Datacentra en PFAS-koeling: klopt 'geen alternatief'? Claimtoets, alternatieven en een vergunningseis voor PFAS-vrije koeling

Analyse dossier

Producenten en delen van de datacentersector stellen dat AI-datacentra PFAS nodig hebben voor koeling en dat er geen alternatieven zijn (aanleiding: AD 3-10-2026 over uitbreiding van PFAS-productie door AI-vraag, ChemSec 13-09-2026). Tegelijk duwt de F-gasverordening grote chillers vanaf 2027 naar HFO-koudemiddelen die zelf PFAS zijn en tot TFA afbreken, en stelt ECHA lange vrijstellingen voor two-phase-immersievloeistoffen voor. Daardoor dreigt een lock-in van PFAS in nieuwe datacentra, terwijl PFAS-vrije koeling beschikbaar is.

Grondoorzaak

(1) De claim 'geen alternatief', die voor de niche two-phase immersie opgaat, wordt opgerekt naar alle datacenterkoeling. (2) Klimaatbeleid (F-gasverordening, GWP-grenzen) en chemicalienbeleid (PFAS-restrictie) zijn niet op elkaar afgestemd; lage-GWP-HFO's zijn PFAS. (3) De EU-restrictie komt op zijn vroegst rond 2028, met onbeperkt bijvullen van bestaande installaties en mogelijk 13,5 jaar vrijstelling voor two-phase-vloeistoffen, waardoor de prikkel om nu PFAS-vrij te bouwen ontbreekt. (4) Gebrek aan openbare gegevens over koudemiddelen per datacenter.

Sociale schade
5 /10
Complexiteit
6 /10
Escalatierisico
6 /10

Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.

Correctie of aanvulling voorstellen
Video / media

Analyse

Datacentra en PFAS-koeling: klopt 'geen alternatief'?

Status: CONCEPT, opgesteld 03-10-2026 door scientist op verzoek van Harmen (via de Redacteur). Aanleiding: AD 3-10-2026, 'Grootste PFAS-bedrijven breiden productie uit door grote vraag naar AI' (achter betaalmuur; kern gereconstrueerd uit het onderliggende ChemSec-rapport van 13-09-2026, src:827, en berichtgeving daarover, src:828). Bouwt voort op ana:43 (PFAS, TFA uit pesticiden, pol:124/pol:125), ana:62 (drinkwater, TFA-zuivering, datacenters en water, pol:213) en ana:46 (netcongestie, datacenterpolicy 215). Die cijfers worden hier niet herhaald maar aangehaald.

1. Kern

De bewering dat datacentra voor (AI-)koeling PFAS nodig hebben en dat er geen alternatief is, houdt als algemene claim geen stand. De gangbare koeling van AI-servers is directe vloeistofkoeling met koude platen en water/propyleenglycol (Nvidia GB200/GB300/Rubin), en die bevat geen PFAS-koelvloeistof. Two-phase immersie met fluorvloeistoffen is een niche; Microsoft zet het niet in productie in en Meta stopte ermee, en volgens Microsofts eigen levenscyclusanalyse presteren goed geoptimaliseerde koude platen of single-phase immersie 'on par' met two-phase. 'Geen alternatief' klopt alleen voor de specifieke techniek two-phase immersie (daarvoor is nog geen PFAS-vrije vloeistof op schaal) en voor een deel van de componenten. De grootste resterende PFAS-route in de koeling zit in de chillers: de F-gasverordening duwt grote chillers vanaf 2027 naar koudemiddelen met GWP <750, en de gangbare HFO's daarvan zijn zelf PFAS en vormen TFA. Ook daar bestaan PFAS-vrije alternatieven (natuurlijke koudemiddelen, of chillerloze vrije koeling bij 45 graden).

