Luchtvaart Schiphol: onbeprijsde externe kosten en hubvolume boven maatschappelijk optimum
Analyse dossier
Schiphol overschrijdt de milieurandvoorwaarden (klimaat, geluid, luchtkwaliteit, stikstof) van de omliggende leefomgeving en staat op gespannen voet met de nationale klimaatdoelen. In 2025 was 36,6% van de 68,8 mln passagiers transferpassagier (Traffic Review 2025, src:783): zij komen niet uit Nederland en gaan er niet heen, betalen geen vliegbelasting en dragen vooral via de netwerkkwaliteit bij aan de Nederlandse welvaart, terwijl de externe kosten wel in Nederland vallen. De uitstoot is scheef verdeeld: ca. 6% van de vluchten vanaf Europese luchthavens (langeafstand, >4.000 km) veroorzaakt ca. de helft van de CO2 (EUROCONTROL 2021: 48% in 2019; EAER 2025: 46% in 2023; src:779, src:780). Dat gaat over vluchten, Europa-breed, niet specifiek Schiphol. Bij personen: hooguit 1% van de wereldbevolking veroorzaakt meer dan de helft van de CO2 van passagiersluchtvaart (Gossling & Humpe 2020, src:781), en 8% van de Nederlanders maakt 40% van de vliegreizen (KiM 2018, src:782). (Correctie 2-10-2026: de eerdere claim '5% van de vluchten veroorzaakt de helft van de uitstoot; 40% veelvliegers (8% van de unieke passagiers)' had geen bron en is vervangen door deze bronnen.)
Grondoorzaak
De luchtvaartsector betaalt de externe milieu- en klimaatkosten van haar activiteiten niet volledig door (geen accijns op kerosine, beperkte CO2-beprijzing, belastingvrijstellingen), waardoor het vliegvolume structureel hoger ligt dan maatschappelijk optimaal. Schiphols hubfunctie vergroot dit volume verder via transferpassagiers zonder Nederlandse herkomst of bestemming.
Sociale schade
7 /10
Complexiteit
8 /10
Escalatierisico
7 /10
Effecten van de huidige situatie
Effecten van de situatie zonder nieuw beleid, in € miljoen per jaar met 1 decimaal. Negatief is een nadelig effect. Lage impact is de grens die het dichtst bij 0 ligt, hoge impact de grens die het verst van 0 ligt, voor positieve en negatieve effecten. Financiële effecten zijn begrotingsuitgaven, begrotingsinkomsten en gemiste belastinginkomsten; maatschappelijke effecten zijn welvaartseffecten; risico's staan als jaarlijkse bufferpremie, kans maal schade. Onderaan staat het totaal.
| Effect | Lage impact € mln/jaar | Midden € mln/jaar | Hoge impact € mln/jaar | Hoeveelheid | Bron |
|---|---|---|---|---|---|
| Financiële effecten (begroting en gemiste inkomsten) | |||||
| Gederfde inkomsten / belastinguitgaven (eigen schatting) | -1.942,8 | -2.937,8 | -4.410,8 | 4.289.000.000 peiljaar 2026 | dp:1595 src:1613 src:1614 src:1615 src:1618 src:1626 src:1627 src:1628 |
Gederfde inkomsten huidige situatie, twee posten. 1 Kerosinevrijstelling: liters x tarief x 1 plus brandstofaandeel x tarief / kerosineprijs, tot de macht elasticiteit. Liters 4,289 mld, dp:1595, Bron src:1613. Tarieven zonder tijdelijke korting, dp:1596, Bron src:1614: diesel 0,6543 en benzine 1,0021 euro per liter. Elasticiteit dp:1597, Bron src:1615; brandstofaandeel 25,8 procent, kerosineprijs 0,52, dp:1599. Laag -4.298 benzine zonder vraaguitval, midden -2.825 elasticiteit -1,04, hoog -1.830 diesel en elasticiteit -1,52. Landelijk bunkervolume: Royal Schiphol Group bezit ook Rotterdam The Hague en Lelystad en 51 procent van Eindhoven, Bron src:1626. Btw-nultarief tickets PM, vgl. dp:1598. 2 Gederfd staatsdividend Schiphol door verlaging uitkeringspercentage van 60 naar 30 procent: 0,30 x 539 mln x 69,77 procent = -112,8, dp:1632, Bron src:1627, en dp:1633, Bron src:1628. Totaal laag -4.410,8, midden -2.937,8, hoog -1.942,8. Eigen berekening, prijspeil 2026. | |||||
| Begrotingsuitgaven (huidige situatie) | -187,9 | -187,9 | -187,9 | – peiljaar 2027 | dp:1604 src:1625 |
Begrotingsuitgaven huidige situatie, ontwerpbegroting 2027. Hfdst XII IenW art. 17 Luchtvaart, uitgaven 187,9 mln, waarvan subsidies 129,9 mln incl. NGF Luchtvaart in transitie 86,7 en KF duurzame luchtvaartbrandstoffen 30,7, opdrachten 53,3. Hele artikel is luchtvaartbeleid; dekt alle Nederlandse luchtvaart, niet alleen Schiphol. Bewust niet gesplitst: Royal Schiphol Group bezit Schiphol, Rotterdam The Hague Airport en Lelystad Airport en 51 procent van Eindhoven Airport, Bron src:1626. Geen overlap met rij 26 Effect 59: dat is gederfde accijns, geen begrotingsuitgave. dp:1604, Bron src:1625. Prijspeil en begrotingsjaar 2027; de bron geeft een puntraming, dus laag, midden en hoog gelijk. Uitgave, dus negatief. | |||||
| Begrotingsinkomsten (huidige situatie) | 8,0 | 8,0 | 8,0 | – peiljaar 2027 | dp:1605 src:1625 |
Begrotingsinkomsten huidige situatie, ontwerpbegroting 2027. Hfdst XII IenW art. 17 Luchtvaart, ontvangsten 8,0 mln. Vliegbelasting valt onder de belastingontvangsten, niet onder dit artikel, en is hier niet meegeteld. Hele artikel bewust niet gesplitst: Royal Schiphol Group bezit Schiphol, Rotterdam The Hague Airport en Lelystad Airport en 51 procent van Eindhoven Airport, Bron src:1626. dp:1605, Bron src:1625. Prijspeil en begrotingsjaar 2027; de bron geeft een puntraming, dus laag, midden en hoog gelijk. Inkomst, dus positief. | |||||
| Begrotingsinkomsten (huidige situatie) (eigen schatting) | 113,0 | 113,0 | 113,0 | – peiljaar 2026 | dp:1632 src:1627 src:1628 |
Begrotingsinkomsten huidige situatie 2026: staatsdividend Royal Schiphol Group over boekjaar 2025, uitbetaald in 2026. Dividendvoorstel 162 mln aan alle aandeelhouders, dp:1632, Bron src:1627, maal staatsbelang 69,77 procent, dp:1633, Bron src:1628, is 113,0 mln. Voorstel nog vast te stellen door de AvA van april 2026 op het moment van de bron, daarom eigen schatting. Ter vergelijking: boekjaren 2019 tot en met 2024 geen dividend. Inkomst, dus positief. Losse rij naast ae:28 omdat dit bedrag in 2026 valt. | |||||
| Subtotaal financiële effecten | -2.009,7 | -3.004,7 | -4.477,7 | ||
| Maatschappelijke effecten (welvaart) | |||||
