CONCEPT Ggz: meer geld en personeel, langere wachttijden voor de zwaarste patienten
De uitgaven aan curatieve ggz in de Zvw stegen van 3,3 mld euro (2015) naar ca. 5,6 mld (2024) en het aantal werkenden in de ggz van ca. 83.000 (2010) naar 110.000 (2024). Toch stonden er in oktober 2024 108.878 wachtplekken open, waarvan 62.598 langer dan de Treeknorm van 14 weken (rond 2009 ca. 16.700 te lang wachtenden). Juist de zwaarste patienten wachten het langst: gemiddeld ca. 17 weken bij psychose, 32 weken bij persoonlijkheidsstoornissen en ca. 60 weken bij complexe of meervoudige problematiek. Het aantal klinische bedden ging van ca. 112 per 100.000 inwoners (2012) naar ca. 50 nu (src:1244). Mensen met een ernstige psychische aandoening leven naar schatting 11 tot 15 jaar korter, vooral door somatische ziekte.
Volgens Vinkers en Jeurissen (src:1244) vooral een allocatie- en stelselprobleem, geen middelentekort: groei werd opgevangen in lichte zorg (POH-ggz 116.000 naar 566.000 patienten 2012-2017) terwijl de specialistische ggz daalde (681.000 naar 533.000); omzetplafonds en contractering; onvolledige risicoverevening (0,8% van verzekerden veroorzaakt twee derde van de ggz-uitgaven); bedden afgebouwd zonder volledige opbouw van ambulante capaciteit; versnippering over Zvw, Wlz, Wmo, forensische zorg en gemeenten; administratieve last en schaarste aan psychiaters en klinisch psychologen. Beschrijvende systeemanalyse, geen bewezen causaliteit.
Effecten van de huidige situatie
Effecten van de situatie zonder nieuw beleid, in € miljoen per jaar met 1 decimaal. Negatief is een nadelig effect. Lage impact is de grens die het dichtst bij 0 ligt, hoge impact de grens die het verst van 0 ligt, voor positieve en negatieve effecten. Financiële effecten zijn begrotingsuitgaven, begrotingsinkomsten en gemiste belastinginkomsten; maatschappelijke effecten zijn welvaartseffecten; risico's staan als jaarlijkse bufferpremie, kans maal schade. Onderaan staat het totaal.
| Effect | Lage impact € mln/jaar | Midden € mln/jaar | Hoge impact € mln/jaar | Hoeveelheid | Bron |
|---|---|---|---|---|---|
| Financiële effecten (begroting en gemiste inkomsten) | |||||
| Begrotingsuitgaven (huidige situatie) | -26,0 | -26,0 | -26,0 | – peiljaar 2027 | dp:1623 src:1625 |
Begrotingsuitgaven huidige situatie, ontwerpbegroting 2027. Hfdst XVI VWS art. 2 Curatieve zorg, regeling Curatieve ggz: subsidies 22,9 en opdrachten 3,1 mln. De ggz zelf wordt grotendeels via de Zvw-premie betaald en staat niet op dit artikel. dp:1623, Bron src:1625. Prijspeil en begrotingsjaar 2027; de bron geeft een puntraming, dus laag, midden en hoog gelijk. Uitgave, dus negatief. | |||||
| Subtotaal financiële effecten | -26,0 | -26,0 | -26,0 | ||
| Totaal effect huidig beleid | -26,0 | -26,0 | -26,0 | financiële effecten + maatschappelijke effecten + risico's | |
Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.
Correctie of aanvulling voorstellenAnalyse
1. Paradox
Meer geld (dp:1243) en meer personeel (dp:1244), toch meer te lange wachtenden (dp:1246) en de langste wachttijden voor de zwaarste patienten (dp:1247). Bedden ruim gehalveerd sinds 2012 (dp:1245). In 2013-2017 bleef geld liggen (dp:1248).
2. Gevolgen
EPA-patienten leven 11-15 jaar korter, vooral door somatische ziekte (dp:1249). Gezondheidskloof naar inkomen: dp:1250.
3. Maatregel
pol:316 (thuisanalyse ana:50): voorrang zwaarste ggz-patienten plus jaarlijkse somatische screening. Verwant: pol:145, pol:307.
4. Kanttekeningen
De whitepaper (src:1244) is beschrijvend, nog niet peer-reviewed; registraties niet volledig vergelijkbaar; wachtplekken zijn geen unieke personen.
Betrokken bestuurders
Maatregelen
Herkomst van de bedragen per maatregel
Bronnen bij deze analyse
- De Nieuwe Wereld #2358: Verkeerd Beleid Bedreigt Onze Zorg - Jona Walk en prof. dr. Patrick Jeurissen (interview, YouTube, 5-9-2026)online
- Vinkers CH, Jeurissen PPT. Wachttijden in de Nederlandse ggz: een systeemanalyse van zorgvraag, zorgorganisatie en stelselprikkels. Whitepaper, juli 2026, versie 1.0online
- Akwa GGZ-standaarden: Generieke module Somatische screening (geautoriseerd 7-10-2024)online
Datapunten bij deze analyse
- 1623 mln euro per jaar Uitgaven curatieve ggz Hfdst XVI VWS art. 2, ontwerpbegroting 2027: 26,0 mln eurobron
- 1245 bedden per 100.000 inwoners Psychiatrische bedden per 100.000 inwoners: ca. 112 (2012), 83 (2018), ca. 50 nu: ruim gehalveerdbron
- 1243 EUR per jaar Uitgaven curatieve ggz Zvw: 3,3 mld euro (2015) naar ca. 5,6 mld (2024)bron
- 1250 jaren Verschil levensverwachting laagste vs hoogste inkomensgroep: 9,3 jaar (2021/2024), was 5,7 (2007/2010); gezond 23,1 jaarbron
- 1244 aantal werkenden Werkenden in de ggz: ca. 83.000 (2010) naar ca. 110.000 (2024), meer dan 30% groeibron
- 1247 weken Gemiddelde wachttijd: ca. 17 weken psychose, 32 weken persoonlijkheidsstoornis, ca. 60 weken complexe problematiekbron
- 1246 aantal wachtplekken boven Treeknorm Ggz-wachtplekken oktober 2024: 108.878, waarvan 62.598 langer dan Treeknorm (rond 2009 ca. 16.700)bron
- 1249 jaren minder levensverwachting Levensverwachting bij ernstige psychische aandoening naar schatting 11 tot 15 jaar lager; alle ggz-diagnosen 8,3 jaar (2015)bron
- 1248 EUR per jaar Onderschrijding budgetkader geneeskundige ggz 2013-2017: 261 tot 344 mln per jaar, samen ruim 1,5 mldbron