2. Claimtoets

ClaimOordeelOnderbouwing (bron)
Datacentra (AI) hebben PFAS nodig als koelmiddelHoudt niet stand (als algemene claim)Single-phase directe vloeistofkoeling is 'the vast majority of liquid-cooled capacity', immersie wordt selectief ingezet (Dell'Oro, src:833); meeste operators koelen nog met lucht, koude platen met water staan bovenaan (Uptime, src:846). Nvidia Rubin: 100% vloeistof met ca. 75% water en 25% propyleenglycol (src:832).
Er zijn geen alternatievenHoudt niet stand voor de functie koelen; deels juist voor de techniek two-phase immersieMicrosoft-LCA: 'highly optimized cold-plate or one-phase immersion cooling technologies can perform on par with two-phase immersion' (src:831). Voor two-phase is de opvolger van 3M Novec, Chemours Opteon 2P50, zelf een HFO en dus PFAS (src:835). SEAC acht 13,5 jaar vrijstelling voor two-phase-vloeistoffen 'likely justified' (src:830); RAC steunt die vrijstelling niet (src:829).
PFAS-bedrijven breiden productie uit door de AI-vraagDeelsProducenten noemen AI/datacenters als groeimarkt (Chemours, Daikin, Syensqo, Solstice; src:827). Maar ChemSec heeft geen productievolumes; de lijst telt registraties en is alfabetisch (src:828). Arkema's uitbreiding (R-1233zd) is vooral voor isolatieschuim. Halfgeleiders en batterijen (PVDF) zijn volgens dezelfde bron minstens zo belangrijke drijvers. Het aandeel van datacenterkoeling in de PFAS-vraag is onbekend en vermoedelijk klein.
3M is eind 2025 gestopt met PFAS-productieJuist, met nuanceAangekondigd 20-12-2022, inclusief alle gefluoreerde vloeistoffen (Novec, Fluorinert); omzet ca. USD 1,3 mld (src:834). Laatste bestellingen 31-3-2025 (src:844). Het gat wordt deels gevuld door andere PFAS: Syensqo Galden (PFPE) en Chemours 2P50 (src:827). De exit laat zien dat regeldruk werkt: de markt schoof naar koude platen en single-phase.
HFO-koudemiddelen (bijv. R-1234ze) zijn PFAS en breken af tot TFAJuist, met nuance over hoeveelheidVallen onder de OESO-definitie en onder het ECHA-voorstel. Molaire TFA-opbrengst: HFO-1234yf 100%, HFO-1234ze(E) en HCFO-1233zd(E) ca. 2% (theoretisch tot ca. 30%), HFO-1336mzz 4% (src:836, industriebron). Koudemiddelen zijn een bekende TFA-bron in Nederland, tonnage onbekend (Deltares, src:840).
Two-phase immersie is nodig voor de efficientie van AIHoudt grotendeels niet standTen opzichte van lucht: koude platen -15% broeikasgas, -15% energie, -31% water; two-phase -21%, -20%, -48% (src:831; CPU-servers). De meerwinst van two-phase boven koude platen is ca. 5 procentpunt energie. Bij 45 graden aanvoertemperatuur is in Nederland nagenoeg geen chiller nodig (src:832).
Hypothese Harmen: 'geen alternatief' wordt opgerekt en de industrie wordt niet gedwongen te innoverenGrotendeels bevestigd, met nuanceOpgerekt: de claim die voor two-phase immersie geldt, wordt gepresenteerd als claim over AI-koeling in het algemeen. Niet gedwongen: SEAC adviseert 13,5 jaar vrijstelling voor two-phase-vloeistoffen, bijvullen van bestaande koelinstallaties blijft onbeperkt toegestaan, en de F-gasverordening duwt chillers naar HFO's (PFAS). Innovatie bij fluorproducenten gaat vooral naar nieuwe PFAS (HFO-vloeistoffen), dus spijtige substitutie. Nuance: waar druk wel werd uitgeoefend (3M-exit, dreigende restrictie) verschoof de markt snel; hyperscalers stopten met two-phase. RAC steunt de vrijstellingen juist niet. De grootste PFAS-afhankelijkheid van AI zit in de chipfabricage, niet in de koeling van datacentra.