| Omgevingseffecten (geluid/lucht/stikstof) | -139,0 | -158,0 | -178,0 | – peiljaar 2023 | dp:678 src:4 |
Geldbedrag, geen hoeveelheid: totale geluidsschade Schiphol circa 158 mln euro per jaar, bandbreedte 139-178 mln euro per jaar. Jaarbedrag, prijspeil 2023. Eigen afleiding uit SEO/CE Delft 2023 Tabel 4.8 (welvaartseffect 42,7 mln bij 24 procent en 20,9 mln bij 15 procent geluidsreductie) via dp:678; zelfde bedrag als referentie-effect policy_effect 247. Alleen geluid; lucht en klimaat niet inbegrepen. Schade, dus negatief. | |||||
| Ernstig gehinderden door geluid (eigen schatting) | -103,6 | -278,3 | -419,0 | 163.688 peiljaar 2024 | dp:1346 src:1311 |
163.688 ernstig gehinderden door vliegtuiggeluid rond Schiphol vanaf 45 dB Lden, gebruiksjaar 2024, RIVM BR-2024, Bron src:1311, dp:1346. Ziektelast: aantal x euro per ernstig gehinderde per jaar. Midden 1.700 en hoog 2.560 uit kengetal 39, DW 0,02 x VOLY, Bron src:204; laag 633 uit kengetal 40, WHO 2024 DW 0,011, Bron src:1629. Resultaat -103,6 / -278,3 / -419,0 mln euro per jaar, prijspeil 2021. Kengetallen concept, ter validatie door CE Delft. Let op overlap: ae:2 Effect 32, -158 mln, totale geluidsschade Schiphol, waardeert dezelfde hinder en slaapverstoring. Alternatieve waardering, niet optellen bij ae:2. Niet optellen bij Handboek-prijzen per dB. Schade, dus negatief. | |||||
| Ernstige slaapverstoring door geluid (eigen schatting) | -14,7 | -21,7 | -32,7 | 28.390 peiljaar 2024 | dp:1347 src:1311 |
28.390 ernstig slaapverstoorden door vliegtuiggeluid rond Schiphol vanaf 40 dB Lnight, gebruiksjaar 2024, RIVM BR-2024, Bron src:1311, dp:1347. Ziektelast: aantal x 518 / 765 / 1.152 euro per ernstig slaapverstoorde per jaar, kengetal 41, WHO 2024 DW 0,009 x VOLY, Bron src:1629 en src:204. Resultaat -14,7 / -21,7 / -32,7 mln euro per jaar, prijspeil 2021. Kengetal concept, ter validatie door CE Delft. Leidend samen met hinder ae:3. Let op: een deel van de slaapverstoring overlapt mogelijk met hinder ae:3; waarschuwing kengetal 41: optellen bij hinder kan tot dubbeltelling leiden. ae:2 Effect 32, -158 mln totale geluidsschade, omvat ook slaapverstoring; niet optellen bij ae:2. Schade, dus negatief. | |||||
| NOx-uitstoot (eigen schatting) | -57,3 | -93,6 | -138,0 | 3.130 peiljaar 2024 | dp:1345 src:1310 |
NOx-uitstoot Schiphol in de LTO-cyclus, gebruiksjaar 2024: 3.130 ton, circa 12,9 kg per LTO, Bron src:1310 Tabel 3, dp:1345. Schade: 3.130.000 kg x milieuprijs NOx 18,3 / 29,9 / 44,1 euro per kg, kengetal 42, Bron src:204 Tabel 3, = -57,3 / -93,6 / -138,0 mln euro per jaar, prijspeil 2021. Gemiddelde NL-bron; het Handboek kent geen aparte prijs voor LTO of naar uitstoothoogte. Ca. 99 procent gezondheid via secundair fijnstof en NO2. Alleen LTO; cruise-NOx niet gewaardeerd, nationaal luchtvaart-NOx 55,1 mln kg vgl. dp:1343, valt grotendeels buiten NL-luchtlaag. Geen dubbeltelling met ae:2, die alleen geluid bevat; geen aparte gezondheidsrij voor luchtkwaliteit. Schatting: kengetal concept, ter validatie door CE Delft. Eenheid effect 49 nog leeg, telt nog niet mee in totaal. Schade, dus negatief. | |||||
| Klimaateffecten (CO2-emissies, gemonetariseerd) | -987,0 | -1.575,0 | -2.877,0 | 10.500.000 peiljaar 2024 | dp:1342 src:182 src:1309 |
Klimaatschade van de CO2-uitstoot van de Nederlandse luchtvaart 2024, huidige situatie. 10,5 Mt (dp:1342, src:1309) x WLO 2025 CO2-prijs 94 / 150 / 274 euro per ton (src:182, dp:1038, dp:1104) = 987 / 1.575 / 2.877 mln euro per jaar, prijspeil 2021. Alleen CO2, geen non-CO2-effecten. Bruto schade: het deel dat via ETS en vliegbelasting al beprijsd is (dp:1114) is niet afgetrokken. Niet Schiphol-specifiek. Schade, dus negatief. | |||||
| Sectoraal effect gebruikers en producenten (eigen schatting) | 1.782,0 | 5.514,0 | 5.514,0 | – peiljaar 2024 | dp:1673 src:1665 src:1666 |
Baat: consumentensurplus Nederlandse vliegreizigers Schiphol (vakantie, ontspanning, zakelijk). Midden 5.514 = Beelining 2023 Tabel 3.1, 2024, prijspeil 2022: netwerk 3.544 + p2p 1.970; leisure 3.934, zakelijk 1.580; dp:1673, Bron src:1665, op basis van SEO 2019 (src:1666, dp:1675: 5.229 in 2016). Tegenfeitelijk: uitwijken naar buitenlandse luchthavens of afzien, dus alleen verschil met beste alternatief; buitenlandse passagiers tellen niet. Laag 1.782 = prijs 327 + netwerk 1.455, zonder voortransport 3.733 (hoge KiM 2013-tijdwaardering, omstreden). Hoog = midden. Alleen Schiphol, dus voorzichtig. Niet meegeteld: klimaat uit bron (al in ae:16, 78, 79), agglomeratie 237 PM, sector PM. Fiscaal: surplus gemeten bij huidige prijzen incl. kerosinevrijstelling; ae:26 leidend als overdracht, vrijstelling niet nogmaals als baat. Open: eurowaardering, geen WELLBY; niet optellen met welzijnsdata. Bronnen i.o.v. ANVR en easyJet; ter validatie CE Delft. Schatting. Baat, positief. | |||||
| Luchtvervuiling buiten nationale toerekening (eigen schatting) | -951,1 | -1.553,9 | -2.291,9 | 51.970 peiljaar 2024 | dp:1343 src:204 src:1309 src:1310 src:1654 |
NOx van de rest van de vlucht, Nederlandse luchtvaart 2024: (totaal 55.100 ton dp:1343 Bron src:1309 min LTO 3.130 ton ae:13 dp:1345) = 51.970 ton x milieuprijs NOx 18,3 / 29,9 / 44,1 euro per kg, kengetal 42, Bron src:204 = -951,1 / -1.553,9 / -2.291,9 mln euro per jaar, prijspeil 2021. Schadeplek: uitstoot op kruishoogte, grotendeels buiten Nederland; de Nederlandse milieuprijs voor grondniveau is een benadering en overschat mogelijk de gezondheidsschade per kg, ter validatie door CE Delft. Afbakening dp:1343 is ingezetenenprincipe, LTO ae:13 is Schiphol, dus aftrek is benaderend. Overheid telt dit niet: nationale NOx-toerekening en ae:13 dekken alleen LTO. Klimaateffect van NOx op hoogte zit in ae Niet-CO2-klimaateffecten, deze rij alleen gezondheid en natuur. Geen overlap met ae:2 (alleen geluid). Afstand: lange vluchten circa helft van NOx, dp:1661, dp:1660. Schatting. Schade, dus negatief. | |||||
