Uitstoot buiten de boeken: wat de Nederlandse klimaatboekhouding niet meetelt

Analyse

Uitstoot buiten de boeken: wat de Nederlandse klimaatboekhouding niet meetelt

**Vraag.** Hoeveel broeikasgasuitstoot valt door boekhoudregels buiten de officiële Nederlandse inventaris (NIR/NID 2026: 144,4 Mt CO2-eq in 2024 incl. LULUCF) of buiten de klimaatdoelen? Per post Mt CO2-eq/jr voor het meest recente jaar, met bandbreedte, methode en bron.

**Categorieën.**

- **A**: niet in de Nederlandse inventaris (valt in andere landen of nergens).

- **B**: wel gerapporteerd als memo-post, maar buiten het nationale totaal en de doelen.

- **C**: telt in de inventaris; de toerekening of prikkel via een ander regime (RED, bijmengverplichting) is het punt.

- **D**: telt in de inventaris; de toerekening op een product-etiket (warmte) is het punt.

- **0**: telt mee (ter vergelijking).

Tabel per post (Mt CO2-eq/jr)

| Post | Laag | Midden | Hoog | Jaar | Cat. | Methode / bron | Datapoint |

|---|---|---|---|---|---|---|---|

| 1. Biogene CO2 bio-energie | 17,1 | 18,2 | 19,0 | 2024 | B | PBL 2025 tabel 1 (187 PJ); laag zonder bio in bunkers, hoog CBS 2023 | 1066 |

| 1a. waarvan afvalverbranding biogeen | 4,2 | 4,2 | 4,2 | 2024 | B (deel) | NID 2026 tabel 3.9 | 1083 |

| 1b. waarvan houtige biomassa / houtkachels | 7,8 / 1,8 | | 8,9 | 2023 | B (deel) | CBS maatwerk; houtkachels huishoudens ca. 1,8 | 819 |

| 2a. Mestbonus RED (credit) | 0,07 | 0,15 | 0,34 | 2024 | C | 46 g/MJ x 5,7-7,5 PJ x mestaandeel 25-100%; onder nul geboekt 0,06-0,30 | 1084 |

| 2a'. Coalitieaanbod 600 mln m3 (2036) | | 0,97 | | prognose | C | 21 PJ; RED-reductie 2,0-2,25 Mt, waarvan bonus 0,97; claim coalitie 3,78 Mt | 1085 |

| 2b. Lock-in veestapel (aanname) | 0 | 0,4 | 0,8 | | C | Aanname 0-10% van ca. 8 Mt melkvee; keten tot 1,4 | 1086 |

| 3. Warmte: bronemissie niet op etiket | 0,1 | 0,9 | 1,7 | 2022-24 | D | Aftap vs naar rato/exergie; ca. 20 PJ geleverd, 27 PJ productie | 1087, 1088 |

| 4a. Militair in NIR (1.A.5) | 0,20 | 0,20 | 0,20 | 2024 | 0 | NID 2026 | 1089 |

| 4a'. Militair buitenland | 0,07 | 0,15 | 0,23 | 2020-24 | A | Defensie wereldwijd minus NIR; keten >=2 Mt indicatief, niet opgeteld | 1090 |

| 4b. Bunkers luchtvaart | 10,0 | 10,5 | 10,5 | 2024 | B | NID 2026; laag = ingezetenen (CBS) | 1091 |

| 4b'. Bunkers zeescheepvaart | 10,0 | 36,4 | 36,4 | 2024 | B | NID 2026; laag = ingezetenen (CBS); deels ETS sinds 2024 | 1092 |

| 4c. Netto importemissies | 33,1 | 35,0 | 35,0 | 2023 | A | CBS voetafdruk min productie; GCB consumptie min territoriaal | 1093 |

| 4d. LULUCF / veenweide | 3,7 | 3,7 | 3,7 | 2024 | 0 | NID 2026; telt mee in Klimaatwet-doel | 1094 |

| Memo: niet-energetisch gebruik | | 29,6 | | 2024 | memo | PBL 2025; uitgestelde uitstoot, niet opgeteld | 1095 |

| Gevoeligheid: methaan GWP20 | 18,3 | | 54,8 | 2024 | metriek | NID CH4 x 84/28; +36,5, niet opgeteld | 1096 |

Subtotalen per categorie (laag / midden / hoog)

- **A (niet in de Nederlandse inventaris): 33,2 / 35,2 / 35,2 Mt.** Vooral het importsaldo.