3. Welke koeltechnieken gebruiken PFAS (marktaandeel en volumes)

  • Two-phase immersie met fluorvloeistoffen (Novec 7100/649, Fluorinert FC-72, Galden PFPE, Opteon 2P50; allemaal PFAS). Aandeel binnen immersie 19-42% afhankelijk van het marktrapport (Mordor 37,6%, src:845; The Cooling Report ca. 19%, src:844); immersie zelf is een minderheid van de vloeistofkoeling (src:833). Markt voor immersievloeistoffen ca. USD 2,5 mld (src:845). Volumes in ton: onbekend.
  • Koudemiddelen in chillers: HFO's en HFO-mengsels (R-1234ze(E), R-1233zd(E), R-1336mzz(Z), R-1234yf, R-513A, R-454B) zijn PFAS; R-32 valt buiten de PFAS-definitie (maar de F-gasverordening beperkt het). Vulling ca. 0,14-0,16 kg per kW koelvermogen (Daikin TZ, R-1234ze, src:837); lekkage grote chillers ca. 2-5% per jaar. In de EER is ca. 45.000 van 74.000 t PFAS-emissie per jaar afkomstig van F-gassen (koeling, airco) en medische toepassingen (RIVM, src:56).
  • Componenten: fluorpolymeren (PTFE, FKM, PVDF) in kabels, O-ringen, afdichtingen en snelkoppelingen van koelcircuits. Omvang PM.
  • Blusgassen: FK-5-1-12 (Novec 1230) en HFC-227ea zijn PFAS; inerte gassen en watermist zijn PFAS-vrije alternatieven.

4. PFAS-vrije alternatieven

TechniekPFASTRL / marktrijpheidKostenPrestatiesBeperkingen
Directe vloeistofkoeling, koude platen met water/PG25 (Nvidia GB200/GB300/Rubin)Geen PFAS-koelvloeistof (wel mogelijk fluorpolymeer in koppelingen)TRL 9; dominante vorm van vloeistofkoeling (src:833, src:846)Vloeistofgekoelde datacenters 7-10% duurdere bouw dan luchtgekoeld (VS); mechanisch 33% van capex tegen 22% bij lucht (src:843). Nvidia claimt >USD 4 mln/jaar besparing per 50 MW (src:832, leverancier)-15% energie, -15% broeikasgas, -31% water t.o.v. lucht (src:831); aanvoer tot 45 graden, chillers ca. 1% van het jaar (src:832)Deel van de warmte (20-50%) nog via lucht; lekrisico; koude platen per IT-generatie vervangen
Luchtkoeling met vrije koelingGeen (chiller kan wel HFO bevatten)TRL 9; nog de meest gebruikte vorm (src:846)Laagste capex bij lage dichtheid (src:843)Hoogste energieverbruik (src:831)Tot ca. 20 kW per rack (src:846); niet voor AI-racks van 100+ kW
Single-phase immersie met koolwaterstoffen of synthetische olie (Submer, GRC, Asperitas/Shell GTL)Geen (sommige single-phase vloeistoffen zijn gefluoreerd; die vallen af)TRL 9; 62-81% van de immersiemarkt (src:844, src:845)Vloeistof USD 150-400 per gallon, minerale olie USD 19-38 (src:844)-15% energie, -45% water t.o.v. lucht (src:831)Brandbaar, viskeus, olie op hardware, garantie en gewicht
Natuurlijke koudemiddelen in chillers (R-744 CO2, R-290 propaan, R-1270, R-717 ammoniak, R-718 water)GeenTRL 9 in industriele koeling en warmtepompen; in datacenters commercieel maar minder gangbaar (src:841, src:847)Doorgaans hogere initiele investering, terugverdientijd <1-3 jaar (TURI, algemeen HVAC&R, src:842)Ammoniakchiller 790 kW: -43% koelenergie t.o.v. oude R407C-chiller (src:847, pleitbezorger)Propaan ontvlambaar (A3), ammoniak giftig (B2L): zonering, vullingslimieten, vakmanschap; CO2 hoge druk
Chillerloze vrije koeling (droge koelers) bij hoge watertemperatuurGeen koudemiddelTRL 9Bespaart chillers (capex en energie)In Nederlands klimaat vrijwel het hele jaar mogelijk bij 45 graden aanvoer (src:832)Vereist warmwatergeschikte IT (DLC); trim-koeling voor warme dagen of luchtgekoelde delen
Restwarmte naar warmtenetGeen (warmtepomp met natuurlijk koudemiddel)TRL 9Afhankelijk van warmtenetVervangt koelvermogen door nuttige warmteLocatie; zie pol:215 en EED art. 26

