 159/194): alleen het minimum van EUR 8,5 mld is onderbouwd; het maximum van EUR 9 mld heeft geen bron.

Betrokken bestuurders

Maatregelen

Herkomst van de bedragen per maatregel

Herkomst van de bedragen

Bronnen van deze analyse

Voor het rampscenario en de omvang van de geldstroom is nog geen bron per bedrag vastgelegd. Hieronder staan de bronnen en datapunten van de hele analyse.

Bronnen

Bronnen bij deze analyse
  • Kwetsbare gezinnen in maatschappelijk perspectief: een verkenning van kosten en baten, MKBA preventief integraal werken rond gezinnen in een kwetsbare positiedocumentonlineEcorys en Verwey-Jonker Instituut, in opdracht van SZW 2026
  • Kabinetsreactie IBO Problematische SchuldenonlineRijksoverheid (kabinet) 2024
Datapunten bij deze analyse
  • 1272 EUR/jaar Ecorys 2026: kosten mentale gezondheid bij financiele kwetsbaarheidbron
  • 1273 EUR/jaar Ecorys 2026: kosten schulden, incasso, rechtspraak en schuldhulpverleningbron
  • 1269 EUR/jaar Ecorys 2026: maatschappelijke kosten financiele kwetsbaarheid, totaalbron
  • 1270 EUR per persoon per jaar Ecorys 2026: maatschappelijke kosten per persoon in armoede of bijna-armoedebron
  • 1271 EUR/jaar Ecorys 2026: productiviteitsverlies, verzuim en loonbeslag bij financiele kwetsbaarheidbron
  • 18 Currency Maatschappelijke kosten schuldenproblematiek (totaal)bron
  • 1274 personen Personen tot 120% sociaal minimum, waarvan 283.000 kinderenbron