- **B (memo, buiten totaal en doelen): 37,1 / 65,1 / 65,9 Mt.** Het midden is ca. 45% bovenop 144,4 Mt.

- **C (toerekening/prikkel, staat in NIR): 0,07 / 0,55 / 1,14 Mt.** Geen extra uitstoot.

- **D (warmte-etiket, staat in NIR/ETS): 0,1 / 0,9 / 1,7 Mt.** Geen extra uitstoot.

Categorieën niet bij elkaar optellen (dp:1097).

Overlap

- **AVI:** het biogene deel van afvalverbranding (post 1) en de afvalwarmte (post 3) komen uit dezelfde installaties.

- **CBS-voetafdruk:** het totaal van 218 Mt bevat biogene CO2 (19) en bunkers van ingezetenen (20). Gebruik voor post 4c alleen het saldo.

- **Mestbonus:** dezelfde vermeden methaan kan zowel in de landbouw-NIR (lagere mestemissie) als in RED/bijmengverplichting (credit voor gas) verschijnen.

- **Militair:** de militaire keten overlapt met de importemissies.

Methoden per post

1. **Biogene CO2.** UNFCCC-memo-item. De uitstoot wordt geacht in LULUCF van het oogstland te worden geboekt; ETS en RED rekenen duurzame biomassa op nul. CH4 en N2O van houtkachels tellen wel mee.

2. **Mestvergisting.**

- (a) De RED-mestbonus (CE Delft 2025: -40 g/MJ met en +6 g/MJ zonder bonus) is een toerekening van vermeden mestopslagmethaan aan het gas. De veehouderijemissies zelf (13,6 Mt) staan volledig in de NIR.

- (b) Lock-in alleen als expliciete aanname.

- (c) Coalitieaanbod 9-7-2026: 600 mln m3 = 21 PJ. De claim van 3,78 Mt veronderstelt 180 g/MJ besparing; volgens CE Delft-kentallen is dat 2,0-2,25 Mt, waarvan 0,97 Mt mestbonus.

3. **Restwarmte.**

- De bronemissies staan volledig in de NIR/ETS.

- De vraag is welk deel op het warmte-etiket komt: de aftapmethode geeft 13,4 kg/GJ (gas-STEG) en 9,2 kg/GJ (AVI); naar rato is dat 66,6 resp. 72 kg/GJ. De concept-Regeling collectieve warmte telt restwarmte als 100% hernieuwbaar (art. 2.28 lid 3).

- Dubbeltelling (bron en warmte allebei als schoon geclaimd) is iets anders dan lock-in (langere levensduur van fossiele bronnen); lock-in is PM.

4. **Overige posten.**

- Militair: NIR 1.A.5 telt in Nederland geleverde brandstof, ook aan buitenlandse krijgsmachten. Missies en buitenlands tanken vallen buiten de inventaris; rapportage is vrijwillig.

- Bunkers: memo-post op verkoopbasis. Scheepvaart zit sinds 2024 in de ETS (40/70/100%), luchtvaart alleen binnen de EER.

- Import: consumptie- vs productieperspectief. Export werkt de andere kant op: bijna tweederde van de bedrijfsuitstoot is voor export.

- LULUCF: telt mee in het doel van -55%, met aparte EU-regels.

Onzekerheden

- De lock-in van de veestapel is een aanname zonder bron voor de omvang.

- De bandbreedte voor bunkers gaat over toerekening (verkoop vs ingezetenen), niet over meetonzekerheid.

- Het importsaldo is jaar- en modelgevoelig (GCB: 9,9 Mt in 2020, 33,1 Mt in 2023).

- De militaire cijfers combineren verschillende jaren (2020/2021 vs 2024).

- De warmtevolumes zijn gebaseerd op de mix van 2022.

- Voor de mestbonus is het mestaandeel in co-vergisting onbekend (25-100%).

Conclusie

Naast de officiële 144 Mt staat ruim 65 Mt als memo-post buiten totaal en doelen (bunkers 47, biogeen 18). Werkelijk buiten de Nederlandse boeken valt vooral het importsaldo (ca. 33-35 Mt) plus ca. 0,15 Mt militaire brandstof in het buitenland. Bij groen gas uit mest en bij restwarmte ontbreekt geen uitstoot; daar bepalen boekhoudregels wie de reductie claimt en welke warmte als schoon geldt. Geen nieuwe policy: de bestaande concepten 253, 237/239, 254, 275 en 284 dekken de posten. Een eventuele transparantie-indicator (voetafdruk en memo-posten naast het doel) staat als suggestie in het rapport.