5. Wat zegt ECHA (universele PFAS-restrictie) en de F-gasverordening

  • Voorstel en update 2025. Indieners NL, DE, DK, NO, SE. Geactualiseerd voorstel 20-08-2025: RO1 (volledig verbod na 18 maanden) en RO2 (verbod met vrijstellingen van 6,5 of 13,5 jaar). Bijvullen van bestaande HVACR-installaties onbeperkt toegestaan. Inwerkingtreding op zijn vroegst ca. 2028 (secundair).
  • RAC (definitief, 2-3-2026, src:829). Volledig verbod: 96% minder emissie (ca. 3,3 mln t vermeden in 30 jaar). Het voorstel met vrijstellingen haalt 76% en laat ca. 700.000 t extra emissie toe, waarvan ca. 590.000 t uit F-gassen; immersiekoeling hoort bij de vrijstellingen met relatief hoge extra emissie. RAC steunt alleen de vrijstelling voor PBM; bij voortgezet gebruik vraagt RAC beheerplannen per locatie, monitoring en rapportage.
  • SEAC (concept, 10-3-2026, src:830). Vrijstelling 5v 'heat transfer fluids for 2-phase immersion cooling' 13,5 jaar na inwerkingtreding: 'likely justified' (voorgesteld door de indieners op basis van de consultatie 2023; welke bedrijven het vroegen is niet per indiener geverifieerd). Koudemiddelen in HVACR-installaties in gebouwen: geen vrijstelling voor nieuwe installaties; onderhoud en bijvullen van bestaande installaties gerechtvaardigd, af te stemmen op de F-gasverordening. SEAC-eindopinie eind 2026, daarna de Commissie.
  • F-gasverordening (EU) 2024/573 (src:841). Stationaire chillers vanaf 1-1-2027: <=12 kW alleen GWP <150, >12 kW alleen GWP <750 (tenzij veiligheid anders vereist); vanaf 2032 <=12 kW geen F-gassen. De klimaatregel duwt grote chillers naar HFO's (PFAS) of naar natuurlijke koudemiddelen: klimaat- en chemicalienbeleid botsen. Gevolg: tussen 2027 en de inwerkingtreding van de PFAS-restrictie kunnen veel nieuwe HFO-chillers worden geplaatst die daarna onbeperkt mogen worden bijgevuld (lock-in van ca. 20 jaar).

6. Milieukosten van PFAS (voortbouwend op ana:43 en ana:62)

  • Gezondheidskosten EER EUR 52-84 mld per jaar (Nordic Council 2019, src:58); EU-studie WSP/Ricardo (2026): EUR 440 mld contante waarde 2024-2050, ca. EUR 39,5 mld per jaar gezondheid en EUR 3,8 mld opruimen, slechts 4 stoffen gewaardeerd, dus ondergrens (src:80, src:828).
  • Forever Pollution Project (src:839): bij doorgaande emissie inclusief korte ketens zoals TFA ruim EUR 100 mld per jaar, ca. EUR 2 biljoen over 20 jaar.
  • Emissie EER ca. 74.000 t PFAS per jaar, waarvan ca. 45.000 t F-gassen (src:56).
  • TFA in Nederland: pesticiden >=21 t per jaar en Rijnvracht 60-93 t per jaar (ana:43/ana:62); jaarequivalent zuivering grondwaterwinningen bij het zwaarste scenario EUR 573-660 mln per jaar (dp:595, ana:62).
  • Afgeleid kengetal (kengetal 13): top-down gemiddelde schade per kg PFAS-emissie EUR 585 (EU-studie: 43,3 mld / 74.000 t) tot EUR 1.350 (FPP: 100 mld / 74.000 t), midden EUR 970. Indicatief: voor F-gassen mogelijk te hoog (weinig directe toxiciteit van het moedermolecuul), voor de onomkeerbaarheid van TFA mogelijk te laag.

