Fossiele methaan en waterstoflekken: de keten dicht (EU-methaanverordening, LNG-import, H2-netwerk)

Analyse

Fossiele methaan en waterstoflekken: de keten dicht

Probleem. Methaan levert 0,57 W/m2 van de antropogene forcering (dp:1576). Fossiele methaan is structureel onderschat met 38-58 Mt per jaar, 25-40% (dp:1722, src:1722). Ongeveer 70% van de fossiele methaan is met bestaande technieken te vermijden en ongeveer 30% zonder nettokosten (dp:1581, src:1606). De EU-methaanverordening 2024/1787 (src:1729) regelt MRV, LDAR, een verbod op routinematig venten en affakkelen en eisen aan importeurs, maar boetes en importeurseisen worden uitgesteld (src:1721, src:1728). Voor 1,7 graden piek bij netto-nul CO2 in 2050 is minstens 69% minder methaan nodig; onder huidig beleid stijgt het met 20% (dp:1729, src:1724).

Fysieke infrastructuur. 1) Gasnet: landelijk transportnet en regionale distributienetten, ondergrondse opslag en winningslocaties; lekken bij afsluiters, compressoren en oude leidingen. 2) LNG-terminals (importketen met liquefactie, verscheping en boil-off; methaanintensiteit grotendeels buiten NL en EU, src:1721). 3) H2-netwerk (Hynetwork, deels omgebouwde aardgasleidingen): waterstof is een indirect broeikasgas, GWP100 11,6 en GWP20 37,3 (dp:1723, src:1732); ketenlekkage 0,96-1,50% in een volwassen systeem (dp:1724, src:1734), vandaag 1-4% bij gecomprimeerd en 10-20% bij vloeibaar transport (dp:1725, src:1735). 4) Stroomnet: elektrificatie is de efficientste route, want stroom-H2-stroom haalt ongeveer 30% rendement tegen 75-90% voor batterijen (dp:1726, src:1736); netcongestie (ana:46) is de bottleneck.

Hoofdlijn. Volledig elektrificeren waar het kan. H2 alleen voor niet-elektrificeerbare toepassingen: grondstof voor kunstmest, chemie en DRI-staal, en mogelijk scheepvaart- en luchtvaartbrandstoffen en seizoensopslag (pol:378). Voor H2 geldt een eigen lekgrens met meetplicht (pol:381).

Randvoorwaarde (4a, Harmen 21-10-2026). De overgang naar H2 is geen argument om methaanlekgrenzen of de LDAR-plicht te versoepelen of uit te stellen. Gasleidingen die later naar H2 worden omgebouwd vallen tot de ombouw volledig onder de methaanregels (MRV, LDAR, verbod op venten en affakkelen). H2 krijgt een eigen lekgrens met meetplicht, minstens even streng als voor methaan.

Stand van zaken verordening (21-10-2026). Importeursrapportage (art. 27) loopt sinds 5-5-2025. MRV-gelijkwaardigheid geldt vanaf 1-1-2027 voor contracten die vanaf 4-8-2024 zijn gesloten of vernieuwd; het eerste jaarrapport is uiterlijk 31-5-2028 (art. 28; dp:1746, src:1749). De methaanintensiteit moet uiterlijk 5-8-2028 worden gerapporteerd, en vanaf 5-8-2030 moet worden aangetoond dat ze onder het maximum ligt (art. 29). Het Commissievoorstel COM(2026) 569 stelt elk van deze termijnen een jaar uit (31-5-2029, 5-8-2029, 5-8-2031; dp:1747, src:1750, src:1751). Het is nog niet aangenomen door EP en Raad, dus de oorspronkelijke termijnen gelden. Dit voorstel is de concrete aanleiding voor S1 (pol:375): NL stemt tegen het uitstel.

NL-cijfers. Fugitieve methaan uit de olie- en gasketen (1B2) was 0,5 Mt CO2-eq in 2023, -79% t.o.v. 1990 (dp:1742, src:1746). Gasdistributie is na OGMP-metingen met gemiddeld 76% opgehoogd (dp:1743). De NL-gasinvoer in 2025 was 27,1 bcm gasvormig en 26,7 bcm LNG, dus 49,6% LNG, waarvan 19,9 bcm uit de VS (dp:1745, src:1747). De upstream-methaanintensiteit van de EU-import is circa 1% (dp:1744, src:1748). Voor het H2-netwerk acht de Algemene Rekenkamer de businesscase van 4 GW vanaf 2030 niet realistisch: er is 0,2 GW elektrolyse in aanbouw en de kosten zijn gestegen tot 3,8 mld (dp:1748, src:1752).

Fossiele regelingen (S3, pol:377). Het budgettaire belang van fossiele regelingen is 29,6 mld in 2026, het beprijzingstekort 18,3 mld voor fossiel (dp:1749, src:347). Voor de gasketen gaat het onder meer om gratis ETS-rechten (2.858 mln), IKC (167,4 mln) en de investeringsaftrek voor kleine gasvelden (bedrag onbekend) (dp:1750, src:1636).

Euro-effect. Fossiel binnenlands 32 / 84 / 103 mln euro per jaar (ae:93, in totaal). Memo totaal NL alle sectoren 1.144 / 2.971 / 3.654 mln (ae:90). Memo importketen upstream 662 / 1.718 / 2.113 mln (ae:94, op bruto invoer; 371 / 962 / 1.183 mln op binnenlands verbruik). CH4-prijs CE Delft Handboek Milieuprijzen 2023 (src:204), euro2021.

Scores: S=4 (klimaat en gezondheid, mondiaal), C=3 (keten grotendeels buiten NL, maar het EU-instrument bestaat), E=4 (uitstel of afzwakking loopt nu; de H2-uitrol legt een nieuw lekpad vast).

Relaties: ana:84 (afkoeling, pol:370), ana:72 (GWP20-boekhouding, dp:1096), ana:61 en ana:64 (landbouw- en vergistermethaan, niet dubbel tellen), ana:70 (klimaatschuld, pol:285), ana:46 (netcongestie). Subjects 35 Waterstof, 3 Energieonafhankelijkheid, 52 Broeikasgassen.

Gaten (ticket 343): CRT-uitsplitsing 1B2 per bron in kt; methaanintensiteit per herkomstland (VS-LNG, Qatar, Noorwegen); lekverlies van de LNG-keten (liquefactie, verscheping, hervergassing); NL-ozoneffect van methaan (RIVM); H2-volumes per toepassing en gemeten H2-lekkage in NL.