| Klimaatschade buiten nationale toerekening (eigen schatting) | -52,6 | -84,0 | -153,4 | 560.000 ton CO2-equivalent per jaar peiljaar 2024 | dp:1664 src:182 src:1309 src:1310 src:1654 src:1655 |
CO2 van alle vertrekkende vluchten (tankstationprincipe) minus ae:16. Bunkers 2024: 3,5 mld kg kerosine dp:1595 x 3,16 = 11,06 Mt dp:1664, Bron src:1310; ae:16 rekent 10,5 Mt ingezetenenprincipe dp:1342 Bron src:1309. Verschil 0,56 Mt x WLO CO2-prijs 94 / 150 / 274 euro per ton Bron src:182, zelfde prijs als ae:16 = -52,6 / -84,0 / -153,4 mln euro per jaar, prijspeil 2021. De twee afbakeningen overlappen grotendeels; alleen het verschil telt, anders dubbel met ae:16. Retourvluchten getankt in het buitenland (orde zelfde volume) niet meegeteld: die vallen in de toerekening van het vertrekland. Overheid telt in de nationale klimaatdoelen alleen binnenlandse luchtvaart; bunkers zijn memopost, vgl. dp:1114 Bron PBL: 4,2 Mt niet beprijsd. Afstand: vluchten boven 4.000 km circa 6 procent van vertrekken, circa helft van CO2, dp:1661; Schiphol ruim 60 procent CO2 boven 6.000 km, dp:1660. Schatting. Schade, dus negatief. | |||||
| Niet-CO2-klimaateffecten (eigen schatting) | -727,8 | -1.659,0 | -6.060,9 | 11.060.000 peiljaar 2024 | dp:1663 src:182 src:1652 src:1653 src:1656 |
Niet-CO2-klimaateffecten hele vlucht: contrail-cirrus, NOx op hoogte, waterdamp. 11,06 Mt CO2 bunkers dp:1664 x opslag 0,7 / 1,0 / 2,0 ton CO2-eq per ton CO2, kengetal 46 concept, uit factor 1,7 GWP100 tot 3 ERF, Bron src:1652 Lee et al. 2021, Bron src:1653 EASA 2020, dp:1663, x CO2-prijs 94 / 150 / 274 euro per ton Bron src:182 = -727,8 / -1.659,0 / -6.060,9 mln euro per jaar, prijspeil 2021. Overheid telt dit niet: niet in nationale toerekening, niet in ETS, niet in vliegbelasting; ae:16 is alleen CO2. Geen overlap met ae:16 of ae:2; NOx-gezondheid zit apart in Luchtvervuiling buiten nationale toerekening. Afstand: per passagierskm ongeveer gelijke totale klimaatimpact kort en lang, circa 0,25-0,31 kg CO2-eq, niet-CO2-deel hoger op lange vluchten, dp:1662 Bron src:1656. Middenwaarde aangenomen, ter validatie door CE Delft. Schatting. Schade, dus negatief. | |||||
| Angst en ervaren onveiligheid door extern risico (eigen schatting) | -2,3 | -27,0 | -251,9 | 89.800 (44.900 tot 202.000) peiljaar 2024 | dp:1681 src:1629 src:1661 src:1674 src:1675 src:1676 src:1677 |
Angst en onveiligheidsgevoel omwonenden Schiphol, netto. Formule: inwoners x extra bezorgden x DW x VOLY x niet-overlappend deel. Inwoners GES-gebied 2.245.375 dp:1681, Bron src:1674. Extra bezorgd 2 / 4 / 9 procentpunt: 9 procent omwonenden tegen 5 procent stadscentra dp:1671, Bron src:1661. DW 0,003 / 0,006 / 0,011 kengetal 47, begrensd door GBD 0,030 dp:1682 Bron src:1676 en WHO 2024 0,011 Bron src:1629. VOLY 67.900 / 100.300 / 151.100 kengetal 37. Bruto -9,1 / -54,0 / -335,8. Niet-overlap met hinder ae:3 0,25 / 0,5 / 0,75 kengetal 48, Bron src:1677, vgl. src:1678. Netto -2,3 / -27,0 / -251,9 mln per jaar. Slaapverstoring ae:12 overlapt beperkt. Schatting, kengetallen concept ter validatie door CE Delft. Schade, dus negatief. | |||||
| Gezondheidsverlies en sterfte (QALY/VOLY) (eigen schatting) | -5,9 | -5,9 | -5,9 | 0,09 peiljaar 2024 | dp:1667 src:1659 src:1664 |
Memo, telt niet mee: intern risico passagiers en bemanning. 0,093 ongevallen per jaar dp:1666 x circa 10 doden aan boord, aangenomen, vgl. TK1951 9 doden dp:1670 Bron src:1664, x VSL 6,3 mln dp:1667 Bron src:1659 = -5,9 mln per jaar. Grotendeels geinternaliseerd via aansprakelijkheid, verzekering en ticketprijs, vgl. casco 41,8 mln dollar dp:1680 Bron src:1673. Kruisvlucht: 28 procent van fatale ongevallen en route dp:1683 Bron src:1679, niet meegeteld. Schatting. | |||||
| Subtotaal maatschappelijke effecten | 2.472,7 | 57,6 | -10.626,7 | ||
| Risico's (jaarlijkse bufferpremie) | |||||
| Rampenrisico (jaarlijkse premie) (eigen schatting) | -0,1 | -0,6 | -2,0 | 0,09 (0,09 tot 0,10) peiljaar 2024 | dp:1666 src:1657 src:1658 src:1659 src:1668 src:1669 src:1670 |
Extern crashrisico omwonenden, huidige situatie. Formule: ongevallen per jaar x doden op de grond x VSL plus materiele schade derden. Ongevalkans 0,197 per miljoen vluchten dp:1666, Bron src:1657, x 473.815 bewegingen dp:1350 = 0,093 per jaar; hoog x 1,1 voor overige luchthavens Royal Schiphol Group. Gronddoden 0,13 / 0,3 / 1,0, kengetal 49, Bron src:1669, Bron src:1670. VSL 3,0 / 6,3 / 9,0 mln dp:1667, Bron src:1659. Materieel derden 1 / 4,4 / 10 mln: Bijlmer 62 mln dollar x 3 procent plus onderzoek 2,5 mln dp:1679, Bron src:1669. Laag -0,1, midden -0,6, hoog -2,0. Controle groepsrisico N>10 1 op 2.300 dp:1677, Bron src:1668. Passagiers apart als memo. Geen overlap met ae:1, dat kernenergie is. Schatting, kengetal concept ter validatie door CE Delft. Schade, dus negatief. | |||||
| Subtotaal risico's | -0,1 | -0,6 | -2,0 | ||
| Indicatoren (hoeveelheden, tellen niet mee) | |||||
| CO2-uitstoot (indicator) | geen bedrag | 10.500.000 ton per jaar peiljaar 2024 | dp:1342 src:1309 | ||
Totale CO2-uitstoot Nederlandse luchtvaartsector 2024: 10,5 Mt (10.500.000 ton), 6,6 procent van de economie. Nederlandse maatschappijen inclusief buitenlands luchtruim, niet Schiphol-specifiek. Methode CBS milieurekeningen (src:1309), dp:1342. LTO-uitstoot Schiphol (E52) is een deel hiervan; niet optellen. | |||||
| CO2-uitstoot LTO-cyclus (landen en opstijgen) (indicator) | geen bedrag | 612.000 ton per jaar peiljaar 2024 | dp:1344 src:1310 | ||
CO2-uitstoot Schiphol in de LTO-cyclus, gebruiksjaar 2024: circa 612.000 ton, berekend uit 194.000 ton kerosine x 3,16 kg CO2 per kg; 242.000 LTO-cycli. Deelverzameling van de totale CO2-uitstoot (E50, rij 6); niet optellen. Bron ILT Vlootmix 2025 (src:1310) Tabel 2 en 3, dp:1344. | |||||
| Vliegbewegingen (indicator) | geen bedrag | 473.815 bewegingen per jaar peiljaar 2024 | dp:1350 src:1314 | ||
