Fossiele subsidies
Analyse dossier
Er zijn diverse fiscale regelingen en subsidies waar de fossiele industrie van profiteert
Grondoorzaak
Sociale schade
9 /10
Complexiteit
7 /10
Escalatierisico
8 /10
Effecten van de huidige situatie
Effecten van de situatie zonder nieuw beleid, in € miljoen per jaar met 1 decimaal. Negatief is een nadelig effect. Lage impact is de grens die het dichtst bij 0 ligt, hoge impact de grens die het verst van 0 ligt, voor positieve en negatieve effecten. Financiële effecten zijn begrotingsuitgaven, begrotingsinkomsten en gemiste belastinginkomsten; maatschappelijke effecten zijn welvaartseffecten; risico's staan als jaarlijkse bufferpremie, kans maal schade. Onderaan staat het totaal.
| Effect | Lage impact € mln/jaar | Midden € mln/jaar | Hoge impact € mln/jaar | Hoeveelheid | Bron |
|---|---|---|---|---|---|
| Financiële effecten (begroting en gemiste inkomsten) | |||||
| Gederfde inkomsten / belastinguitgaven (eigen schatting) | -23.932,0 | -23.932,0 | -23.932,0 | – peiljaar 2025 | dp:1645 src:1636 |
Gederfde belastinginkomsten door fiscale fossiele brandstof regelingen 2025: eigen optelling van de 19 posten in tabel 13.3 Overzicht I, Bron src:1636, dp:1645; de bron geeft per regeling het budgettair belang maar geen totaal. Bruto, zonder gedragseffecten en zonder btw-doorwerking, dus niet gelijk aan opbrengst bij afschaffen. Stookolie zeevaart 5.952 en kerosine 2.845 zijn grotendeels verplicht vrijgesteld via de ETD. Niet optellen bij de externe kostenbenadering 18,0 mld en niet bij het totaal van alle fossiele regelingen 29,8 mld, dat ook niet-fiscale regelingen bevat. MN2027 geeft 29,6 mld voor 2026, dp:472, zonder fiscale uitsplitsing in de database. | |||||
| Subtotaal financiële effecten | -23.932,0 | -23.932,0 | -23.932,0 | ||
| Totaal effect huidig beleid | -23.932,0 | -23.932,0 | -23.932,0 | financiële effecten + maatschappelijke effecten + risico's | |
| waarvan eigen schatting: -23.932,0 / -23.932,0 / -23.932,0 € mln per jaar (lage impact / midden / hoge impact) | |||||
Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.
Correctie of aanvulling voorstellen
Video / media
Analyse
[Bronstatus 2026-09-27 (scientist, Action 196/203)] Niet-officieel: F_Volume_EUR_Min 37,5 mld komt van SOMO (niet-officiele bron); de bovengrens 46 mld is niet geverifieerd (MN2024-cijfer 39,7-46,4 mld kon niet worden gecontroleerd, Action 203). Officieel: budgettair belang fossiele voordelen (inventarisatiebenadering) 29,6 mld in 2026 (MN2027 bijlage 13, src:347, bi 92); CPB/PBL 17,1 mld in 2021, brede definitie (src:5, bi 1). Budgettair belang is fictieve derving, geen opbrengst bij afschaffen.
Correctie maatschappelijke kosten: F_Volume_Societal stond op 243-606 mld; dat is een schaalfout (factor 10): de notitie hieronder noemt zelf 24,3 en 60,6 mld (eigen controle: ca. 139 Mt x 200 resp. 500 USD/t, omgerekend tegen ca. 0,87 EUR/USD). Gecorrigeerd naar 24,3-60,6 mld. De 200/500 USD per ton heeft geen officiele bron. Officieel is de externe-kostenbenadering 18,3 mld (fossiel) resp. 23,3 mld (alle broeikasgassen) in 2025, bij 187,4 EUR/t CO2 (MN2027 bijlage 13, src:347).
Oorspronkelijke notitie: maatschappelijke kosten $ 200 & $ 500 per ton. in 2025 was de uitstoot 0,8% hoger 139,4 Mt in 2024 138,2, 24,3 en 60,6 miljard
Betrokken bestuurders
Maatregelen
Herkomst van de bedragen per maatregel
Herkomst van de bedragen
Bronnen van deze analyse
Voor het rampscenario en de omvang van de geldstroom is nog geen bron per bedrag vastgelegd. Hieronder staan de bronnen en datapunten van de hele analyse.