7. Beleid: stopmaatregel eerst (regel 10)

pol:241 (CONCEPT Stop): vergunningseis voor nieuwe datacentra en bij uitbreiding van bestaande: geen PFAS-koudemiddelen en geen PFAS-koelvloeistoffen (two-phase of gefluoreerde single-phase). Drinkwater- en energie-eisen staan al in pol:215 (bron) en worden niet dubbel opgenomen; openbaarheid via pol:213 (uitgebreid met koudemiddeltype en -vulling); het einde van de impliciete energiesubsidie via pol:216. Relaties: 241 versterkt 215; 213 versterkt 241; 241 versterkt 125 (PFAS-heffing); pakket 4 'datacenter_vestigingseisen' met hub 215.

8. Effecten (pol:241, StartYear 2027, prijspeil 2024-2025, mln euro per jaar in stabiele toestand na 2031)

Afleiding vermeden PFAS-emissie (rekenbestand /workspace/pfas/calc.py): nieuw IT-vermogen 0,10/0,22/0,28 GW per jaar (DDA, src:838); chillervermogen 0,5/1,0/1,3 kW per kW IT (laag: grotendeels chillerloze DLC); vulling 0,10/0,15/0,20 kg/kW (src:837); aandeel PFAS-koudemiddel bij ongewijzigd beleid 50/70/90% (aanname); lekkage 2/4/6% per jaar plus 10/15/20% verlies aan het einde van de levensduur (gespreid over 20 jaar); 3/4/6 jaarcohorten die vallen tussen 2027 en het moment dat de EU-restrictie nieuwe installaties verbiedt. Resultaat: vermeden lading 7,5/92/393 t; vermeden emissie 0,19/4,4/27,5 t F-gas-PFAS per jaar (dp:739); bij molaire TFA-opbrengst 2/15/50% is dat 0,004/0,66/13,8 t TFA per jaar (dp:740). Ter vergelijking: pesticiden >=21 t TFA per jaar.

EffectLaagMiddenHoogToelichting
E32 Omgeving: vermeden PFAS/TFA-schade0,00,618,6TFA-massa x kengetal 13. Variant op massa van het moedermolecuul: 0,1/4,3/37 (referentie, niet opgeteld). Lage betrouwbaarheid.
E30 Gebruikers en producenten: meerkosten of besparing koelingPM (teken onzeker, orde klein)Hogere initiele investering natuurlijke koudemiddelen, terugverdiend in <1-3 jaar (src:842, algemeen); chillerloze DLC bespaart chillers (src:832); verbod op two-phase kost hooguit ca. 5 procentpunt energievoordeel bij een niche (src:831). Geen betrouwbare chillerprijs per kW gevonden, dus geen bedrag.
E31 Bredere effectenPMFrictie: omscholing installateurs (natuurlijke koudemiddelen), klein. Kwaliteit van werk: PM, teken onbekend (veiligheid ammoniak/propaan tegenover minder PFAS-blootstelling). Banen tellen niet (regel 13).
E33 KlimaatPM (ca. 0)HFO's en natuurlijke koudemiddelen hebben beide lage GWP; mogelijk klein voordeel door efficientie.
Drinkwater, energieniet opgenomenZit in pol:215/pol:213 en ana:62 (0,376-1 mln m3 per jaar, dp:620/dp:624); niet dubbel tellen.

9. Juridisch open punt (voor de Jurist)

Kan een PFAS-eis in de omgevingsvergunning (Bkl-instructieregel, omgevingsplan of vergunningvoorschrift) of is die strijdig met EU-harmonisatie? Aandachtspunten: (1) REACH is een interne-marktverordening (art. 114 VWEU); art. 128 REACH verbiedt lidstaten de vervaardiging, het in de handel brengen of het gebruik van stoffen die onder REACH vallen te verbieden of te beperken, maar laat nationale regels voor de bescherming van werknemers, gezondheid en milieu toe zolang REACH die niet harmoniseert; zodra de PFAS-restrictie in bijlage XVII staat, is ruimte voor een strengere nationale eis voor hetzelfde gebruik onzeker. (2) De F-gasverordening is gebaseerd op art. 192 VWEU; art. 193 VWEU staat strengere nationale maatregelen toe mits verenigbaar met de Verdragen en aangemeld bij de Commissie. (3) PFAS zijn als groep aangemerkt als ZZS; de minimalisatieplicht voor ZZS-emissies naar lucht biedt mogelijk al een haak in de omgevingsvergunning; of F-gassen/HFO's daaronder vallen is niet geverifieerd. (4) Toets aan art. 34-36 VWEU (vrij verkeer van goederen), de dienstenrichtlijn (Visser Vastgoed) en evenredigheid; eventueel notificatie (TRIS, Richtlijn 2015/1535). (5) Formulering als emissie- of installatie-eis (geen productverbod) en als BBT-eis kan het risico verkleinen.