Aantal vliegtuigbewegingen Schiphol in kalenderjaar 2024: 473.815, met 66,8 mln reizigers. Volume-indicator voor gebruikers en producenten, geen geldbedrag. Bron Royal Schiphol Group jaarcijfers 2024 (src:1314), dp:1350. Voor 2025 zie dp:681. | |||||
| Connectiviteit (directe bestemmingen) (indicator) | geen bedrag | 255 bestemmingen peiljaar 2024 | dp:1349 src:1313 src:1314 | ||
255 directe bestemmingen vanaf Schiphol (157 Europees, 98 intercontinentaal), meting derde week september 2024. Op jaarbasis 2024 inclusief vracht 301 bestemmingen, waarvan 124 intercontinentaal (src:1314). Bron SEO Monitor netwerkkwaliteit 2025-71 (src:1313), dp:1349. | |||||
| Directe werkgelegenheid (banen) (indicator) | geen bedrag | 67.000 banen peiljaar 2024 | dp:1351 src:1315 | ||
67.000 directe banen (plus 44.000 indirecte) in het luchthavennetwerk van Royal Schiphol Group, 2024; geldt voor alle luchthavens van de groep, niet alleen Schiphol; banen, geen vte. Bron jaarverslag Royal Schiphol Group (src:1315) met verwijzing naar Decisio 2024, dp:1351. Indicator, geen baat of kost: het aantal banen telt niet als welvaartseffect (regel 13). | |||||
| Woningen boven geluidsgrens (indicator) | geen bedrag | 7.081 woningen peiljaar 2024 | dp:1348 src:1312 | ||
7.081 woningen vanaf 58 dB Lden (en 5.685 woningen vanaf 48 dB Lnight) rond Schiphol, referentiesituatie november 2024. Bron Notificatiedocument Balanced Approach Schiphol, ministerie van IenW (src:1312) Tabel 3.2, dp:1348. Indicator voor ruimtebeslag door geluidszones. | |||||
| Totaal effect huidig beleid | 462,9 | -2.947,7 | -15.106,4 | financiële effecten + maatschappelijke effecten + risico's | |
| waarvan eigen schatting: 1.768,8 / -1.034,8 / -11.871,5 € mln per jaar (lage impact / midden / hoge impact) | |||||
Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.
Correctie of aanvulling voorstellen
Video / media
Analyse
1. Doel
Deze probleemanalyse vergelijkt beleidspakketten tegen het huidige pad (referentie pol:347): het SEO-plafond van 460.000 (pol:346) en de WTL-halvering naar circa 250.000 (pol:234), op dezelfde effectposten. Deze analyse onderbouwt voorstellen om de schade van de luchtvaart op Schiphol te beperken en rekent op verzoek van de Ambassadeur het scenario van de Werkgroep Toekomst Luchtvaart (WTL, 'Helft negatieve effecten van Schiphol is onnodig', dec. 2023; src:777) openbaar en controleerbaar door, als antwoord op de petitie 'Krimp de luchtvaart'. Alle cijfers zijn te herleiden tot bronnen (src:3, src:4, src:33, src:777-792), datapunten (662-709) en het rekenbestand /workspace/luchtvaart/wtl_doorrekening.py met wtl_resultaat.json en README.md.
2. Maatregelen in volgorde (regel 10: stop, bron, reparatie)
- Stop - pol:346: plafond 500k naar 460k (SEO 2025, src:3). De algemene stopmaatregel pol:3 draagt geen eigen cijfers meer. Saldo 2030 +3 tot +150 mln/jaar.
- Stop - pol:233: geen vluchten waar de trein goed rijdt. Objectieve toets per verbinding: directe trein, max. 2,5 uur (fase 1, zoals Frankrijk, decreet 2023-385) of 4,5 uur (fase 2), minstens 6 retourritten per dag, voldoende stoel- en terminalcapaciteit, betaalbaar, en intrekking van de vrijgekomen slots. Stand-alone saldo -181/-108/-42 mln/jaar: weinig klimaatwinst (korte vluchten: 24% van de vluchten, 3,8% van de CO2).
- Stop - pol:234: Schiphol terug naar verbindingsfunctie, ca. 251.000 vluchten, hubfunctie verkleinen (WTL). MeasureType bron: het plafond beperkt het volume aan de bron. Het stop-element erin (de vrijstelling van vliegbelasting voor transfer en het mainportbeleid) is een kandidaat voor een aparte stopmaatregel.
- Reparatie (isolatie, compensatie omwonenden) valt buiten deze update.
Relaties: pol:233 is onderdeel van pakket schiphol_wtl_250k (hub 234) en overlapt met 234 (policy_relation 3 en 4); de effecten van 233 zitten al in 234 en mogen niet worden opgeteld. pol:3 (460k) en pol:234 (251k) zijn een of-of-keuze (alternatieven op dezelfde as); dat staat alleen hier, omdat policy_alternative voor deze agent niet leesbaar is.
3. Correcties 2 oktober 2026 (eerst bron, dan herstel)
- Effecten tellen op tot +87,5 tegenover saldo +71. Oorzaak: het klimaateffect (pe 21) stond op +165, het midden van de bruto klimaatkolom +110 tot +220 in SEO 2025 Tabel 6.2. Die kolom bevat niet de -15 mln ETS-kosten bij 'overige bedrijven', die in geen andere post zat. Het juiste klimaateffect voor Totaal Nederland (Tabel S.1) is +90 tot +210 (midden +150). De som wordt dan +72,5; het restverschil is afronding door SEO (posten boven 15 afgerond op tientallen).
- Bereik +2 tot +140 tegenover +3 tot +150. Beide staan in het SEO-rapport: samenvatting en Tabel S.1 +3 tot +150, Tabel 6.2 en conclusie +2 tot +140 (afronding). Gekozen: de samenvatting, +3 tot +150 (pe 23: 76,5 met 3-150). Alle effecten van pol:3 hebben nu een bandbreedte (WLO-L tot WLO-H). De tekst van pol:3 is gecorrigeerd (verliezen samen -112,5 in plaats van -145; baten ca. +185 in plaats van +200), net als de bron-URL (SEO in plaats van schipholwatch.nl), MeasureType stop en ReliabilityClassId 1.
- Lege datapuntentabel. Er zijn 32 datapunten met bron toegevoegd (dp:662, dp:664-679, dp:681-694, dp:709).
- Claim '5% van de vluchten veroorzaakt de helft van de uitstoot'. De primaire bron is EUROCONTROL (2021): 6% van de vluchten (langeafstand) veroorzaakt 48-51% van de CO2. Dat gaat over vluchten, Europa-breed. Gossling & Humpe (2020) gaan over personen (hooguit 1% van de wereldbevolking veroorzaakt meer dan 50%). '8% van de unieke passagiers' was fout: KiM 2018 zegt 8% van de Nederlandse bevolking maakt 40% van de vliegreizen. Tekst aangepast in ProblemDescription en AnalystView.
- Overige: CitizenView omgevingsbaten 460k +30 tot +40 (was +20 tot +40). Het cijfer van 40-50 vluchten per dag naar Londen komt uit december 2022 (Trouw 19-01-2023), niet uit Trouw 2025; eigen controle 2025: ca. 26-47 per dag per richting. Het Franse decreet is nr. 2023-385.