Bronnen
- Bijlagen bij de Miljoenennota 2027 (Kamerstuk 37 020, nr. 2): EMU-tabellen, fiscale regelingen, Aanvullende Post, KGG-mutaties, bijlage 13 Fossiele voordelenMinisterie van Financien, 2026 Nog niet geverifieerd
- NEa onderzoek duurzaamheid houtpellets (uit Maleisie, geleverd aan RWE) + Kamerbrief handhavingsbesluit (Kamerstuk 31239, nr. 443)Nederlandse Emissieautoriteit (NEa); Minister van Klimaat en Groene Groei, 2026 Nog niet geverifieerd
- Zeroing in on net-zero: The role of carbon dioxide removals and carbon sinks in EU member states' climate planningCarbon Market Watch (Daniel Orth), 2026 Nog niet geverifieerd
- Kamerbrief openstelling SDE++ 2026 (Kamerstuk 31239, nr. 444, 13-02-2026)Minister van Klimaat en Groene Groei, 2026 Nog niet geverifieerd
- Persbericht Comite Schone Lucht: Spoedrechtzaak over miljoenen biomassasubsidies RWE (26-05-2026, zitting CBb 28-05-2026, AWB 26/194 VV) + Q&A-bijlageComite Schone Lucht (Fenna Swart), 2026 Nog niet geverifieerd
- PBL, Klimaatverandering in de prijzen in 2025. Analyse van de beprijzing van broeikasgasemissies in Nederland (15-09-2026, publicatie 6192)Corjan Brink en Hendrik Vrijburg (PBL), 2026
Origineel gecontroleerd
Volledige PDF (27 p.) zelf gelezen 8-10-2026: tabellen 1-4 en tabel A; figuren 1-5 alleen via de tekst (de waarden in de figuren zijn niet als tabel beschikbaar). (door scientist, 8-10-2026) - Kamerbrief Invalshoeken negatief beoordeelde fiscale regelingen, met bijlage Overzicht negatief beoordeelde fiscale regelingen (23-06-2026; Kamerstukken II 2025/26, 32 140, nr. 312)Staatssecretaris van Financien E. Eerenberg, 2026
Origineel gecontroleerd
Brieftekst (via OpenTK-weergave van 2026D31968) en bijlage-PDF zelf gelezen; som van 49 gemonitorde bedragen 89.532 mln (6 regelingen n.g.). (door scientist, 9-10-2026) - Kamerbrief energiebelasting, WKK-inputvrijstelling en warmtenetten (Kamerstuk 36576, nr. 117, 23-07-2025)Staatssecretaris van Financien / Tweede Kamer, 2025
Origineel gecontroleerd
Tekst zelf gelezen op officielebekendmakingen.nl (passages fossiel voordeel en warmtetarief). (door scientist, 9-10-2026) - Afschaffing fossiele energiesubsidies: eerder een hersenkraker dan een no-brainerCorjan Brink (PBL), Arjan Trinks (CPB), Herman Vollebergh (PBL), Peter Zwaneveld (CPB), 2023 Nog niet geverifieerd
- Memorie van antwoord namens de Staat der Nederlanden, RWE t. Staat (Wet verbod op kolen), Gerechtshof Den Haag zaaknr. 200.324.875/01 (zitting 26-09-2023)Pels Rijcken namens de Staat der Nederlanden (Ministerie van EZK), 2023 Nog niet geverifieerd
- Aanhangsel Handelingen TK 2020-2021, nr. 2515: antwoorden op Kamervragen Van Raan over extra subsidie voor extra bijstook houtige biomassa (Eemshavencentrale)Minister van Economische Zaken en Klimaat (Van 't Wout), 2021 Nog niet geverifieerd
Datapunten
- Budgettair belang fossiele voordelen 2026, inventarisatiebenadering (Miljoenennota 2027) Betrouwbaarheid hoog (90/100)
- Fossiele voordelen volgens externe-kostenbenadering 2025 (Miljoenennota 2027) Betrouwbaarheid hoog (85/100)