10. Onzekerheden

  • Aandeel PFAS-koudemiddelen in nieuwe Nederlandse datacenterchillers is niet bekend (aanname 50-90%); pol:213 zou dit meetbaar maken.
  • Additionaliteit hangt af van de timing van de EU-restrictie: wordt die uitgesteld of afgezwakt, dan stijgt het effect van de nationale eis; komt hij snel, dan daalt het.
  • De kosten per kg zijn een top-down gemiddelde; er is geen schadefunctie specifiek voor TFA of HFO's.
  • Marktaandelen van koeltechnieken komen uit commerciele rapporten die elkaar tegenspreken.
  • Kosten van natuurlijke-koudemiddelchillers voor datacenters: geen bron met prijs per kW gevonden.
  • Het AD-artikel zelf is niet gelezen (betaalmuur).

11. Conclusie (citeerbaar)

Datacentra hebben voor AI-koeling geen PFAS nodig: de standaard voor AI-servers is vloeistofkoeling met water en glycol, die bij 45 graden in Nederland vrijwel zonder chiller werkt. 'Geen alternatief' geldt alleen voor de niche two-phase immersie, die hyperscalers al hebben laten vallen en die volgens Microsofts eigen levenscyclusanalyse nauwelijks beter presteert. Het echte PFAS-lek zit in de chillers: de Europese klimaatregels duwen die naar HFO-koudemiddelen die zelf PFAS zijn en tot TFA afbreken, terwijl natuurlijke koudemiddelen en chillerloze koeling beschikbaar zijn. Een vergunningseis voor PFAS-vrije koeling bij nieuwe datacentra voorkomt een lock-in van 20 jaar tegen naar verwachting geringe kosten. Juridisch moet nog worden getoetst of dit naast REACH nationaal kan. (ana:65.)

12. Vastgelegd in de database

ana:65; pol:241 (CONCEPT Stop); policy_effect 121 (E32), 122 (E30, PM), 123 (E31, PM), 124 (E33, PM); policy_effect_source 151-163; kengetal 13; dp:726-741; src:827-847 (nieuw) en 56, 58, 80 (hergebruikt; 56 geverifieerd); policy_relation 14 (241 versterkt 215), 15 (213 versterkt 241), 16 (241 versterkt 125), 17-19 (onderdeel_van_pakket naar hub 215); pakket 4 datacenter_vestigingseisen (leden 213, 216, 241, 215). Rekenbestand /workspace/pfas/calc.py.

Betrokken bestuurders

Maatregelen

Herkomst van de bedragen per maatregel

Herkomst van de bedragen

Brede welvaartseffecten per maatregel

Per maatregel het welvaartssaldo (vóór overlapcorrectie) en daaronder elke effectregel: bandbreedte, klasse, thema, rekenregel en bron. Overdrachten en begrotingsposten staan erbij, maar tellen niet in het welvaartssaldo.

PM-posten (nog niet becijferd)

Deze effecten hebben nog geen bedrag en tellen niet mee in de bedragen hierboven. Klik door naar de effectregel.