4. Toets van de WTL-kernaanname
WTL neemt aan dat alle negatieve effecten evenredig met het aantal vluchten afnemen. Dat klopt niet. (1) CO2: de krimp zit vooral op korte Europese vluchten (EUR -55%, ICA -31%); CO2 per vertrek EUR ca. 14 t, ICA ca. 212 t. De vertrekkende CO2 daalt 25-31%, niet 50% (dp:672). Netto mondiaal daalt hij nog minder door uitwijk (0,74-1,87 Mt). (2) Geluid is logaritmisch: een gelijkmatige halvering geeft -3 dB. Omdat vooral stillere smalle toestellen verdwijnen, wordt het ca. -2,3 tot -2,6 dB, en per persoon 15-28% minder ernstig gehinderden (WHO-curve; dp:673). (3) Transfer: transferpassagiers betalen geen vliegbelasting en zijn grotendeels buitenlanders (weinig consumentensurplus voor NL), maar dragen het netwerk (verbindingswaarde). Ter vergelijking: lineair toegepast zou de kernaanname 1.152 mln/jaar aan omgevings- en klimaatbaten opleveren; de doorrekening komt op ca. 415 (dp:709).
5. Doorrekening WTL-scenario (251k tegenover nulalternatief 500k)
Methode: opschaling van SEO 2025 (factor 249/40 = 6,225) met correcties per post, plus een eigen afleiding voor geluid, CO2 en consumentensurplus (rule of half). Discontering src:33 (2,8% tot jaar 35, daarna 1,8%); CO2-prijzen src:33 (50/130/160 EUR/t), met WLO-variant. Formules staan in het rekenbestand en in kengetal 7-12.
| Post (mln euro/jaar, 2030, NL) | Laag | Midden | Hoog |
|---|---|---|---|
| Consumentensurplus afhakers/uitwijkers | -144 | -77 | -38 |
| NL-reizigers naar de trein | -48 | -20 | 0 |
| Verbindingswaarde zakelijk | -87 | -49 | -36 |
| Schaarstepremie (instrumentafhankelijk) | -323 | 0 | +538 |
| Verladers | -50 | -38 | -27 |
| Airlines (NL-aandeel) | -56 | -34 | -25 |
| Schiphol | -149 | -111 | -84 |
| Frictiekosten 2030 (eerste jaar -1.120/-778/-436) | -218 | -81 | 0 |
| Toerisme en zakelijk bezoek | -50 | -22 | -15 |
| Belastingen (vliegbelasting, vpb/btw) | -345 | -262 | -185 |
| Geluidshinder | +28 | +48 | +89 |
| Gezondheid luchtkwaliteit | +39 | +49 | +60 |
| Stikstof | +4 | +5 | +6 |
| Klimaat (src:33, minus ETS) | +12 | +313 | +794 |
| Saldo 2030 (incl. belastingen) | -1.386 | -278 | +1.077 |
| Saldo excl. belastingen (zoals v_welvaartssaldo_policy) | -1.041 | -16 | +1.262 |
| Saldo met WLO-CO2-prijzen | -1.297 | -160 | +1.919 |
| Saldo alleen plafond | -1.386 | -600 | +217 |
| Saldo plafond plus heffing | -526 | +260 | +1.077 |
| Memo buitenland (niet in saldo) | -822 | -654 | -374 |
| NCW 2027-2056 (mld) | -28,3 | -5,9 | +23,7 |
| NCW 30 jaar met WLO-prijzen (mld) | -26,3 | -3,1 | +44,8 |
| NCW 100 jaar (mld) | -51,2 | -9,9 | +46,0 |
In de database (pol:234, pe 94 en 96-100) staat een rij per effectcategorie. Dat komt door de unieke index Proposal+Effect; de posten zijn daar opgeteld.
6. Werk (regel 13, aangevuld 2-10-2026)
Het aantal banen (SEO/CE Delft 2023: ca. 17-18 duizend fte bij 440k) is geen baat of kost. Wel meegeteld: frictiekosten (eerste jaar -1.120/-778/-436 mln, lineair aflopend tot jaar 5) en de alternatieve inzet van schaarse arbeid (hoge variant: frictie 0 bij een krappe arbeidsmarkt). Banen met hoge CO2-uitstoot vervangen door banen met lage uitstoot is winst, maar die zit al in de klimaatpost en wordt niet dubbel geteld. Kwaliteit van werk is een aparte brede-welvaartspost. Kwalitatief: luchtvaartbanen betalen relatief goed (cao), maar kennen ploegendiensten, nachtwerk, geluid en fysieke belasting (grondafhandeling, beveiliging). Het teken is onbekend en er is geen bron voor een bedrag (WELLBY of compenserend loonverschil), dus PM.
7. Fysieke infrastructuur (trein)
Het WTL-scenario veronderstelt 5 mln treinreizigers (10.000 ritten van 500 reizigers; ca. 14 extra treinen per dag per richting). Nu rijdt Eurostar 5 keer per dag rechtstreeks Amsterdam-Londen (ca. 4u17), met ruim 650 stoelen per trein en ruim 3.000 per dag per richting, dus ca. 1,1-1,2 mln stoelen per richting per jaar (dp:684, dp:685). De terminal op Amsterdam CS en de marechaussee zijn de bottleneck; nieuwe treinen komen pas vanaf mei 2031 (dp:686). Zonder investering in terminal, grenscontrole en materieel (PM) is het treindeel niet uitvoerbaar.
8. Alternatieven en opportunity costs (regel 12)
De keuze is: 460k (pol:3, onderbouwd, positief saldo) of 251k (pol:234, onzeker saldo, midden negatief). Verder het verduurzamingsspoor: SAF, stillere en zuinigere toestellen, en een hogere vliegbelasting of heffing (SEO/CE Delft 2023 'Krimpen of verduurzamen?'). Een heffing in plaats van alleen een plafond haalt de schaarstepremie naar Nederland: het verschil tussen de varianten is ca. 860 mln/jaar.
9. Belangrijkste aannames en onzekerheden
- Instrument: met alleen een plafond gaat de schaarstepremie naar (vooral buitenlandse) airlines; met een heffing gaat die naar NL. Dit bepaalt het teken van het saldo.
- Uitwijk naar andere luchthavens (netto-aandeel 25-50%) en de non-CO2-factor (1,0-1,8).
- CO2-prijs: src:33 tegenover WLO.
- Frictieduur en krapte op de arbeidsmarkt.
- Lineaire opschaling van SEO (geinterpoleerd tussen 440k en 500k) naar 251k is extrapolatie.
- WTL is een belangenorganisatie en het rapport is niet getoetst; de cijfers in tabel 1 zijn niet onafhankelijk geverifieerd.
- PM: vestigingsklimaat en agglomeratie, ultrafijnstof, investering in treincapaciteit, kwaliteit van werk.
10. Open punten
- Jurist: EU-toets van het treinvoorstel aan art. 20 Vo 1008/2008 (Frankrijk: Uitvoeringsbesluit (EU) 2022/2358, max. 3 jaar). Art. 20 geldt alleen intra-EU; Londen valt onder de EU-VK Handels- en Samenwerkingsovereenkomst. Ook de balanced approach (Vo 598/2014) bij plafondverlaging.
- De Drive-map Projecten/Luchtvaart/Krimp was niet bereikbaar; de WTL-pdf komt van kiesklimaat.nl en de box.
- v_welvaartssaldo_policy telt E28 (belastingen) niet in het saldo, terwijl SEO dat wel doet: het saldo in de view wijkt af van de SEO-systematiek (signaal, niet gewijzigd).
11. Wat de Ambassadeur eerlijk kan beloven
Wel: een openbare, controleerbare doorrekening van het WTL-scenario met bronnen, formules en bandbreedte (laag/midden/hoog), en een eerlijke toets van de aannames. Niet: 'de helft van de negatieve effecten verdwijnt'. CO2 daalt ca. 25-31% (netto minder), geluid ca. 2,4 dB, en ernstige hinder ca. 20-35%. Ook niet dat het scenario per saldo welvaart oplevert: het midden is negatief (-278 mln/jaar incl. belastingen) en het teken hangt af van instrument en CO2-prijs. Het treinvoorstel alleen levert weinig klimaatwinst op, en voor Londen is er tot ten minste 2031 onvoldoende treincapaciteit.