- Fossiele subsidies NL 2021, brede definitie (CPB/PBL 2023) Betrouwbaarheid hoog (90/100)
- Openstellingsbudget SDE++ 2026: EUR 8 mld (verplichtingenplafond, Kamerstuk 31239-444) Betrouwbaarheid hoog (90/100)
- SDE++ vermengt bio-CCS (CO2-verwijdering) met fossiele CCS; CDR-sector kreeg nog geen SDE++-geld (kritiek CMW 2026) Betrouwbaarheid middel (75/100)
- Claim CSL, niet primair geverifieerd: RWE krijgt tot 2027 ca. EUR 2,5 mld SDE++ voor bij- en meestook biomassa (Amer, Eemshaven) Betrouwbaarheid middel (55/100)
- NEa 2026: Maleisische pellets aan RWE voldoen aan NL-eisen, maar GGL-schema borgt duurzaamheid 'tot op zekere hoogte ... niet volledig' Betrouwbaarheid hoog (90/100)
- NEA 2025: 78,6% van alle werknemers (zeer) tevreden met het werk (95%-CI 78,2-78,9) Betrouwbaarheid hoog (90/100)
- NEA 2025 tevreden met werk: aardolie 78,4% (71,8-83,9), delfstoffen 81,9% (74,6-87,5), chemie 71,5% (65,8-76,6) Betrouwbaarheid hoog (80/100)
- Sustainability wage gap: werknemers in meest duurzame sectoren verdienen 8% (5-13%) minder; indicatief 4.029 (2.518-6.546) euro per vte-jaar Betrouwbaarheid middel (50/100)
- EB aardgas 2026 (EUR/m3 excl. btw): 0-170.000 m3 0,60066; 170.001-1 mln 0,33085; 1-10 mln 0,21396; >10 mln 0,05313 Betrouwbaarheid nog niet beoordeeld
- WKK-inputvrijstelling 2026: 0,2635 m3 gas per kWh vrijgesteld (net-levering; eigen gebruik <20 MW 0,1498); afbouw 2025-2030, daarna warmtedeel regulier belast Betrouwbaarheid nog niet beoordeeld
- Impliciet EB-voordeel gasbijstook warmtenet (10.000 weq, 20% gas, 1,6 mln m3/jr): ca. 0,29 EUR/m3 = 47 EUR/weq/jr; 2,3 EUR/GJ geleverd; 11,5 EUR/GJ piekwarmte Betrouwbaarheid nog niet beoordeeld Eigen afleiding
- Warmtetarief (gasreferentie) bevat EB tegen kleinverbruikerstarief, warmtebedrijf betaalt gem. ca. 0,31: indicatief ca. 380 EUR/weq/jr verschil tussen doorberekende en betaalde EB Betrouwbaarheid nog niet beoordeeld Eigen afleiding
- IMF-schatting fossiele subsidies NL 2021, externe kosten breed (secundair via CPB/PBL) Betrouwbaarheid middel (75/100)
Bronnen bij deze analyse
- Bijlagen bij de Miljoenennota 2027 (Kamerstuk 37 020, nr. 2): EMU-tabellen, fiscale regelingen, Aanvullende Post, KGG-mutaties, bijlage 13 Fossiele voordelendocumentonline
- Kamerbrief Invalshoeken negatief beoordeelde fiscale regelingen, met bijlage Overzicht negatief beoordeelde fiscale regelingen (23-06-2026; Kamerstukken II 2025/26, 32 140, nr. 312)online
- Kamerbrief openstelling SDE++ 2026 (Kamerstuk 31239, nr. 444, 13-02-2026)documentonline
- NEa onderzoek duurzaamheid houtpellets (uit Maleisie, geleverd aan RWE) + Kamerbrief handhavingsbesluit (Kamerstuk 31239, nr. 443)documentonline
- PBL, Klimaatverandering in de prijzen in 2025. Analyse van de beprijzing van broeikasgasemissies in Nederland (15-09-2026, publicatie 6192)documentonline
- Persbericht Comite Schone Lucht: Spoedrechtzaak over miljoenen biomassasubsidies RWE (26-05-2026, zitting CBb 28-05-2026, AWB 26/194 VV) + Q&A-bijlagedocumentonline