Bronnen bij deze analyse
  • ATMO Europe: Zudek Ammonia Chiller Reduces German Data Center's Energy Use for Cooling by 43% Compared to R407C ChilleronlineNaturalRefrigerants.com / ATMOsphere 2026
  • Cooling with less water: servers in a forever chemical (refroidissement datacenters, PFAS, production non mesuree)onlineDeclic Media 2026
  • Data Center Liquid Cooling Market to Approach $7 Billion by 2029 as AI Deployments Accelerate (persbericht 8-1-2026)onlineDell'Oro Group 2026
  • Liquid cooling for AI factories (NVIDIA blog, 21 juni 2026)onlineNVIDIA 2026
  • Opinion of the Committee for Risk Assessment (RAC) on the Annex XV restriction proposal on PFAS (final, 2 March 2026)onlineECHA RAC 2026
  • Opteon 2P50 two-phase immersion cooling fluid (productpagina)onlineChemours 2026
  • PFAS-vervuiling gaat honderden miljarden kosten, zegt EU-rapportonlineNOS (samenvat EU-impactonderzoek) 2026
  • SEAC draft opinion on the Annex XV restriction proposal on PFAS (agreed 10 March 2026)onlineECHA SEAC 2026
  • Stroomtekort wordt groeitekort: Nederlandse datacenters bieden energiesysteem een uitweg uit netcongestie (State of the Dutch Data Centers 2026, persbericht 9-6-2026)onlineDutch Data Center Association 2026
  • The Fluid That Made Two-Phase Immersion Cooling Work Just Became a Liability Worth $12.5 Billion (The Cooling Report)onlineThe Cooling Report 2026
  • The world's top 10 PFAS producers - Details on expansion plansonlineChemSec 2026
  • Assessment of Alternatives to F-Gas Refrigerants (en webinar Safer Refrigerants, 14-04-2025)onlineToxics Use Reduction Institute (TURI), UMass Lowell 2025
  • Climate-friendly alternatives to F-gases: air conditioning and chillers (Europese Commissie, DG CLIMA)onlineEuropese Commissie 2025
  • Data Center Immersion Cooling Market Size, Growth, Competition 2025-2031onlineMordor Intelligence 2025
  • Data centre construction cost index 2025onlineTurner & Townsend 2025
  • The Bill: the cost of PFAS pollution in Europe (Forever Pollution Project)onlineForever Pollution Project (Le Monde e.a.) 2025
  • Uptime Institute Cooling Systems Survey 2025: DLC adoption remains slow and steadyonlineUptime Institute 2025
  • Using life cycle assessment to drive innovation for sustainable cool clouds (Nature 641)onlineAlissa, H. et al. (Microsoft, WSP) 2025
  • Daikin EWWH-TZ / EWWD-TZ watergekoelde schroefchillers (technische datasheet, R-1234ze)onlineDaikin Applied Europe 2024
  • De risico's van PFAS (incl. F-gassen) emissies - REACH-restrictieonderbouwingdocumentonlineRIVM 2024
  • Trifluorazijnzuur in Nederland - bronnen, emissies en concentratiesonlineDeltares 2024
  • EEAP 2022: TFA yields from HFCs and HFOsonlineEuropean FluoroCarbons Technical Committee (EFCTC/Cefic) 2023
  • 3M to Exit PFAS Manufacturing by the End of 2025 (persbericht 20-12-2022)online3M 2022
  • The Cost of Inaction: A socioeconomic analysis of environmental and health impacts of PFASdocumentonlineNordic Council of Ministers (TemaNord 2019:516) 2019
Datapunten bij deze analyse
  • 738 EUR per kg PFAS-emissie (afgeleid) Afgeleid: top-down schade per kg PFAS-emissie EUR 585-1.350 (midden 970)bron
  • 739 ton F-gas-PFAS per jaar (afgeleid) Afgeleid: vermeden F-gas-PFAS-emissie door PFAS-vrije-koelingseis NL-datacentra 0,19/4,4/27,5 t per jaar (stabiele toestand)bron