Betrokken bestuurders
Maatregelen
Herkomst van de bedragen per maatregel
Herkomst van de bedragen
Brede welvaartseffecten per maatregel
Per maatregel het welvaartssaldo (vóór overlapcorrectie) en daaronder elke effectregel: bandbreedte, klasse, thema, rekenregel en bron. Overdrachten en begrotingsposten staan erbij, maar tellen niet in het welvaartssaldo.
- Stop: plafond Schiphol 460.000 vliegbewegingen (SEO 2025)Welvaartssaldo € 20 mln tot € 205 mln per jaar (midden € 112,5 mln)telt volledig mee
- Klimaateffecten (CO2-emissies, gemonetariseerd)Welvaart
€ 90 mln tot € 210 mln per jaar
Middenwaarde € 150 mln · prijspeil 2023 · vanaf 2030
Correctie voorstellen - Sectoraal effect gebruikers en producentenWelvaart
−€ 60 mln tot −€ 50 mln per jaar
Middenwaarde −€ 55 mln · prijspeil 2023 · vanaf 2030
Correctie voorstellen - Omgevingseffecten (geluid/lucht/stikstof)Welvaart
€ 30 mln tot € 40 mln per jaar
Middenwaarde € 35 mln · prijspeil 2023 · vanaf 2030
Correctie voorstellen - Bredere economische effectenWelvaart
−€ 40 mln tot € 5 mln per jaar
Middenwaarde −€ 17,5 mln · prijspeil 2023 · vanaf 2030
Correctie voorstellen - Belastingeffect (saldo Rijksbegroting)Begroting: telt niet in het welvaartssaldo
−€ 50 mln tot −€ 30 mln per jaar
Middenwaarde −€ 40 mln · prijspeil 2023 · vanaf 2030
Correctie voorstellen - Effect voor buitenland (niet-ingezetenen)memo: telt niet in het welvaartssaldo
−€ 110 mln tot −€ 100 mln per jaar
Middenwaarde −€ 105 mln · prijspeil 2023 · vanaf 2030
Correctie voorstellen - Totaal welvaartssaldo (MKBA)saldo: telt niet in het welvaartssaldo
€ 3 mln tot € 150 mln per jaar
Middenwaarde € 76,5 mln · prijspeil 2023 · vanaf 2030
Correctie voorstellen
- Geen vluchten waar de trein goed rijdtWelvaartssaldo −€ 105,4 mln tot € 33,1 mln per jaar (midden −€ 31,9 mln)telt volledig mee
- Sectoraal effect gebruikers en producentenWelvaart
−€ 100,5 mln tot −€ 13,7 mln per jaar
Middenwaarde −€ 50,9 mln · prijspeil 2023 · vanaf 2030
Correctie voorstellen - Klimaateffecten (CO2-emissies, gemonetariseerd)Welvaart
−€ 2 mln tot € 32 mln per jaar
Middenwaarde € 13,4 mln · prijspeil 2023 · vanaf 2030
Correctie voorstellen - Omgevingseffecten (geluid/lucht/stikstof)Welvaart
€ 7,1 mln tot € 14,8 mln per jaar
Middenwaarde € 10,6 mln · prijspeil 2023 · vanaf 2030
Correctie voorstellen - Bredere economische effectenWelvaart
−€ 10 mln tot € 0 mln per jaar
Middenwaarde −€ 5 mln · prijspeil 2023 · vanaf 2030
Correctie voorstellen - Belastingeffect (saldo Rijksbegroting)Begroting: telt niet in het welvaartssaldo
−€ 75,6 mln per jaar
Nog geen bandbreedte: één schatting · prijspeil 2023 · vanaf 2030
Correctie voorstellen
- Stop: plafond Schiphol circa 250.000 vliegbewegingen, halvering en verbindingsfunctie (WTL)Welvaartssaldo −€ 1 mld tot € 1,3 mld per jaar (midden −€ 16,2 mln)telt niet mee (alternatief of vervangen)
- Sectoraal effect gebruikers en producentenWelvaart
−€ 856,6 mln tot € 327,3 mln per jaar
Middenwaarde −€ 328,6 mln · prijspeil 2023 · vanaf 2030
Correctie voorstellen - Klimaateffecten (CO2-emissies, gemonetariseerd)Welvaart
€ 12,2 mln tot € 794,1 mln per jaar
Middenwaarde € 313,3 mln · prijspeil 2023 · vanaf 2030
Correctie voorstellen - Bredere economische effectenWelvaart
−€ 267,7 mln tot −€ 14,9 mln per jaar
Middenwaarde −€ 102,7 mln · prijspeil 2023 · vanaf 2030
Correctie voorstellen - Omgevingseffecten (geluid/lucht/stikstof)Welvaart
€ 70,9 mln tot € 155 mln per jaar
Middenwaarde € 101,8 mln · prijspeil 2023 · vanaf 2030
Correctie voorstellen - Belastingeffect (saldo Rijksbegroting)Begroting: telt niet in het welvaartssaldo
−€ 344,8 mln tot −€ 184,5 mln per jaar
Middenwaarde −€ 261,6 mln · prijspeil 2023 · vanaf 2030
Correctie voorstellen - Effect voor buitenland (niet-ingezetenen)memo: telt niet in het welvaartssaldo
−€ 821,7 mln tot −€ 373,5 mln per jaar
Middenwaarde −€ 653,6 mln · prijspeil 2023 · vanaf 2030
Correctie voorstellen
Bronnen bij deze analyse
- Aantal ernstig gehinderden en ernstig slaapverstoorden 2024 (notitie 26.171.07, BR-2024)online
- PBL, Klimaatverandering in de prijzen in 2025. Analyse van de beprijzing van broeikasgasemissies in Nederland (15-09-2026, publicatie 6192)documentonline
- Schiphol Annual Traffic Review 2025online
- Economische analyse ten behoeve van luchthavenbesluit Schipholdocumentonline
- European Aviation Environmental Report 2025online
- Vlootmix Schiphol GJ2019 - GJ2024: Schoner en Zuiniger?online
- Disability weights for noise-related health states in the WHO European Region (WHO/EURO:2024-9196-48968-72969)online
- CE Delft Handboek Milieuprijzen 2023 v1.1online
- Helft negatieve effecten van Schiphol is onnodig (WTL-krimpscenario, versie december 2023)documentonline
- Schiphol: Krimpen of verduurzamen?online
- EUROCONTROL Data Snapshot: Half of CO2 emissions come from just 6% of flights: the long-haul onesonline
- The global scale, distribution and growth of aviation: Implications for climate change (Global Environmental Change 65, 102194)online
- De Vliegende Hollander (factsheet, enquete 2016)online
- WHO Environmental Noise Guidelines for the European Region: A Systematic Review on Environmental Noise and Annoyance (IJERPH 14(12), 1539)online
- Algemene Leidraad voor maatschappelijke kosten-batenanalyse (2013); Werkgroep Discontovoet (2020 en 2025, Kamerstuk 29352 nr. 12); Handboek Milieuprijzen (2023)online
Datapunten bij deze analyse
- 1633 procent Aandelenbelang Staat in Royal Schiphol Group: 69,77 procentbron
- 693 EUR per jaar (2030, NL) Doorrekening WTL-scenario (251k vs 500k), saldo 2030 NL: -1.386 / -278 / +1.077 mln per jaar (laag/midden/hoog)bron
- 694 EUR NCW (prijspeil 2023) Doorrekening WTL-scenario: netto contante waarde 2027-2056 -28,3 / -5,9 / +23,7 mld eurobron