- Zeroing in on net-zero: The role of carbon dioxide removals and carbon sinks in EU member states' climate planningdocumentonline
- Kamerbrief energiebelasting, WKK-inputvrijstelling en warmtenetten (Kamerstuk 36576, nr. 117, 23-07-2025)documentonline
- Afschaffing fossiele energiesubsidies: eerder een hersenkraker dan een no-braineronline
- Memorie van antwoord namens de Staat der Nederlanden, RWE t. Staat (Wet verbod op kolen), Gerechtshof Den Haag zaaknr. 200.324.875/01 (zitting 26-09-2023)documentonline
- Aanhangsel Handelingen TK 2020-2021, nr. 2515: antwoorden op Kamervragen Van Raan over extra subsidie voor extra bijstook houtige biomassa (Eemshavencentrale)online
Datapunten bij deze analyse
- 632 EUR per jaar (budgettair belang) Budgettair belang degressieve EB 2026: elektriciteit EUR 3,9 mld, gas EUR 2,0 mld; vrijstellingen energie-intensieve processen EUR 0,36 mldbron
- 472 EUR/jaar budgettair belang Budgettair belang fossiele voordelen 2026, inventarisatiebenadering (Miljoenennota 2027)bron
- 646 gat GAT: historische eigen uitstoot (scope 1+2) Shell 1988-2025 niet openbaar gekwantificeerdbron
- 641 gat GAT: frictiekosten bij krimp of sluiting Tata (werkloosheidsduur, omscholing, loonverlies, regio)bron
- 634 EUR (subsidiebudget) IKC-ETS (compensatie indirecte CO2-kosten in stroomprijs): gereserveerd EUR 496,6 mln voor 2025-2027; openstelling 2026 EUR 318 mlnbron
- 636 EUR (maximale subsidie) Maatwerkafspraak Tata Steel: eenmalige subsidie max. EUR 2 mld (nog niet toegekend); definitieve afspraak uiterlijk 1-3-2027bron
- 617 kwalitatief SDE++ vermengt bio-CCS (CO2-verwijdering) met fossiele CCS; CDR-sector kreeg nog geen SDE++-geld (kritiek CMW 2026)bron
- 807 EUR mln nominaal SOMO/Milieudefensie: publieke steun Tata 2026-2045 EUR 10,8 mld nominaal (ca. 8,4 mld contant bij 2,8%)bron
- 705 % loon resp. EUR per vte-jaar (prijspeil 2025) Sustainability wage gap: werknemers in meest duurzame sectoren verdienen 8% (5-13%) minder; indicatief 4.029 (2.518-6.546) euro per vte-jaarbron
- 808 emissierechten Kosteloze emissierechten Tata Steel IJmuiden 2026-2030: 34,1 mln (8,0 mln in 2026), waarde ca. EUR 3,2 mldbron
- 618 EUR (SDE-subsidie bijstook RWE, claim) Claim CSL, niet primair geverifieerd: RWE krijgt tot 2027 ca. EUR 2,5 mld SDE++ voor bij- en meestook biomassa (Amer, Eemshaven)bron
- 639 beroepsgroepen Krapte technische beroepen 2026: 87 van 93 beroepsgroepen krap of zeer krap (UWV Q1 2026)bron
- 616 EUR (openstellingsbudget 2026) Openstellingsbudget SDE++ 2026: EUR 8 mld (verplichtingenplafond, Kamerstuk 31239-444)bron
- 619 kwalitatief NEa 2026: Maleisische pellets aan RWE voldoen aan NL-eisen, maar GGL-schema borgt duurzaamheid 'tot op zekere hoogte ... niet volledig'bron
- 643 EUR illustratief, ketentoerekening Shell: toegerekende uitstoot 41.517 Mt CO2e (1892-2024) x EUR 174/t (PBL) = ca. EUR 7.224 mld (31x beurswaarde) - ketentoerekening, illustratiefbron