  • 740 ton TFA per jaar (afgeleid) Afgeleid: vermeden TFA-vorming 0,004/0,66/13,8 t per jaar (ter vergelijking: pesticiden >=21 t/jr NL)bron
  • 595 EUR per jaar (afgeleid, indicatief) Afgeleid: jaarequivalent zuiveringskosten GWB-winningen zwaarste scenario EUR 573-660 mln/jr (100 jr, 2,8/1,8%; break-even verbod bij 18-21% vermeden)bron
  • 741 aantal producenten ChemSec top-10 PFAS-producenten: meeste breiden uit (AI, halfgeleiders, batterijen), maar zonder productievolumesbron
  • 729 graden C aanvoertemperatuur Nvidia: koude platen met water/glycol tot 45 graden aanvoer; chillers 'maybe 1% of the year'bron
  • 767 MW koelvermogen (Valencia) Praktijk: CO2-koeling met warmteterugwinning in datacenters (Engie thermeco2 Duitsland; Advansor 1,3 MW Valencia)bron
  • 726 jaren vrijstelling na inwerkingtreding SEAC (concept 10-3-2026): vrijstelling two-phase-immersievloeistoffen 13,5 jaar na inwerkingtreding 'likely justified'bron
  • 727 ton PFAS-emissie (30 jaar, EER) RAC (2-3-2026): voorstel met vrijstellingen laat ca. 700.000 t extra PFAS-emissie toe over 30 jaar, waarvan ca. 590.000 t F-gassenbron
  • 730 USD mld marktomvang (2025-2029) Dell'Oro: markt vloeistofkoeling bijna USD 3 mld (2025) naar ca. USD 7 mld (2029); single-phase DLC 'vast majority'bron
  • 765 % hogere TEWI t.o.v. beste HFO TEWI-preprint: enkeltraps transkritische R744-datacenterchiller 19% (koel-maritiem) tot 81% (woestijn) slechter dan HFObron
  • 731 % van immersiemarkt Aandeel two-phase binnen immersiekoeling 19-42% (marktrapporten spreken elkaar tegen)bron
  • 620 m3 per jaar Gerapporteerde drinkwaterinname datacenters NL 2025: 0,376 mln m3 (51 van 104 rapportages ingevuld)bron
  • 736 GW IT-vermogen (2025-2031) Nederlandse datacenters: ruim 1,5 GW IT-vermogen eind 2025, naar 2,1/2,8/3,2 GW in 2031bron
  • 728 % energiebesparing t.o.v. luchtkoeling Microsoft-LCA (Nature 2025): koude platen en immersie besparen 15-20% energie t.o.v. luchtkoeling; two-phase maar ca. 5 procentpunt meer dan koude platenbron
  • 737 EUR per jaar (Europa) Forever Pollution Project: PFAS-saneringskosten Europa bij doorgaande emissie ruim EUR 100 mld per jaar (ca. EUR 2 biljoen over 20 jaar)bron
  • 763 uren per jaar boven 25 graden Flevoland 2015-2024: gemiddeld ca. 130 uur per jaar boven 25 graden, ca. 16 uur boven 30 graden (max. 36,5)bron
  • 733 kg koudemiddel per kW koelvermogen Koudemiddelvulling HFO-chiller (R-1234ze): ca. 0,14-0,16 kg per kW koelvermogenbron
  • 735 GWP-grens chillers >12 kW F-gasverordening 2024/573: stationaire chillers >12 kW vanaf 1-1-2027 alleen GWP <750 (<=12 kW: GWP <150)bron
  • 766 % meerprijs installatie t.o.v. HFC Transkritische CO2-chiller: installatiekosten 47% hoger dan R-448A-chiller (ammoniak 67%)bron
  • 734 % molaire TFA-opbrengst Molaire TFA-opbrengst: HFO-1234ze(E) en 1233zd(E) ca. 2% (max. ca. 30%), HFO-1336mzz 4%, HFO-1234yf 100%bron
  • 732 USD mld omzet gefabriceerde PFAS 3M stopt eind 2025 met alle PFAS-productie incl. Novec en Fluorinert (omzet ca. USD 1,3 mld per jaar)bron
  • 624 m3 drinkwater per jaar Drinkwater voor koeling: PWN-gebied 650.000 m3/jr (0,6%) in 2020; sector ICT landelijk ca. 1 mln m3/jr (minder dan 0,1%)bron
  • 764 % energiebesparing t.o.v. HFC (ejector) CO2-koeling zuiniger dan HFC tot ca. 25 graden buiten; NL ligt ruim boven de 'CO2-evenaar'bron
Onderwerp
10
Terug naar alle analyses