- 684 ritten per dag per richting Eurostar Amsterdam-Londen: 5 rechtstreekse ritten per dag per richting (dienstregeling 2026), reistijd ca. 4u17bron
- 709 EUR per jaar (2030, NL, referentie) Referentie: WTL-kernaanname lineair toegepast op SEO-omgeving+klimaat geeft EUR 1.152 mln/jaar (eigen doorrekening: ca. 415)bron
- 673 dB Lden afname Toets: geluid daalt circa 2,3-2,6 dB Lden, niet de helft van de hinderbron
- 672 aandeel afname vertrekkende CO2 Toets: vertrekkende CO2 daalt in WTL-scenario 25-31%, niet 50%bron
- 1605 mln euro per jaar Ontvangsten Hfdst XII IenW art. 17 Luchtvaart, ontwerpbegroting 2027: 8,0 mln eurobron
- 1604 mln euro per jaar Uitgaven Hfdst XII IenW art. 17 Luchtvaart, ontwerpbegroting 2027: 187,9 mln eurobron
- 689 EUR per ton CO2 EU ETS: consensus gemiddelde prijs 2026 EUR 79,97 per ton CO2bron
- 705 % loon resp. EUR per vte-jaar (prijspeil 2025) Sustainability wage gap: werknemers in meest duurzame sectoren verdienen 8% (5-13%) minder; indicatief 4.029 (2.518-6.546) euro per vte-jaarbron
- 1632 mln euro Dividendvoorstel Schiphol over boekjaar 2025: 162 mln euro aan alle aandeelhouders, 30 procent van 539 mln winstbron
- 1596 euro per liter Accijns 2026 per liter: diesel gasolie 0,55229 euro, benzine ongelode lichte olie 0,84469 eurobron
- 688 EUR per vertrekkende passagier Vliegbelasting 2026: EUR 30,25 per vertrekkende passagier; transfer vrijgesteldbron
- 1599 euro per liter Kerosineprijs 2025 gemiddeld 0,64 euro per kg, circa 0,52 euro per liter; brandstof 25,8 procent van operationele kosten luchtvaartbron
- 1114 EUR per ton CO2 Luchtvaartbunkers 2025: 10,0 Mt CO2-eq; vliegbelasting 68 EUR/t (buiten EU) tot 199 EUR/t (EU); 4,2 Mt niet beprijsd; tekort ca. 1,2 mld EURbron
- 695 % werknemers (zeer) tevreden met werk NEA 2025: 78,6% van alle werknemers (zeer) tevreden met het werk (95%-CI 78,2-78,9)bron
- 681 aantal vliegtuigbewegingen Schiphol 2025: 477.552 bewegingen, 68,8 mln passagiers, 36,6% transferbron
- 682 vluchten per dag per richting Schiphol-Londen 2025: Heathrow 11.387 en London City 7.607 bewegingen (ca. 26-47 vluchten per dag per richting)bron
- 686 reizigers per vertrek (terminal) Capaciteitsgrens trein Londen: terminal Amsterdam CS (450 + ca. 200 plaatsen) en marechaussee; extra materieel pas vanaf mei 2031bron
- 685 zitplaatsen per dag per richting Eurostar Amsterdam-Londen: >650 stoelen per trein, >3.000 per dag per richtingbron
- 1662 kg CO2-eq per passagierskm KLM-vluchten: klimaatimpact incl. niet-CO2 circa 0,25-0,31 kg CO2-eq per passagierskm, kort en lang vergelijkbaarbron
- 676 aantal ernstig gehinderden (>=58 dB) SEO 2025: 460k geeft ca. 1.800 minder ernstig gehinderden (>=58 dB) en ca. EUR 25 mlnbron
- 675 EUR per jaar (2030, NL) SEO 2025: klimaateffect Totaal Nederland 2030 +90 tot +210 mln (CO2 +20/+70, non-CO2 +70/+140)bron
- 674 EUR per jaar (2030, NL) SEO 2025: MKBA-saldo 460k vs 500k in 2030: +3 tot +150 mln/jaar (Tabel 6.2: +2 tot +140)bron
- 1595 liter per jaar Aanbod vliegtuigkerosine aan internationale luchtvaart vanuit Nederland 2024: 3,5 miljard kg, circa 4,29 miljard literbron
- 1664 ton CO2 per jaar CO2 bunkers luchtvaart vanuit NL 2024: 3,5 mld kg kerosine x 3,16 = 11,06 Mt CO2 (vertrekkende vluchten, tankstation)
- 1676 aantal woningen Externe veiligheid Schiphol: 277-339 woningen binnen PR 10-6 (2024), 556 in GP2025, grens 2.100; binnen PR 10-5 geen woningenbron
- 1677 kans per jaar Groepsrisico Schiphol 2024: kans op ongeval met minstens 10 doden 1 op 2.300 per jaar, minstens 100 doden 1 op 55.000 per jaarbron
- 1342 Mt CO2 per jaar NULMETING CO2 Nederlandse luchtvaartsector 2024: 10,5 Mt (milieurekeningen)
- 1343 mln kg NOx per jaar NULMETING NOx Nederlandse luchtvaartsector 2024: 55,1 mln kg
- 1350 vliegtuigbewegingen per jaar NULMETING Schiphol 2024: 473.815 vluchten en 66,8 mln reizigers
- 1351 banen NULMETING werkgelegenheid luchthavennetwerk Royal Schiphol Group: 67.000 directe en 44.000 indirecte banen (Decisio 2024)
- 1673 mln euro per jaar Welvaartseffect Nederlandse passagiers Schiphol 2024: 5.514 mln euro per jaar (leisure 3.934, zakelijk 1.580), prijspeil 2022bron
- 1597 elasticiteit Prijselasticiteit vraag naar vliegreizen t.o.v. ticketprijs: -0,27 tot -1,52 per segment; -0,6 bij luchtvaartbrede maatregelbron
- 1348 woningen NULMETING Schiphol referentie nov 2024: 7.081 woningen vanaf 58 dB Lden en 5.685 woningen vanaf 48 dB Lnight
- 1636 EUR per jaar (eigen berekening) Maatschappelijke kosten NOx-uitstoot Schiphol (LTO, GJ2024): ca. 94 mln EUR per jaar (57-138 mln, EUR2021)bron
- 1346 personen NULMETING Schiphol GJ2024: 163.688 ernstig gehinderden vanaf 45 dB Lden (BR-2024)
- 1347 personen NULMETING Schiphol GJ2024: 28.390 ernstig slaapverstoorden vanaf 40 dB Lnight (BR-2024)
- 1345 ton per jaar (LTO-cyclus) NULMETING Schiphol LTO GJ2024 luchtverontreiniging: NOx 3.130 t, PM10 66 t, SO2 232 t, VOS 211 t, CO 1.960 t
- 1344 ton CO2 per jaar (LTO-cyclus) NULMETING Schiphol LTO GJ2024: 242.000 LTO-cycli, brandstof 194.000 t, CO2 circa 612.000 t
- 1637 EUR per jaar (eigen berekening) Ziektelast ernstige geluidhinder Schiphol (GJ2024): ca. 278 mln EUR per jaar (188-419 mln, EUR2021)
- 1638 EUR per jaar (eigen berekening) Ziektelast ernstige slaapverstoring Schiphol (GJ2024): ca. 22 mln EUR per jaar (15-33 mln, EUR2021)
- 1349 aantal bestemmingen NULMETING Schiphol sept 2024: 255 directe bestemmingen (157 Europees, 98 intercontinentaal); jaarbasis 2024: 301, waarvan 124 intercontinentaal
- 1340 procent volwassenen studiegebied RIVM 2024: studiegebied Schiphol 9,5 procent ernstig gehinderd en 5,0 procent ernstig slaapverstoord door vliegtuiggeluid
- 671 aanname (aandeel afname negatieve effecten) WTL-kernaanname: alle negatieve effecten nemen evenredig af met het aantal vluchten (halvering)bron