- 644 EUR illustratief, ketentoerekening Shell: toegerekende uitstoot vanaf 1988 21.330 Mt CO2e x EUR 174/t (PBL) = ca. EUR 3.711 mld (16x beurswaarde) - ketentoerekening, illustratiefbron
- 1176 EUR per m3 (marginaal tarief) EB aardgas 2026 (EUR/m3 excl. btw): 0-170.000 m3 0,60066; 170.001-1 mln 0,33085; 1-10 mln 0,21396; >10 mln 0,05313bron
- 631 EUR per kWh EB elektriciteit 2026: schijf 1 EUR 0,09161/kWh tegenover EUR 0,00310/kWh boven 10 mln kWh zakelijk (ca. 30x lager)bron
- 1179 EUR per weq per jaar (overdracht) Impliciet EB-voordeel gasbijstook warmtenet (10.000 weq, 20% gas, 1,6 mln m3/jr): ca. 0,29 EUR/m3 = 47 EUR/weq/jr; 2,3 EUR/GJ geleverd; 11,5 EUR/GJ piekwarmte
- 1180 EUR per weq per jaar (overdracht, indicatief) Warmtetarief (gasreferentie) bevat EB tegen kleinverbruikerstarief, warmtebedrijf betaalt gem. ca. 0,31: indicatief ca. 380 EUR/weq/jr verschil tussen doorberekende en betaalde EB
- 1177 m3 aardgas per kWh vrijgesteld WKK-inputvrijstelling 2026: 0,2635 m3 gas per kWh vrijgesteld (net-levering; eigen gebruik <20 MW 0,1498); afbouw 2025-2030, daarna warmtedeel regulier belastbron
- 1106 EUR per ton CO2-eq (prijspeil 2025) Effectieve CO2-prijs per instrument 2025: van 4-21 EUR/t (EB elektriciteit >10 mln kWh) en 30 (EB gas >10 mln m3) tot 325 (EB gas kleinverbruik) en 342 EUR/t (benzineaccijns)bron
- 1105 EUR per ton CO2 ETS1 gemiddelde prijs 2025: 74,3 EUR/t CO2 (2024: 66,5); industrie kreeg gratis rechten voor ca. 84% van haar ETS1-uitstootbron
- 1645 mln euro per jaar Fiscale fossiele brandstof regelingen 2025, tabel 13.3 MN2026: som van 19 posten 23.932 mln euro, eigen optellingbron
- 473 EUR/jaar maatschappelijk (impliciet) Fossiele voordelen volgens externe-kostenbenadering 2025 (Miljoenennota 2027)bron
- 1116 Mt CO2-eq per jaar Industrie 2025: 45,2 Mt CO2-eq; 25,7 Mt alleen ETS (74 EUR/t), 6,3 Mt niet beprijsd (vooral niet-CO2); tekort fossiele energie 4,9 mld EURbron
- 697 % werknemers (zeer) tevreden met werk NEA 2025 tevreden met werk: aardolie 78,4% (71,8-83,9), delfstoffen 81,9% (74,6-87,5), chemie 71,5% (65,8-76,6)bron
- 695 % werknemers (zeer) tevreden met werk NEA 2025: 78,6% van alle werknemers (zeer) tevreden met het werk (95%-CI 78,2-78,9)bron
- 645 EUR per jaar (externe kosten scope 1+2) Shell eigen uitstoot scope 1+2 2025, twee afbakeningen: ESRS 77 Mt en operationele controle 53 Mt x EUR 174/t = EUR 13,4 resp. 9,2 mld/jrbron
- 638 procent Tata-sluiting (hypothetisch): 36,2-70,0% van 5.900 vaktechnici risico op werkloosheidbron
- 640 ton CO2 per werknemer per jaar Tata IJmuiden: ca. 1.150-1.360 t CO2 per werknemer per jaar (afgeleid)bron
- 635 % omzet buitenland Tata Steel Nederland: 11% van de omzet in Nederland, ca. 89% buitenland (boekjaar 2024-25)bron
- 637 banen Tata Steel NL: ca. 29.300 banen incl. keten (2022) - geen MKBA-baatbron
- 474 EUR/jaar Fossiele subsidies NL 2021, brede definitie (CPB/PBL 2023)bron
- 475 EUR/jaar maatschappelijk (impliciet, IMF) IMF-schatting fossiele subsidies NL 2021, externe kosten breed (secundair via CPB/PBL)bron