- 669 aantal vliegtuigbewegingen per jaar WTL-scenario: 80.000 lowcoststedenvluchten minderbron
- 665 aantal bestemmingen WTL-scenario: bestemmingen 332 naar 212; frequentie EUR 47 naar 33 per weekbron
- 664 passagiersvluchten EUR per jaar (scen./2019) WTL-scenario: Europese passagiersvluchten 402.000 naar 181.000; intercontinentaal 81.000 naar 56.000bron
- 668 mln OD-passagiers per jaar WTL-scenario: OD-passagiers 45 mln naar 33 mln (incl. 5 mln HSL)bron
- 666 mln passagiers per jaar WTL-scenario: passagiers 71 mln naar 41 mln (waarvan 5 mln per HSL-trein)bron
- 667 mln transferpassagiers per jaar WTL-scenario: transferpassagiers 26 mln naar 8 mln (-18 mln)bron
- 670 aantal vervangen vluchten per jaar WTL-scenario: trein vervangt 38.000 korte vluchten (5 mln reizigers, vooral Londen)bron
- 662 aantal vliegtuigbewegingen per jaar WTL-scenario: vliegtuigbewegingen Schiphol van 497.000 (2019) naar 251.000bron
- 687 uur maximale treinreistijd Frankrijk: verbod binnenlandse vluchten bij treinalternatief < 2u30 (loi Climat art. 145, decreet 2023-385)bron
- 678 EUR per jaar Afgeleid uit SEO/CE Delft 2023: totale geluidsschade Schiphol ca. EUR 139-178 mln/jaarbron
- 679 aandeel SEO/CE Delft 2023: 20-30% van de reizigerseffecten valt bij Nederlanders; 10% airline-effecten bij NL-aandeelhoudersbron
- 677 Mt CO2 per jaar (netto) SEO/CE Delft 2023: 440k vs 500k: vertrekkend CO2 -1,41 tot -1,56 Mt, netto -0,40 tot -0,49 Mt (uitwijk 65-72%)bron
- 683 vluchten per dag Coalitie Anders Reizen / Trouw (19-01-2023): 40 tot 50 vluchten per dag Amsterdam-Londen tegenover 4 directe treinenbron
- 706 GBP per WELLBY (prijspeil 2019) HM Treasury Green Book: 1 WELLBY (1 punt levenstevredenheid 0-10, per persoon per jaar) = 13.000 pond (10.000-16.000), prijspeil 2019bron
- 690 aandeel CO2 EUROCONTROL: 6% van de vluchten (langeafstand >4.000 km) veroorzaakt ca. de helft van de CO2 (Europa)bron
- 1338 EUR NCW (prijspeil 2020) CE Delft 2021 krimp 375k WLO Hoog NCW: directe effecten -11,4 mld; externe effecten +11,9 mld, waarvan klimaat +11,1, luchtvervuiling +0,4, geluid Schiphol +0,3, akoestische isolatie woningbouw +0,1
- 1339 aandeel uitwijk CE Delft 2021 uitwijkaanname: 100 procent van transferpassagiers en 35 procent van OD-passagiers wijkt uit naar buitenlandse luchthavens
- 1337 EUR NCW (prijspeil 2020, 2,25 procent) CE Delft 2021: krimp 375k vs 500k, MKBA-saldo NCW 2021-2121: WLO Hoog +0,5 mld (zonder hub); WLO Laag -2,0 (met hub) tot -9,2 mld (zonder hub)
- 1598 mln euro per jaar Gederfde belasting door kerosinevrijstelling plus btw-nultarief vliegtickets samen circa 2,3 miljard euro per jaar, incl. vraagverminderingbron
- 1667 mln euro per statistisch leven Waarde statistisch leven Nederland VALOR: 6,3 mln euro (95 procent interval 3,4-9,0), prijspeil 2020; officiele KiM-waarde 3,0 mlnbron
- 691 aandeel CO2 Gossling & Humpe 2020: hooguit 1% van de wereldbevolking veroorzaakt >50% van de CO2 van passagiersluchtvaartbron
- 1661 aandeel vluchten / aandeel CO2 en NOx Afstand Europa 2019: vluchten boven 4.000 km circa 6% van vertrekken, circa 50% van CO2 en NOx; gemiddeld 89 g CO2 per passagierskmbron
- 1660 aandeel vluchten / aandeel CO2 Afstand Schiphol 2019: circa 75% vluchten tot 2.000 km = bijna 20% CO2; circa 10% boven 6.000 km = ruim 60% CO2; 5% boven 8.000 km = ruim 35% CO2bron
- 1682 disability weight Disability weight angststoornis GBD 2019: mild 0,030 (0,018-0,046), matig 0,133, ernstig 0,523bron
- 1663 factor totaal klimaateffect / CO2-effect Niet-CO2-klimaateffect luchtvaart: CO2-equivalentfactor circa 1,7 (GWP100) tot circa 3 (ERF), netto ERF 100,9 mW/m2 waarvan CO2 34,3bron
- 1666 ongevallen per miljoen vluchten Ongevalkans externe veiligheid RANI-2018: 0,197 per miljoen vluchten (starts plus landingen), generatie-3 vliegtuigenbron
- 692 aandeel vliegreizen KiM 2018: 8% van de Nederlandse bevolking maakt 40% van de vliegreizenbron
- 1675 mln euro per jaar Welvaartseffect Nederlandse passagiers Schiphol 2016: 5.229 mln euro per jaar, prijspeil 2016bron
- 704 verschil werktevredenheid (punten op 1-7) Dur & Van Lent 2019: wie de eigen baan maatschappelijk nutteloos vindt (en dat belangrijk vindt) heeft 0,52 punt (7-puntsschaal, 0,45 SD) lagere werktevredenheidbron
- 1684 kwalitatief Angst voor ongevallen medieert het effect van vliegtuiggeluid op hinder en verhoogt slaapverstoring (Schiphol-surveys)bron
- 1670 aantal slachtoffers Turkish Airlines TK1951 2009: 9 doden en circa 120 gewonden aan boord, geen slachtoffers op de grondbron
- 1680 mln dollar Turkish Airlines TK1951: verzekerde cascowaarde 41,8 mln dollarbron
- 1678 doden op de grond per ongeval Derde-partijslachtoffers: 0,3 doden per ongeval gemiddeld (NLR), 4,3 per ongeval met grondslachtoffers (VS air carriers 1964-1999)bron
- 1683 aandeel Fatale ongevallen naar vluchtfase EASA: nadering en landing 40, en route 28, start 22, overig 10 procentbron
- 1671 aandeel omwonenden Ervaren onveiligheid omwonenden Schiphol 2005: 12 procent voelt zich zeer onveilig, 9 procent heel erg bezorgd; GES 2002 5 procent bezorgdbron
- 1679 mln dollar Bijlmerramp totale kosten circa 62 mln dollar (NLR); nazorg: 4.806 deelnemers medisch onderzoek, 24 procent indicatie PTSS of LOK; 7 mln gulden alleen hulpverlenersbron
- 1681 aantal inwoners GES-onderzoeksgebied Schiphol 25 km: 2.245.375 inwoners in 59 gemeenten; 5 procent bezorgd over veiligheid (2002)bron
- 1669 mln gulden Bijlmerramp schadeclaims 1993: slachtoffers 70-100 mln gulden, woningcorporatie 30-40 mln gulden, gemeente enkele tientallen mln guldenbron
- 1668 aantal doden Bijlmerramp 1992: 43 doden, waarvan 39 bewoners op de grond en 4 inzittenden; 223 woningen verlorenbron